ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/570
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޝްރަފް ޢަލީ، 2019/HC-A/570
Prosecutor General v. Ashraf Ali 2019/HC-A/570 (2019/HC-A/570, High Court of the Maldives, 26 January 2021)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޝްރަފް ޢަލީ
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ބާވަތުގެ ހެކި އެ މިންވަރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާތީ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމާފައިވެއެވެ.
ކުޑަކުއްޖަކަށް މަސްތުވާތަކެތި ދީގެން ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގިކަމުގެ ދަޢުވާ ތިން ފަރާތެއްގެ މައްޗަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިއެވެ. ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓު ލަސްވެގެން ލިބުމުން، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް މުއްދަތު ފަހަނައަޅާ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހުއްދަ ހޯދި ނަމަވެސް، އިސްތިއުނާފު ފޯމު ހުށަހެޅީ ހުއްދަ ދިނުމަށްފަހު ވަރަށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ފަހުންނެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ މަޤްޞަދާއި ހައިކޯޓުގެ ސާބިޤާތަކާ ޚިލާފަށް މައްސަލަ ނިންމާފައިވާކަމަށެވެ. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތްތަކުން މުއްދަތުގެ އިޖުރާއީ ނުކުތާ އުފެއްދިއެވެ؛ ދައުލަތުން ބުނީ ހުއްދަ ލިބުމަށްފަހު އަލުން ފޯމު ހުށަހަޅަންޖެހޭކަން އޭރު ޤަބޫލުނުކުރެވުނުކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ހައިކޯޓުން މުއްދަތު ފަހަނައަޅާ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމަށްފަހު ވަރަށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ފާއިތުވުމުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހެޅި އިސްތިއުނާފު ފޯމު ބަލައިގަނެ މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެތޯ (އިޖުރާއީ ނުކުތާ).
ނިންމި ގޮތް
މުއްދަތު ފަހަނައަޅާ ހުށަހެޅި އިސްތިއުނާފު ކަމަށްވާތީ މައްސަލަ ހައިކޯޓުގައި ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެކަމަށް ނިންމި (ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ބަދަލެއް ނުއައި)
ހުއްދަ ދިނުމުން ޟަރޫރަތުގެ ޙާލަތު ނިމި ޢާއްމު 10 ދުވަހުގެ މުއްދަތު ހިނގާތީ، ބަންދު ދުވަސް ނުލައި 636 ދުވަސް ފަހުން ހުށަހެޅި ފޯމު ބަލައިގަތުން ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ސަރކިއުލަރއާ ޚިލާފެވެ. ހުށަހެޅުމުގެ ލަސްވުމުގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހެނީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/06/SC ސަރކިއުލަރގެ ދަށުން ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކާއި ޓްރައިބިއުނަލްތަކުން ނިންމާ ނިންމުންތައް ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވަނީ 10 ދުވަހުގެ މުއްދަތެވެ. އެ މުއްދަތު ގުނާނީ، ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/05 ޢާއްމު ސިޓީގައިވާ ގޮތުން، މައްސަލަ ނިންމި ދުވަހާއި މުއްދަތު ހަމަވާ ދުވަހާ ދެމެދަށް އަންނަ ސަރުކާރު ބަންދު ދުވަސްތައް ނުހިމެނޭ ގޮތަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 6)
- ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތުގައި އިސްތިއުނާފަށް ހުށަނޭޅުނީ އަމިއްލަ ބާރު ނުފޯރާފަދަ ކަމެއް މެދުވެރިވެގެންކަމަށްވެ، ބަޔާންކުރާ ސަބަބަކީ ހައިކޯޓަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބެއްނަމަ، މުއްދަތު ފާއިތުވުމަށްފަހުވެސް މައްސަލަ ބަލައިގަތުމުގެ އިޚްތިޔާރު ހައިކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 7)
- ވަކި ކަމެއް ކުރުމަށް ވަކި މުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިފައިނުވާނަމަ އެކަން ކުރަންވާނީ އެކަށީގެންވާ އަވަސްމިނުގައި ބޭކާރު ލަސްވުމެއް ނެތިކަމަށް މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނުގައިވާތީ، އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމާއެކު މައްސަލަ ހުށަހެޅުމަށް ކުރަންޖެހޭ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ހުއްދަ ދެވޭ ވަގުތުން ފެށިގެން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކުރަންވާނެއެވެ. ލަސްވާ ސަބަބު އޮޅުންފިލުވައި މައްސަލައިގެ ވާނުވާ ބެލުމަކީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ޒިންމާއެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9)
- މުއްދަތު ހަމަވުމަށްފަހު ހުއްދައަށް އެދި ހުށަހަޅާ މައްސަލަތަކަށް ހުއްދަ ދެނީ ޙާލަތުއްޟަރޫރާ (doctrine of necessity) އަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެން ކަމުން، އެ ޙާލަތުގެ ދަށުން ހުއްދަކުރާ ކަމުގައި ޙައްދު ފަހަނައަޅައި ނުދެވޭނެއެވެ. ޟަރޫރަތުގެ ޙާލަތު ނެތިދިއުމުން އެ ޙާލަތުގައި ހުއްދަކުރި ކަންކަން ދެމިނޯންނާނެއެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤަކީ ވަގުތުގެ ގޮތުން ޤައިދުކުރެވިފައިވާ ޙައްޤެއްކަމާއި، މުއްދަތު ކަނޑައަޅަނީ ޚުޞޫމާތު ނިމި ޙައްޤުތަކަށް ސާބިތުކަން ލިބުމާއި ދަށުކޯޓުގެ ކުށްތައް އިޞްލާޙުކުރުމުގެ ފުރުޞަތާ ދެމެދު ވަޒަންކޮށްގެންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 10؛ <a class="salj-number-link" href="https://sulthanamhar.com/summary-judgments/dh/prosecutor_general_v_ashraf_ali_2019_HC_A_536/"><bdi class="salj-latin" dir="ltr">2019/HC-A/536</bdi></a> އަށް ތަބާވެ)
- ހައިކޯޓުން އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިން ދުވަހުން ފެށިގެން ޟަރޫރަތުގެ ޙާލަތު ނެތި ޢާއްމު ޙާލަތަށް ބަދަލުވާތީ، ހުއްދަ ދިން ދުވަހުން ފެށިގެން 10 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އިސްތިއުނާފު ފޯމު ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. ހުއްދަ ދިނުމަށްފަހު ބަންދު ދުވަސްތައް ނުލައި 636 ދުވަސް ފާއިތުވުމުން ހުށަހެޅި ފޯމު ބަލައިގަތުމަކީ 2015/06/SC ސަރކިއުލަރއާއި 2015/05 ޢާއްމު ސިޓީއާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްކަމުން، އެ މައްސަލަ ހައިކޯޓުގައި ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 12–14)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/06/SC ސަރކިއުލަރ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/05 ޢާއްމު ސިޓީ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ރ) އަދި (ބ) (ލިޔުމުގައިވާ ގޮތަށް؛ މާއްދާ ނަންބަރު ޕީޑީއެފުން ބަދަލުވެފައި ހުރެދާނެ)
- ހައިކޯޓުގެ ޤަވާޢިދުގެ 33 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) (ލިޔުމުގައިވާ ގޮތަށް)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނު) ގެ 25 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) (ލިޔުމުގައިވާ ގޮތަށް)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގައި އިސްތިއުނާފުގެ ޙައްޤާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '36' ވަނަ މާއްދާ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/HC-A/536
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/HC-A/14
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/HC-A/129
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/HC-A/150
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ހާތިފް ޙިލްމީ، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް