ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2015/HC-A/279
2015/HC-A/279، 2015/HC-A/279
2015/HC-A/279 (2015/HC-A/279, High Court of the Maldives, 28 February 2017)
2015/HC-A/279
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން 77/17 ގެ 2(ހ) ގެ ދަށުން މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާއެއްޗެއް ވިޔަފާރިކުރުމަށްޓަކައި އަތުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، 2(ރ) ގެ ދަށުން އުމުރަށް ޖަލަށްލަން ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ވަލުތެރޭގައި މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރާކަމުގެ މަޢުލޫމާތަކާ ގުޅިގެން ފުލުހުން ބަލަމުން ދަނިކޮށް، ތިން މީހުން މަސްތުވާތަކެތިކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ އެއްޗެއް ބަންދުކުރަން ތިއްބަ ފެނި، ފުލުހުން ފެނުމުން ދުވެ ފިލިއެވެ. އެތަނުން ފެނުނު ދަޅާއި ސެލޯފިނާއި ރަބަރު ޕެކެޓުތަކުގައި ކެނަބިސް (އަދި ކުޑަ މިންވަރަކަށް ހެރޮއިން) ހުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ޞައްޙަ ދަލީލު ނެތި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51(އ) ގެ މިންވަރަށް ނުވާނޭ ސާބިތުކުރީ ކަމަށާއި، ހެކިބަހަށް ބުރަދަން ދިނުމުގެ އުޞޫލާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 77/17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 18 ވަނަ މާއްދާއާއި މުނާޤަޝާގެ އުޞޫލާއި، ހިޔާޒަތާ ބެހޭ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށް ނިންމާފައިވާކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ވަލުތެރޭގައި ތިން މީހުން ތިބި ތަނުން ފެނުނު ކެނަބިސް (އަދި ހެރޮއިން) ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ހިޔާޒަތުގައި ހުރިކަމަށް ބަލައި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 77/17 ގެ 2(ހ) ގެ ދަށުން މަސްތުވާއެއްޗެއް ވިޔަފާރިކުރުމަށްޓަކައި އަތުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ކުށް އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުވޭތޯއާއި، ހެކިބަހާއި ތަޙްލީލު ރިޕޯޓު ޤަބޫލުކުރެވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ފުލުހުންގެ ހެކިބަސް ދީފައިވަނީ ފެނުނު ގޮތަށް، ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބުދީގެންކަމާއި، ތަޙްލީލު ރިޕޯޓަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 77/17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޚަރުދަނާ ޤަރީނާއެއްކަމާއި، މަސްތުވާތަކެތި ފެނުނީ އޭނާމެން ތިބި ތަނުންކަމާއި ފުލުހުން ފެނުމުން ދުވެ ފިލުމަކީ ޝައްކުކުރެވޭ ޢަމަލެއްކަމުން ތަކެތި ހުރީ އޭނާގެ ހިޔާޒަތުގައިކަމާއި، ކުށް އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުވާކަމަށް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ހެކިވެރިން ހެކިބަސް ދީފައިވަނީ ހަމައެކަނި ތަޙްޤީޤަށް ބަޔާނެއް ދީފައިވާނެކަމަށް ބުނެ އެކަނި ނޫންކަމާއި، ޝަރީޢަތުގެ ފަރާތުން ކުރިމަތިކުރުވި ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބުދީ އެހާދިސާ ފެނުނު ގޮތަށް ދީފައިވާ ހެކިބަސްކަން އެނގެން އޮތުމުން، އެ ހެކިބަހަކީ 2008/HC-A/171 އާއި 2013/HC-A/276 ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ދީފައިވާ ހެކިބަހެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4(ށ))
- ދަށުކޯޓުގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައި ހާދިސާ ހިނގި ތާރީޚު ގޯހަށް ބަޔާންކޮށްފައިވިނަމަވެސް، ޙުކުމާއި މައްސަލައިގައި ހުށަހެޅިފައިވާ ހުރިހާ ލިޔުންތަކެއްގެ މައްޗަށް ބަލާއިރު ހާދިސާ ހިނގި ތާރީޚު ޚިލާފެއްނެތި އެނގެން އޮތްނަމަ، އެއީ ލިޔުމުގެ ކުށަކުންކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4(ނ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 77/17 ގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުން، މަސްތުވާތަކެތި ސައިންޓިފިކް އުޞޫލުގެ މަތިން ބަލަންޖެހޭ ބެލުންތައް ބެލުމަށް ބޭނުންވާ ތަޢުލީމީ ފާހާއި ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ މީހަކު ދޭ ބަޔާނަކީ، އެކަމެއް ސާބިތުކުރުމަށްޓަކައި ލިބޭ ޚަރުދަނާ ޤަރީނާއެކެވެ. އަދި (ށ) ގައިވާ ފަދައިން މަސްތުވާ އެއްޗެއްގެ ބާވަތާއި، ނަމާއި، ސިފައާއި، ބަރުދަނާއި، ތަޙްލީލު ކުރެވުނު ގޮތާއި އޭގެ ނަތީޖާ ހިމެނޭ ތަޙްލީލު ރިޕޯޓަކީ ޝަރީޢަތަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ބަޔާނެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4(ރ))
- އެމީހެއްގެ ހިޔާޒަތުގެ ދަށުގައި ހުއްޓާ ފެންނަ މަސްތުވާތަކެތީގެ ޒިންމާ އެމީހަކު އުފުލަންޖެހޭނެއެވެ. ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތީން އެފަދަ މަސްތުވާތަކެތީގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭ ފަރާތެއް ނުދެއްކޭނަމަ، އެތަކެތީގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭނީ އެތަކެތި އެމީހެއްގެ ހިޔާޒަތުގެ ދަށުގައި ހުއްޓާ ފެނުނު މީހާއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4(ބ))
- ހިޔާޒަތުގެ ދަށުން މަސްތުވާތަކެތި ފެނިފައިވާއިރު، އެއީ އެމީހާގެ އެއްޗެއްނޫންކަމަށް ނުވަތަ އެހެން މީހެއްގެ ތަކެތިކަމަށް ބުނާ ބުނުމަކުން، އެ ވާހަކަތައް ދައްކާފައިވާ ވަގުތާއި، ޙާލަތާއި އަދި ވަށައިގެންވާ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ބަލައި، ނަޒަރުކުރުމެއް ނެތި، ހަމައެކަނި އެ ބުނުމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، އެމަސްތުވާތަކެއްޗާމެދު އުފުލަންޖެހޭ ޒިންމާއިން ބަރީއަވެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4(ބ))
- މަޢުނަވީ ހިޔާޒަތު (constructive possession) ގެ ހާލަތަކީ މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާއެއްޗެއް ތިމާގެ ޙަޤީޤީ ޙިޔާޒަތުގައި ނެތްނަމަވެސް، އެތަކެތި ތިމާ ހުރިތަނުގައި ހުރިކަމަށް ނުވަތަ ތިމާގެ އެއްޗެއް ތެރޭގައި ހުރިކަން އެނގުމާއިއެކު، އެއެއްޗެއްގެ މައްޗަށް އެމީހާގެ ކޮންޓްރޯލް އޮތުމެވެ. އެނގުމުގެ މާނައިގެ ތެރޭގައި އެއީ މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާ އެއްޗެއްކަން އެނގިފައިވުން ވެސް ހިމެނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4(ބ))
- މަސްތުވާތަކެތި ފެނުނު ތަނުގައި އެކަކަށްވުރެ ގިނަބަޔަކު ތިބިނަމަ، އެތަކެތި އެތަނުގައި ހުރި މީހެއްގެ އަތުގައި ހުރިތަކެތިކަމަށް ބެލުމަށްޓަކައި، އެމީހާގެ ލޮލުގެ މައްޗަށް އެތަކެތި ފެންނަން ހުރުން، ނުވަތަ އެމީހާގެ އެއްޗެއްގެ ތެރެއިން ފެނުން، ނުވަތަ ހައްޔަރުކުރުމުގައި ޝައްކުކުރެވޭ ފަދަ ގޮތަކަށް ޢަމަލުތައް ހުރުން ފަދަ އިތުރު ޤަރީނާތަކެއް ހުންނަން ޖެހޭނެއެވެ. ފުލުހުން ފެނުމުން ދުވެ ފިލަން މަސައްކަތްކުރުމަކީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަދަ ގޮތަކަށް ޢަމަލުތައް ހުރުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4(ބ))
- ޖިނާއީ މައްސަލައެއް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައެޅުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭ މިންގަނޑަކީ، އެމީހަކު ކުށެއްކޮށްފިކަން އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ޝައްކެއްނެތި ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވުމެވެ. ހެކިތަކާއި ދަލީލުތައް ތަޤްޔީމް (evaluation) ކޮށް ވަޒަންކުރުމަށް ފަހު، ޔަޤީނާ ގާތްކުރާ މިންވަރަށް އިޤުތިނާޢު (convince) ވެގެން މެނުވީ ކުށެއް ސާބިތުވެއްޖެކަމަށް ޙުކުމް ކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. އަދި ޖިނާއީ ދަޢުވާއެއް ސާބިތުވާކަމަށް ކުރާ ޙުކުމް ބިނާވާންޖެހޭނީ އަބަދުވެސް ޤާނޫނީ ގޮތުން ޞައްޙަ ދަލީލުތަކާއި ޤަރީނާތަކެއްގެ މައްޗަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4(ބ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 77/17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 77/17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 141 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުގެ ނުކުތާގައި)
- 2010/SC-A/07
- 2012/SC-A/01
- 2009/HC-A/212
- 2014/HC-A/109
- 2008/HC-A/171
- 2013/HC-A/276
- 2011/SC-A/31
- 2010/SC-A/24
- 2013/HC-A/206
- 2009/HC-A/265
- 2008/HC-A/202
- ބެންޗު
- ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަބްދުﷲ ދީދީ، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް