ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2017/HC-A/216
2017/HC-A/216، 2017/HC-A/216
2017/HC-A/216 (2017/HC-A/216, High Court of the Maldives, 2 May 2017)
2017/HC-A/216
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
މުޖުތަމަޢުގެ ހަމަޖެހުމާއި ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް 15 ދުވަހަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަމުރުކުރިއެވެ.
ރިޝްވަތު ދިނުމާއި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ސަރުކާރު ވައްޓާލަން މަސައްކަތްކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އެދުމަށް ނެރުނު ހައްޔަރުކުރުމުގެ އަމުރަކުން ހައްޔަރުކުރުމަށްފަހު، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ހައްޔަރުކުރުމުގެ އަމުރު ނެރުއްވި ފަނޑިޔާރު ބަންދުގެ މަޖިލީހުގައި އިންނެވުމަކީ މަޞްލަޙަތު ތަޢާރުޟުވުމެއް ކަމަށާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2013 ގެ 13(ހ) އާ ޚިލާފަށް ޕީޖީގެ އެދުމެއް ނެތި އަމުރު ނެރުނު ކަމަށާއި، ބަންދަށް ހެކި ނެތް ކަމަށާއި، ހުޅުވާލެވިފައިވާ ޝަރީޢަތުގެ ޙައްޤު ގެއްލިފައިވާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ރިޝްވަތު ދިނުމާއި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ސަރުކާރު ވައްޓާލަން މަސައްކަތްކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި 15 ދުވަހަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުއްވި އަމުރު، ފަނޑިޔާރުގެ މަޞްލަޙަތު ތަޢާރުޟުވުމާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2013 ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ އިޖުރާއާތާއި، ބަންދަށް ބޭނުންވާ ހެކީގެ މިންވަރާއި، ހުޅުވާލެވިފައިވާ ޝަރީޢަތުގެ ޙައްޤާ ޚިލާފުވެފައިވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ބަންދުގެ އަމުރު ޤާއިމް
މަޞްލަޙަތު ތަޢާރުޟުވާ ސަބަބެއް ސާފުކޮށްދެވިފައި ނުވާކަމަށާއި، 13(ހ) ގެ އިޖުރާއާތު ބަންދުގެ އަމުރަށް ނުހިނގާނެކަމަށާއި، ތުހުމަތު އުފެދޭ މިންވަރުގެ ހެކި ހުށަހެޅިފައިވާތީ ބަންދަކީ ފަނޑިޔާރުގެ ބާރުގެ ތެރެއިން ކުރެވުނު ކަމެއް ކަމަށާއި، މަޖިލިސް ހުޅުވައިނުލުމަކީ 42(ނ) ގެ އިޚްތިޔާރުގެ ތެރެއިން ކުރެވުނު ކަމެއް ކަމަށް ހައިކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ހައްޔަރުކުރުމުގެ އަމުރު ނެރުއްވި ފަނޑިޔާރު، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުއްވުމަކީ، ހައްޔަރު ކުރުމުގެ އަމުރު އެފަނޑިޔާރު ނެރުއްވާފައިވާތީ އެ ސަބަބަށް ބަލައި، ފަނޑިޔާރުގެ އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތު އެމައްސަލައިގައި ހިމެނިގެންދާނެ ކަމެއްކަމަށް ޤަބޫލުނުކުރެވޭއިރު، އެކަމުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އިން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ޙައްޤުތަކުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް މަޙުރޫމްވެގެން ނުދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4 (ށ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2013 (ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިމްތިޔާޒުތަކާއި ބާރުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އިޖުރާއާތު ތަޠްބީޤުކުރަންޖެހޭނީ ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގައި ތަޙުޤީޤަށް ހައްޔަރުކުރަން ބޭނުންވެގެން ހައްޔަރުކުރުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ އަމުރަށެވެ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އެދުމަށް ނެރުއްވާފައިވާ ހައްޔަރުކުރުމުގެ އަމުރެއްގެ ދަށުން ކުރެވިފައިވާ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ހުށަހެޅުމުން ނެރުއްވާ އަމުރަށް އެދި ހުށަހެޅުމުގައި އެ އިޖުރާއާތު ތަޠްބީޤު ކުރަން ނުޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4 (ނ))
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހެއްގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވޭ މީހުން ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޟިރުކޮށް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ޤަވާއިދުގެ 7 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ 5 ސަބަބުންކުރެ ސަބަބެއް އެމީހެއްގެ ކިބާގައި ފުރިހަމަ ވެފައިވޭތޯއެވެ. އެއިން ސަބަބެއް ފުރިހަމަވެފައިވާކަން ނުވަތަ ނޫންކަމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ބާރު ލިބިދީފައިވަނީ ފަނޑިޔާރަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4 (ރ))
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި މީހަކު ބަންދުކުރުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ މައްސަލަތަކުގައި ހުށަހެޅޭ ހެއްކަކީ އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ކުށެއް ސާބިތުކުރުމުގެ ގޮތުން ހުށަހެޅޭ ހެއްކެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ކުށެއް ކުރިކަމުގެ ތުހުމަތު އުފެދޭ މިންވަރުގެ ހެކިއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4 (ރ))
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން، އާންމުކޮށް ޝަރީޢަތްތައް ހިންގަންޖެހެނީ ހުޅުވާލައިގެން ކަމުގައިވީނަމަވެސް، އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސަބަބުތަކަށްޓަކައި ޢާންމުކޮށް ހުޅުވައިނުލައި ޝަރީޢަތެއް އެކީގައި ނުވަތަ ޝަރީޢަތަކުން ބައެއް ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގެ އިޚްތިޔާރު އެ ޝަރީޢަތެއް ކުރާ ފަނޑިޔާރަކަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމެވުމަށް ބާއްވާ މަޖިލިސް ޢާންމުކޮށް ހުޅުވައިނުލައި ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީ އެ އިޚްތިޔާރުގެ ބޭރުން ކުރެވޭ ކަމެއް ކަމަށް ނުބެލެވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4 (ބ))
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2013 (ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިމްތިޔާޒުތަކާއި ބާރުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާ (ހ)
- ފަނޑިޔާރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތާ ތަޢާރުޟުވާ ކަންކަމުގައި ޢަމަލުކުރާނޭ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 3 ވަނަ މާއްދާ އަދި 5 ވަނަ މާއްދާ
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވޭ މީހުން ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޟިރުކޮށް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ޤަވާއިދުގެ 7 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ހައިކޯޓުގެ 2013/HC-A/57 (2013/HC-A/57)
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ދީދީ، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް