ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/241
2016/HC-A/241، 2016/HC-A/241
2016/HC-A/241 (2016/HC-A/241, High Court of the Maldives, 15 May 2017)
2016/HC-A/241
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން ބެލީ ކުންފުންޏަށް ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ޞިފަތު ލިބިގެންވާ ނަމަވެސް، އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް ކުންފުނިން ޢަމަލުކުރިކަން ސާފުނުވާތީ މައުޟޫޢީ ޙައްޤުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ޤާއިމުވެފައި ނުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި ވަގުތީ އަމުރު ނެރެދެވެން ނެތްކަމަށެވެ.
ޑޮމެސްޓިކް އެއަރޕޯޓެއް ތަރައްޤީކޮށް ހިންގުމަށް ކުންފުންޏާއި ދައުލަތާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުން ވުޒާރާއިން ބާޠިލުކުރުމުން، އެ ބާޠިލުކުރުން ޞައްޙަ ނޫންކަމަށް ކަނޑައެޅުމަށް ކުންފުނިން ސިވިލް ކޯޓަށް ދަޢުވާކޮށް، މައްސަލަ ނިމެންދެން ބާޠިލުކުރުމުގެ ސިޓީއަށް ޢަމަލުކުރުން ފަސްކުރުމަށް ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދުނެވެ.
ކުންފުނިން ބުނީ ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރުނީ ޤަވާޢިދުގެ 295 ވަނަ މާއްދާއަށާއި ސުޕްރީމްކޯޓުގެ 2012/SC-A/21 ޤަޟިއްޔާގެ އަސާސީ 03 ޝަރުޠަށް ރިޢާޔަތް ނުކޮށް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ސިވިލް ކޯޓުން ވަގުތީ އަމުރު ނެރެދެވެން ނެތްކަމަށް ނިންމީ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ 2012/SC-A/21 ޤަޟިއްޔާގެ އަސާސީ 03 ޝަރުޠާއި ޝަރީޢަތްކުރުމާ ބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ 295 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ޤާއިމް
އެއަރޕޯޓްގެ އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތެއް ކޮށްފައިނުވާތީ މައުޟޫޢީ ޙައްޤުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ނުފެންނަކަމާއި، އަމުރު ނެރުމުން ދައުލަތަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމަށްވެސް ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭއިރު، އަމުރު ނުނެރުމުން ހިމާޔަތްކުރެވޭ ދައުލަތުގެ މަޞްލަޙަތު ބޮޑުކަމެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޝަރުޢީ ކޯޓަކަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލައެއް ނިމުމުގެ ކުރިން، ވަގުތީ އަމުރެއް ނުވަތަ ވަގުތީ ފިޔަވަޅެއް ނާޅައިފި ނަމަ، ޙުކުމް ކުރެވޭއިރު، އެޙުކުމުގެ މަޤްޞަދު ހާޞިލްނުވެ ހިނގައިދާނެ ކަމަށް، ނުވަތަ މައްސަލާގައި ހިމެނޭ ފަރާތަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެކަމަށް ޤަބޫލު ކުރެވޭނަމަ، އެކަން ހުއްޓުވުމަށް އަމުރު ކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރީ ބާރު ކޯޓަށް ލިބިދީފައިވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ށ))
- ކޯޓުތަކަށް ލިބިފައިވާ މި އިޚްތިޔާރީ ބާރަކީ މުޠުލަޤު ބާރެއް ނޫނެވެ. ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމުގައި ކޯޓުން ފުރިހަމަވޭތޯ ބަލަންޖެހޭ ޝަރުޠުތަކަކީ: (1) ވަގުތީ އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަށް، ޤާނޫނީ ގޮތުން ހިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ޤާއިމުވެގެންވުން (Fumus boni juris)؛ (2) ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމަކާ ނުލައި އަޞްލު މައުޟޫޢީ ދަޢުވާ ލަސްވެގެން ހިނގައްޖެ ނަމަ ކުރިމަތިވެދާނެ، ތަދާރުކު ނުކުރެވޭ ފަދަ އަދި އިޢާދަ ނުކުރެވޭ ފަދަ ނުރައްކަލެއް އޮތުން (Periculum in mora)؛ (3) ވަގުތީ އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަކީ އެފަދަ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ޞިފަތު (Legal capacity) ނުވަތަ ހައިސިއްޔަތު ޤާނޫނީ ގޮތުން ލިބިގެންވާ ފަރާތެއް ކަމުގައިވުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 1، 3 (ށ))
- ކޯޓަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން ނެރެދެވޭ ވަގުތީ އަމުރުގައި، އަޞްލު މައްސަލާގައި ހިމެނޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤަށް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒަށް އަސަރު ކުރަނިވި ފަދަ ގޮތަކަށް ނުވަތަ އެޙައްޤު ސާބިތުކޮށް ނުވަތަ ނަފީކޮށް ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގެ ބާރު ކޯޓަށް ލިބިގެން ނުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ށ))
- އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކޮށްފައިވާކަމަށް އަންގާފައިވާ އެންގުން ބާޠިލްކުރުމަށް އެއްބަސްވުމުގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލައިގެ ތެރޭގައި، ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ހައިސިއްޔަތު ނުވަތަ ޞިފަތު އެފަރާތަށް ލިބިގެންވާ ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ނ))
- އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ތަރައްޤީކުރުމަށް ހަވާލުކޮށްފައިވާ މަސައްކަތުގެ އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތެއް ކޮށްފައިނުވާއިރު، އަދި ޚިދުމަތް ދޭން ފެށުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ތާރީޚަށް މަސައްކަތް ނުނިމޭނެކަމަށް ވަގުތީ އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތުން ބުނެފައިވާއިރު، އެފަރާތަށް ހިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް އޮތްކަމަށް ބެލުމުގެ އިހްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ފެންނަން ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ނ))
- ވަގުތީ އަމުރަށް އެދި ހުށަހަޅާ މައްސަލަތަކުގައި އެއަމުރު ނުނެރެފި ނަމަ، އެއަމުރަށް އެދުނު ފަރާތަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމަކަށް ރިޢާޔަތް ކުރާފަދައިން، އެއަމުރު ނެރުމުގެ ސަބަބުން އަނެއް ފަރާތަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމަކަށް ވެސް ޝަރީޢަތުން ރިޢާޔަތް ކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ނ))
- ޝަރީޢަތްކުރުމާ ބެހޭގޮތުން ހެދިފައިވާ ޤަވާޢިދު (6) ގެ 295 ވަނަ މާއްދާ
- 2012/SC-A/21
- ބެންޗު
- ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަބްދުﷲ ދީދީ، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް