ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-A/193
އެސްޖޭ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސް، 2020/HC-A/193
Esjey Construction Private Limited v. Ministry of Finance 2020/HC-A/193 (2020/HC-A/193, High Court of the Maldives, 17 December 2020)
އެސްޖޭ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރެ ނިންމީ، ބީލަން ހުށަހެޅި ފަރާތުގެ ޙައްޤެއް prima facie ކޮށް ނެތްކަމާއި، ލިބިދާނެ ގެއްލުމަކީ ހިސާބުކުރެވޭނެ ގެއްލުމެއް ކަމާއި، އަމުރު ނެރެފިނަމަ ދައުލަތަށް ލިބޭ ގެއްލުން ބޮޑުކަމަށް ބުނެއެވެ.
މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސްގެ އައު ޢިމާރާތުގެ މަސައްކަތަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސުން ހުޅުވާލި ބީލަމުގައި ބައިވެރިވި އިސްތިއުނާފުކުރި ކުންފުނިން، ބީލަން އިވެލުއޭޓްކުރުމާއި އެވޯޑުކުރުން ހުއްޓާލުމަށް ވަގުތީ އަމުރަކަށް ސިވިލް ކޯޓުގައި އެދުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ، ނިންމުމަކީ 2012/HC-A/06 ގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްކަމަށާއި، ބީލަމުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ޙައްޤު ގެއްލުމަކީ ވިޔަފާރި ފައިދާއިން ހިސާބުކުރެވޭނެ ގެއްލުމެއް ނޫންކަމަށާއި، ގެއްލުމުގެ ބެލެންސް ވަޒަންކުރުން ގޯސްކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ދައުލަތުގެ ބީލަމެއް އިވެލުއޭޓްކުރުމާއި އެވޯޑުކުރުން މަޑުޖައްސާލުމަށް އެދުނު ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރެ ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން، ހައިކޯޓުގެ 2012/HC-A/06 ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/21 ޤަޟިއްޔާގެ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތްތޯ؛ ޚާއްޞަކޮށް ބީލަން ހުށަހެޅި ފަރާތަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމަކީ ހިސާބުކުރެވޭނެ ގެއްލުމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލު، ސިވިލް ކޯޓުގެ ވަގުތީ އަމުރާމެދު ނިންމި ގޮތް ޤާއިމް
2012/HC-A/06 އަކީ ޢާންމު މަޞްލަޙަތުގެ ދަޢުވާއެއްގައި ނިންމި ނިންމުމަކަށްވާތީ މި މައްސަލައަށް ނުގުޅޭކަމާއި، ބިޑެއްގެ ގެއްލުމަކީ ފައިސާއިން ހިސާބުކުރެވޭނެ ގެއްލުމެއްކަމާއި، 2012/SC-A/21 ގެ ޝަރުޠުތައް ސިވިލް ކޯޓުން ރަނގަޅަށް ތަޠްބީޤުކޮށްފައިވާކަމެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ނިޒާމު ޢާންމާއި ޚިލާފަށް ދައުލަތުން ޢަމަލުކުރިކަމަށް ދަޢުވާކުރާ ޢާންމު މަޞްލަޙަތުގެ މައްސަލަތަކުގައި ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމާބެހޭ ގޮތުން 2012/HC-A/06 ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައެޅި އުޞޫލުތައް، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ އަމިއްލަ ޙައްޤު ޙިމާޔަތްކުރުމަށް ހުށަހަޅާ ބީލަމާބެހޭ މައްސަލައަކަށް ތަޠްބީޤު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 6)
- ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމުގައި ކޯޓުން ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ކަމަކީ، ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރެއްޖެނަމަ ކުރިމަތިވާނެ ނުރައްކަލަށް ނުވަތަ ލިބިދާނެ ގެއްލުމަށް (irreparable damage) ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް އެކަށީގެންވާ ގޮތަކަށް ބަދަލު (adequate remedy) ދެވިދާނެތޯއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8)
- ޢިމާރާތްކުރުމުގެ ބިޑެއް ހިމެނޭ މުޢާމަލާތެއްގައި ފައިދާއާއި ޚަރަދުތަކާއި ބިޑަށް ކުރިމަތިލުމަށް ހޭދަވި ޚަރަދުތަކަކީ އެކަމުގެ ތަބީޢަތުންވެސް ފައިސާއިން ޢަދަދުކުރެވޭނެ ޚަރަދުތަކެއް ކަމަށްވާތީ، ބީލަން ހުށަހެޅި ފަރާތަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމަކީ ހިސާބުކުރެވިދާނެ ގެއްލުމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9)
- ދައުލަތުން ޢަމަލުކޮށްފައިވާ ގޮތް ގޯސްކަމަށް ކަނޑައެޅިގެންދިޔަޔަސް ނުވަތަ އަޞްލު މައުޟޫޢީ ދަޢުވާ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތާ އެއްކޮޅަށް ނިމިއްޖެނަމަވެސް، ލިބިފައިވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހިސާބުކުރެވޭނެތީ، އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 10)
- ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގައި ބަލަންޖެހޭ ޢާންމު ޝަރުޠުތަކަކީ، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/21 ޤަޟިއްޔާގައިވާ ގޮތުން: (1) ޤާނޫނީ ގޮތުން ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑުގޮތެއްގައި ޤާއިމުވުން (fumus boni juris)، (2) ވަގުތީ އަމުރަކާ ނުލައި ދަޢުވާ ލަސްވެގެން ހިނގައްޖެނަމަ ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކަލެއް އޮތުން (periculum in mora)، (3) އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ޞިފަތު (capacity) ލިބިގެންވުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 11-12)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/21 (ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް ވ. އެންޓިކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން)
- ހައިކޯޓުގެ 2018/HC-A/305 (ޕްރިމިއަރ ޕްރޮޕަރޓީ މެނޭޖަރ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް މަނިކް)
- ހައިކޯޓުގެ 2012/HC-A/06 (އައްޑޫސިޓީ ކައުންސިލް ވ. މުޙައްމަދު އާދިލް)
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ޢަލީ ސަމީރު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް