ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/304
2016/HC-A/304، 2016/HC-A/304
2016/HC-A/304 (2016/HC-A/304, High Court of the Maldives, 21 March 2018)
2016/HC-A/304
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ރ.ދުވާފަރު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، އުޞޫލުގެ 1 ވަނަ ނަންބަރުގެ 2 ވަނަ ނުކުތާގެ ދަށުން ދަޢުވާކުރި ފަރާތަކީ ގެއެއް ލިބެންޖެހޭ ފަރާތެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައި، 6 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކަނދޮޅުދޫ ރައްޔިތުންނަށް ދޫކޮށްފައިވާ ގެއާ އެއްފެންވަރުގެ ގެއެއް ދިނުމަށް ދައުލަތަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
ސުނާމީ ކާރިސާއަށްފަހު ރ.ކަނދޮޅުދޫ ފަޅުރަށެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައި ރައްޔިތުން ރ.ދުވާފަރަށް ބަދަލުކުރިއިރު، ކަނދޮޅުދޫގައި އަމިއްލަ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީވެފައިވާ، ޢިމާރާތެއް ކުރަމުން ދިޔަ ގޯއްޗެއްގެ ވެރިފަރާތަށް ދުވާފަރުން ވަކިން ގެއެއް ނުދީ ބިން ދައުލަތަށް ނެގުމުން، ގެއެއް ލިބެންޖެހޭކަމަށް ކަނޑައަޅައިދިނުމަށް ދައުލަތުގެ މައްޗަށް ކުރި ދަޢުވާއެކެވެ.
އެޓަރނީ ޖެނެރަލް ބުނީ ޙުކުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 23 ވަނަ މާއްދާއާއި ގެ ދިނުމުގެ މިންގަނޑުތަކާ ޚިލާފު ޙުކުމެއް ކަމަށާއި، ކާރިސާ ހިނގިއިރު ދަޢުވާކުރި ފަރާތް ރަށުގައި ދިރިނޫޅޭތީ ޝަރުތު ފުރިހަމަނުވާ ކަމަށާއި، 2012/HC-A/273 ތަޠުބީޤުކުރީ ގޯހަށް ކަމަށާއި، ނޭޝަނަލް ޑިޒާސްޓަރ މެނޭޖްމަންޓް ސެންޓަރަށް ޙުކުމް ތަންފީޛެއް ނުކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ސުނާމީ ކާރިސާއާ ގުޅިގެން ސަރުކާރުން ޢިމާރާތްކޮށްދެއްވާ ގެތައް ލިބޭ ފަރާތްތައް ކަނޑައެޅުމުގެ އުޞޫލުގެ ދަށުން، ކާރިސާ ހިނގިއިރު ރަށުގައި ދިރިނޫޅުނު، އަމިއްލަ ނަމުގައި ގޯތި ރަޖިސްޓްރީވެފައިވާ ފަރާތަކަށް ގެއެއް ލިބެންޖެހޭތޯއާއި، އެ ޙުކުމް ދައުލަތަށް ތަންފީޛުކުރެވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
އުޞޫލުގެ ދަށުން އަމިއްލަ ނަމުގައި ހުރި ގެއަކަށް ގެއެއް ލިބޭނެ ކަމަށާއި، ދިރިއުޅެން ނުފަށާ ހުރި ގެއަކަށްވެސް ގެ ލިބޭ ކަމަށް ބަޔާންވެގެންވާތީ ދަޢުވާކުރި ފަރާތް ޝަރުތު ފުރިހަމަވާ ކަމަށާއި، އެހެން ފަރާތްތަކަށް ގެ ދީ އެ ފަރާތަށް ނުދިނުމަކީ ތަފާތުކުރުން ކަމަށާއި، ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމުގައި މުއައްސަސާ ބަދަލުވުމަކީ ހުރަހެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައަޅައި ޙުކުމް ޤާއިމްކުރިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ސުނާމީކާރިސާއާއި ގުޅިގެން ސަރުކާރުން އަލަށް ޢިމާރާތްކުރައްވާ ގެތައް ލިބޭނެ ފަރާތްތައް ކަނޑައެޅުމުގެ އުސޫލުތަކުގެ ދަށުން، ސުނާމީ ކާރިސާގެ ކުރިން ގޯތި ލިބި އެގޯތީގައި ޢިމާރާތްކޮށްފައިވާ، އެހެންނަމަވެސް ސުނާމީ ކާރިސާ ދިމާވިއިރު ޢިމާރާތުގެ ރަޖިސްޓްރީ ނުހައްދާ ހުރި ގޭގެވެސް ހިމެނޭނެއެވެ. އަދި ސުނާމީ ކާރިސާގައި ވެއްޓުނު ގޭގައި އެންމެ މީހަކު ދިރިއުޅުނު ނަމަވެސް އެގެއަކީ އޭނާގެ ނަމުގައި ހުރި ގެއެއްނަމަ ގެއަކަށް ގެއެއް ލިބޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03(ށ))
- އެ އުސޫލުތަކުގެ 1 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ހ) ގައި ސުނާމީކާރިސާގައި ވެއްޓުނު ގެތަކުގެ ތެރޭގައި، ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި ގެރާނާ ހިޔާކޮށް، ނަމަވެސް ދިރިއުޅެން ނުފަށާ ހުރި ގެއަކަށްވެސް ގެއެއް ލިބޭނެކަން ބަޔާންވެގެން އޮތުމުން، ސުނާމީކާރިސާ ހިނގި ދުވަސްވަރު އެހެން ތަނެއްގައި ދިރިއުޅެމުން ގެންދިއުމަކީ އެ އުސޫލުގެ ދަށުން ވަކިން ގޯއްޗެއް ލިބުން މަޙްރޫމްވާންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03(ށ))
- އުސޫލުގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރުތުތައް ފުރިހަމަވެފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ވަކިބަޔަކަށް ގޯތި ލިބުމަށްފަހު، އެއްފަދައިން ޝަރުތު ފުރިހަމަވެފައިވާ ފަރާތަކަށް ވަކި ގޯއްޗެއް ނުލިބިދިއުމަކީ އެއްހަމައެއްގައި ތިބި ފަރާތްތަކެއްގެ މެދުގައި ތަފާތުކުރުން ކަމުގައި މެނުވީ ނުވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03(ނ))
- އުސޫލުގައި ބަޔާންކުރާ ޙައްޤުތައް ޝަރުތު ފުރިހަމަވާ ފަރާތަކަށް ލިބިދިނުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 23 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމާއި ފުށުއަރާކަމުގައި ބެލެވެން ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03(ނ))
- ސުނާމީކާރިސާގައި ވެއްޓުނު ގެއަކީ އަމިއްލަ ނަމުގައި ހުރި ގެއެއްނަމަ ގެއަކަށް ގެއެއް ލިބޭ އުސޫލަށް 2012/HC-A/273 ޤަޟިއްޔާގައި ހައިކޯޓުން ތާއީދުކުރައްވާފައިވާ ހަމައަށް ބައްލަވައި، އުސޫލުތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރުތު ފުރިހަމަވެފައިވާ ފަރާތަކަށްވެސް އެއްފަދައިން ގޯއްޗެއް ލިބޭނެކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ އެ ޤަޟިއްޔާ ތަޠުބީޤުކޮށްފައިވަނީ ގޯސްކޮށްކަމުގައި ބެލެވެންނެތް ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03(ރ))
- ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި ދިވެހި ދައުލަތް (ނޭޝަނަލް ޑިޒާސްޓަރ މެނޭޖްމަންޓް ސެންޓަރ) ހިމަނައި، ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ބަންޑާރަ ނައިބު ޖަވާބުދާރީވެ، އެގޮތަށް ދަޢުވާ ކުރެވިދާނެ ދަޢުވާއެއް ނޫންކަމަށް ދައުލަތުން ދަށުކޯޓުގައި ބުނެފައި ނެތްނަމަ، ކުރިން ނޭޝަނަލް ޑިޒާސްޓަރ މެނޭޖްމަންޓުން ކުރަމުންދިޔަ މަސައްކަތްތަކެއް ދައުލަތުގެ އެހެން މުއައްސަސާއަކަށް ނަޤުލުވެގެން ދިއުމަކީ ދަށުކޯޓުން ކުރި ޙުކުމް ދައުލަތުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަކުން ތަންފީޛުކުރުން މުސްތަޙީލުވެގެންވާ ސަބަބެއްކަމުގައި ބެލެވެން ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03(ބ))
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 23 ވަނަ މާއްދާ
- "ސުނާމީ ކާރިސާއާއި ގުޅިގެން ސަރުކާރުން އަލަށް ޢިމާރާތްކުރައްވާ ގެތައް ލިބޭނެ ފަރާތްތައް ކަނޑައެޅުމުގެ އުސޫލުތައް" (30 ޖެނުއަރީ 2007) ގެ 1 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ހ) ގެ 2 ވަނަ ނުކުތާ
- "ގެ ލިބޭ މީހުން ފާހަގަކުރުމަށް ގެންގުޅޭ މިންގަނޑުތައް" ރެޑްކްރޮސް/ރެޑްކްރެސެންޓް (29 އޮކްޓޫބަރު 2006) — އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހުށަހެޅި
- 2012/HC-A/273
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަލީ ސަމީރު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް