ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2017/HC-A/249
މިނިސްޓްރީ އޮފް ހައުސިންގ އެންޑް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ ވ. ވަޙީދު އަބޫބަކުރު، 2017/HC-A/249
Ministry of Housing and Infrastructure v. Waheed Abubakr 2017/HC-A/249 (2017/HC-A/249, High Court of the Maldives, 25 June 2019)
މިނިސްޓްރީ އޮފް ހައުސިންގ އެންޑް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ ވ. ވަޙީދު އަބޫބަކުރު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ދުވާފަރު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 އާއި 40 (ށ) ވަނަ މާއްދާއަށް ބިނާކޮށް، 6 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދުވާފަރުން ގެއެއް ދިނުމަށް ދައުލަތަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
ސުނާމީ ކާރިޘާއާ ގުޅިގެން ރ. ކަނދޮޅުދޫ ރައްޔިތުންނަށް ރ. ދުވާފަރުން ގެ ދިނުމުގައި، އަރާއިރުގެ ޢާއިލާގެ ގޮތުގައި އެއް ގެ ލިބުނު ފަރާތަކުން، އޭނާއާއި ކޮއްކޮގެ ނަމުގައިވާ މޭވާގޭގެ ½ ގެ ޙައްޤު ގެއްލިފައިވާތީ އެ ޙައްޤު ހޯދުމަށް ދައުލަތާ ދެކޮޅަށް ދަޢުވާކުރިއެވެ؛ މޭވާގޭގެ ނަމުގައި ކޮއްކޮއަށް 2 ގެ ލިބިފައިވެއެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ ޙުކުމަކީ ސުނާމީ ގެ ދިނުމުގެ އުޞޫލުތަކާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20، 23 (ށ) އަދި 40 (ށ) ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމަށާއި، 2012/HC-A/273 ތަޠްބީޤުކުރީ ރަނގަޅަށް ނޫން ކަމަށާއި، 2010/HC-A/158 ގައި ހަމަހަމަކަން މާނަކުރި ގޮތާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ސުނާމީ ކާރިޘާއާ ގުޅިގެން ރ. ދުވާފަރުން ބޯހިޔާވަހިކަން ދިނުމުގައި، ރ. ކަނދޮޅުދޫ މޭވާގޭގެ ½ ގެ މިލްކުވެރިއަކަށްވާ، އަރާއިރުގެ ޢާއިލާގެ ގޮތުގައި އެއް ގެ ލިބިފައިވާ ފަރާތަކަށް، މޭވާގޭގެ ނަމުގައި އިތުރު ގެއެއް ދޭން ދައުލަތަށް ލާޒިމުވޭތޯ؛ އަދި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 އާއި 40 (ށ) ވަނަ މާއްދާ މިކަމަށް ތަޠްބީޤުވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު
ގެ ދޫކުރެވުނީ ބިސީތަކުގައި ދިރިއުޅުނު މީހުންނާއި ޢާއިލާތަކުގެ ޢަދަދަށް ބަލައިގެންކަމާއި، ދަޢުވާކުރި ފަރާތަށް މިންގަނޑުގެ 1 ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ގެއެއް ލިބިފައިވާތީ އިތުރު ގެއެއްގެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަނުވާކަމާއި، 40 (ށ) ތަޠްބީޤުނުވާކަމާއި، 2012/HC-A/273 ގެ ވަޤާއިޢު ތަފާތުކަމެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ސުނާމީ ކާރިޘާއާ ގުޅިގެން ސަރުކާރުން ޢިމާރާތްކޮށްދެއްވާ ގެތައް ލިބޭ ފަރާތްތައް ކަނޑައެޅުމުގެ އުޞޫލުތަކާއި، އައި.އެފް.އާރް.ސީ.އާރް.ސީ.އެސް ގެ މިންގަނޑުތައް އެކުލަވާލެވިފައިވަނީ ކާރިޘާ ހިނގިއިރު ގެތަކުގައި ދިރިއުޅުނު މީހުންގެ ނިސްބަތާއި ޢާއިލާތަކުގެ ޢަދަދަށް ބަލައިގެންނެވެ؛ ގެ ދޫކުރެވެނީ މީހެއްގެ ނަމުގައިވާ ގޯތިތަކުގެ ޢަދަދަށް ބަލައިގެނެއް ނޫނެވެ.
- އެ އުޞޫލުތަކުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 3 ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން، ކާރިޘާގައި ވެއްޓުނު ގެތަކުގެ ތެރެއިން އެކަކުގެ ނަމުގައި 2 ގެ ހުރިނަމަވެސް އެމީހަކަށް ލިބޭނީ 1 ގެއެވެ؛ މިންގަނޑުގެ ދަށުން ގެއެއް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކަށް އިތުރު ގެއެއް ލިބުމުގެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަނުވާނަމަ، އިތުރު ގެއެއް ދިނުމަށް އަމުރުކުރުމަކީ އެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ.
- ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މިންގަނޑުގެ ދަށުން ބިސީއެއްގައި ދިރިއުޅުނު މީހުންނާއި ޢާއިލާތަކުގެ ޢަދަދަށް ބަލައި އެހެން ފަރާތަކަށް 2 ގެ ލިބުމަކީ، މިލްކުގައި ޙިއްޞާ ހުރި އެހެން ފަރާތަކަށް ހަމަހަމަކަމުގެ ނަމުގައި ގެއެއް ދޭންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ؛ މިފަދަ ހާލަތެއްގައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހަމަހަމަކަން ގެއްލިފައިވާކަމަށް ނިންމުން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ.
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 40 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ތަޠްބީޤުވަނީ ޢާންމު މަންފާއަކަށްޓަކައި މީހެއްގެ މުދަލެއް ރުހުމެއް ނެތި ދައުލަތަށް ނަގާ ޙާލަތުގައެވެ؛ ސުނާމީ ކާރިޘާގައި ހަލާކުވި ގެތަކަށް ބަދަލު ދިނުމަށް އެ މާއްދާ ތަޠްބީޤުކުރުމަކީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ.
- ކުރިން ނިންމާފައިވާ ޤަޟިއްޔާއެއް ތަޠްބީޤުކުރެވޭނީ ވަޤާއިޢު އެއްގޮތްވާނަމައެވެ؛ 2012/HC-A/273 ގައި ގެ ދީފައިވަނީ ބޯހިޔާވަހިކަމެއް ލިބިފައިނުވާ ފަރާތަކަށް ކަމުން، އެއް ގެ ލިބިފައިވާ ފަރާތެއްގެ މައްސަލައަށް އެ ޤަޟިއްޔާ ތަޠްބީޤުކުރުން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ.
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 40 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- "ސުނާމީ ކާރިޘާއާ ގުޅިގެން ސަރުކާރުން ޢިމާރާތްކޮށްދެއްވާ ގެތައް ލިބޭ ފަރާތްތައް ކަނޑައެޅުމުގެ އުޞޫލުތައް" (30 ޖެނުއަރީ 2007) ގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 3 ވަނަ ނަންބަރު
- "އައި.އެފް.އާރް.ސީ.އާރް.ސީ.އެސް އިން ބޯހިޔާވަހިކަން ދިނުމަށް ބަލާފައިވާ މިންގަނޑުތައް" ގެ 1 ވަނަ އަދި 3 ވަނަ ނަންބަރު
- 2012/HC-A/273
- 2010/HC-A/158
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، މުޙައްމަދު ނިޔާޒު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް