އަންޑްރެއި ޕޮލްޓޮރަކިސް ވ. އަޙްމަދު އާޔަތުﷲ

1މިއީ، މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 12/F14C/2019 ޤަޟިއްޔާ ނިމިފައިވާ ގޮތް ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފުކަމަށް ބުނެ އެ ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފު ކުރުމަށް އެދި ލެޓްވިއާގެ ރައްޔިތެއް ކަމަށްވާ އަންޑްރެއި ޕޮލްޓޮރަކިސް Andrejs Poltorackis، ޕާސްޕޯރޓު ނަންބަރު (މީގެފަހުން "އަންޑްރެއި" މިފަދައިން މި ރިޕޯޓުގައި އިޝާރާތްކުރެވިފައިވާ) ގެ ފަރާތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުން ބެލިފައިވާ ޤަޟިއްޔާއެކެވެ. މިޤަޟިއްޔާގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާ ތަކީ ބ. ފުޅަދޫ / ސްނޯރޯސް، އަޙްމަދު އާޔަތު ﷲ (އައި.ޑީ. (މީގެފަހުން "އާޔަތުﷲ" މިފަދައިން އިޝާރާތްކުރެވިފައިވާ) އެވެ.

7މިޤަޟިއްޔާ އަށް ބ. ފުޅަދޫ/ އައުޓްހައުސް ([…] / މާލެ) އަޙްމަދު އާޞިމް (އައު.ޑީ.ކާޑު ނަންބަރ ) (މީގެފަހުން "އާޞި މ" މިފަދައިން އިޝާރާތްކުރެވިފައިވާ) ގެ ފަރާތުން ތަދައްޚުލުވެފައިވެއެވެ.

1. އާޔަތު ﷲގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީ ކުރެވިފައިވާ ބ. ފުޅަދޫ/ސަންރައިސް އެވެ ކިޔުނު ގޯތީގައި ޢިމާރާތްކޮށްފައިވާ 9 ކޮޓަރި (ފާޚާނާއއެކު) މީލާދާ 17 (ބާރަ) އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ކުއްޔަށް ދިނުމާއި ގުޅޭގޮތުން އާޔަތޭ ﷲ އާއި، އޞާމް އާއި، އަންޑްރެއި އާއި މި ތިން ފަރާތުގެ މެދުގައި "ކޮންޓްރެކްޓް" މިނަމުގައް 72 މާރިޗް 7610 . މި ނަން މި މައްސަލައާގުޅޭ ލިޔެކިއުންތަކުގައި ދިވެހިން ލިޔުމުގައި ތަފާތުކޮށް ލިޔެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އެގޮތުން 72 މާރިޗް 7610 ގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގައި "އަންޑްޔޭސް ޕޮލްޓޮރަކިސް" އަދި "އަންޑްރޭސް ޕޮލްޓޮރަކިސް" މިގޮތަށް ލިޔެފައިވެއެވެ. ދަށުކޯޓު ގެ ރިޕޯޓުގައި "އަންޑްރޭސް ޕޮލްޓޮރަކިސް" އަދި "އަންޑްރެއި ޕޮލްޓޮރަކިސް" މިފަދައިންވެސް މި ނަން ލިޔެފައިވާއިރު، Poltorackis Andrejs ގެ ފަރާތުން ހުށަހެ ޅ އިސްތިއުނާފި ފޯމުގައި ލިޔެފައިވަނީ "އަންޑްރެއި ޕޮލްޓޮރަކިސް" މިހެންނެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި. ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް، ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖެ، ފޯނު: 0978256 ގައި އެއްބަސްވުމެއް ވެފައިވެއެވެ. އަންޑްރެއ އާއި އާޞިމ، މި މުޢާމަލާތުގައި ބައިވެރިވެފައިވަނީ "ކުއްޔަށް ހިފާފަރާތް" ގެ ހައިސިއްޔަތުންނެވެ.

4. ކުއްޔަށް ހިފިތަނުގައި ހިންގަމުންދާ ގެސްޓް ހައުސް ހިންގުމަށް ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތުން ދ ކޮށްފައިވާ ހުއްދަތައް ބަލަން ބޭނުންވާކަމަށްބުނެ އާޔަތުﷲ ގެ ފަރާތުން އާޞިމްއަށ އެޑްރެސްކޮށް ސިޓީއެއް ފޮނުވިއެވެ. ސިޓީގައިވާ ތާރީޚުން ފެށިގެން އެއްމަސްދުވަސް ތެރޭގައި އެލިޔުންތައް ނލިބިއްޖެނަމު އެއްބަސްވުން ބާޠިލު ކުރެވޭނެ ކަމަށް އެ ސިޓީގައި ބުނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސި އެ ސިޓީގައި ތާރީޚެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވެއެވެ.

9ކުއްޔަށް ހިފާފައިވާ ތަނުގައި ގެސްޓްހައުސް ހިނގަމުންދަނީ ޤާނޫނާއި ޚިލާފަށްކަމަށް ފާހަގަކޮށް، އެއްބަސވުމާއް ޚިލާފަށް ކުއްޔަށްހިފި ތަން ބޭނުންކުރަމުންދާ ކަމަށްބުނެ 61 އޮގަސްޓް 7615 ފެށިގެން 61 (އެކެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކަންކަން އިސްލާޙްކުރުމަށް އަންގައި އާޔަތުﷲ ގެ ފަރާތުން އަންޑްރެއ އާއި އާޞިމއަށް 61 އޮގަސްޓް 7615 ގައި ނޯޓިހެއް ފޮނުވިއެވެ. މި ނޯޓިހާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުނުކޮށްފިނަމަ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކޮށް ތަން އަތުލެވޭނީ ކަމަށެ މިނޯޓިހުގައި ބުނެއެވެ.

0. ކުއްޔަށްހިފި ތަނުގައި ގެސްޓްހައުސް ހިންގާ ފަރާތުން "ވިލާ މެރިނާ" ނަމުގައި ގެސްޓު ހައުސް ހިންގުމުގެ ހުއްދަ ނަގާފައިވާ ކަމަށާއި އެތަނަށް ގެސްޓުނ ގެނައުމަށް ބުކިންގ ހެއްދިފައވާނި އެ ހުއްދައިގެ ދަށުންކަމަށް ބަޔާންކޮށް އަންޑްރެއިގެ ފަރާތުން 75 އޮގަސްޓް 7615 ގައި އާޔަތުﷲ އަށް ސިޓީއެއް ފޮނުވިއެވެ.

2އެއްބަސްވުމުގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާ ޚިލާފަށް ތަނުގެ ބޭނުން ކުރަމުންދާތީ (ލައިސަންސް ނުނަގައި ގެސްޓުން ގެންނަމު ންދާތީ) އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރިކަމަށް ބަޔާންކޮށް، 14 ސެޕްޓެންބަރު 7615 ގެ ކުރިން ތަން އަނބުރޙަވާލ ކުރުމަށު އަންގައި އާޔަތުﷲ ގެ ފަރާތުން އަންޑްރެއ އާއި އާޞިމްއަށް 61 ސެޕްޓެންބަރު 7615 ގައި ސިޓީ ފޮނުވިއެވެ.

8. ބުނެވުނު މުއްދަތު ހަމަވިއިރުވެސް ތަން އަނބުރާ ޙަވާލުކޮށްފައި ނުވާތީ އާޔަތު ﷲ ގެ ފަރާތުން އަންޑްރެއި އާއި އާޞިމުގެ މައްޗަށް މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅިއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި. ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް، ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖެ، ފޯނު: 0978256

5. އާޔަތު ﷲ ގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ދަޢުވާގައި ބުނެފައިވަނީ؛ "72 މާރިޗު 7610 ގައި ދަޢުވާކުރާފަރާތާއި ދަޢުވާލިބޭފަރާތްތަކ ދެމެދާ ސޮއިކޮށްފައިވާ އެއްބަސްވުމުގ 17 ވަން މާއްދާގަ (ށ) އާ އެއްގޮތަށު61 ސެޕްޓެންބަރު 7615 ގައި، އެއްބަސްވުމުގަ17 ވަންމާއްދާގެ (ށ)ގެ ދަށުން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ތަން އަނބުރާ ޙަވާލުކުރުމަށޭދަޢުވާލިބޭފަރާތްތަކަށް އަންގާފައިވާއިރު، އެއްބަސްވުމުގައ ބަޔާންކޮށްފައިވެ ގޮތަށާ ތަން އަނބުރާ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތްތަކުން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ޙަވާލުކޮށްފައި ނުވާތީ، އެއްބަސްވުމުގާ 17 ވަން މާއްދާގެ (ށ) އާ އެއްގޮތަށް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ތަން އަނބުރާ ޙަވާލުކުރުމަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތްތަކުގެ މައްޗަށް އަމުރެއް ކޮށްދެއްވައި، އެއްބަސްވުމާއި ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ޤާނު ނ ނަންބަރ 51/4 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނ ނ)ގ 71 ވާނަ މާއްދާގަ ދަށުން ތަން، އަނބުރާ ޙް ވާލުނުކޮށް ހިނގާ ކޮންމެ މީލް ދީ މަހަކަށް ދަޢުވާކުރާފަރާތަށް ތަނުންލިބެންޖެހޭ ކުލީގެ ސީދާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތްތަކުން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ދެއްކުމަށް އަމުރެއް ކޮށްދެއްވުމަށް" މިފަދައިން ނެވެ.

16އާޔަތު ﷲ ގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި އިސްވެބުނެވުނު ދަޢުވާއާއި ގުޅިގެން މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ބެލި ނަންބަރު 12/F14C/2019 ޤަޟިއްޔާ ގައި އެކޯޓުން ކުރި ޙުކުމުގައި، އާޔަތުﷲ ގެ ފަރާތުން 61 ސެޕްޓެންބަރު 7615 ގައި އެއްބަސްވުން ބާޠިލްކޮށްފައިވަނީ ރަނގަޅަށް ކަމަށް ކަނޑައަޅާ ފައިވެއެވެ.

11. މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 12/F14C/2019 ޤަޟިއްޔާ ނިމިފައިވާ ގޮތް ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފުކަމަށް ބުނެ އެޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފު ކުރުމަށް އެދި އަންޑްރެއގި ފަރާތުން އަންނަނިވި ހަތް ނުކުތާ ހުށަހަޅާ އެނުކުތތަކާއާ ބެހޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖްލީހުގައި ވާހަކަ ދައްކާފައިވެއެވެ. އެގޮތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާތަކަކީ؛

11.1. އާޔަތު ﷲގެ ފަރާތުން 5761 އޯގަސްޓް 61 ވަނަ ދުވަހު ތާރީޚު ޖަހާފައި ފޮނުވި ނޯޓިސް އަދި 7615 ސެޕްޓެންބަރު 61 ވަނަ ދުވަހުގެ ތާރީޚު ޖަހާފައި ފޮނުވި ނޯޓިސް އަންޑްރެއ އަށި ރައްދުވީކަމަށް އާޞިމުގެ ބަހަށާއި، ފަނޑިޔާރުގެ އަމިއްލަ އިޙްސާސްތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ނިންމާފައިވަނީ، އާޞިމގު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި. ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް، ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖެ، ފޯނު: 0978256 ބަހަށް ބާރުދޭ ހެއްކެއްނެތ އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމާފައިވާ އަޙްމަދު ނާޝިދު ވ. މުޙައްމަދު މުޞްޠަފާ A/02)-/SC2010( އާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން ނިންމާފައިވާ ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ވ. މުޙައްމަދު ޢަލިދީދީ އަދި އެހެނިހެން ފަރާތްތައް A/92)-(2014/HC ގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞ ލުތަކާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 7616/11 (ދިވެހިރާއްޖޭގ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) އާއި ޚިލާފަށްކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާ.

11.7. އާޔަތު ﷲގެ ފަރތުނާ 7615 އޯގަސްޓް 61 ވަނަ ދުވަހު ފޮނުވިކަމަށް ބުނާ ނޯޓިހު ކ އެއްބަސްވުމާއަ ޚިލފަށާ އޮޕަރޭޓިންގ ލައިސަނސްއ ނެތް ބ. ފުޅަދޫ، ސަންރައިސް ގައި ގެސްޓްހައުސް އޮޕަރޭޓްކުރަމުންދ ކަމަށާ ބުން އެކަން އިޞްލާޙކު ރަން އެދި ފޮނުވާފައިވާ ނޯޓިހު އެ ކަމަށް ވީހިނދު، އެ ނޯޓިސް ރައްދުވިކަމުގައި ބެލިޔަސް، އެ ނޯޓިސް ފޮނުވި ވަގުތު time) (material ގައި ގެސްޓް ހައުސް އޮޕަރޭޓް ކުރަމުން ދިޔައީ ލައިސަންސެއް އޮވެގެން ކަމަށްވީހިނދު، އެ ނޯޓިހުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވ ފަދައިން އެއްބަސްވުމާއި ޚިލާފުވެފައިވާކަމަށާއި އެހެންކަމުން އެއީ ޞައްޙަ ނޯޓިހއެ ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ހުށަހެޅިފައިވާ ހެކިތަކާއި ޚިލާފަށް އަދި ޤާނޫނު ނަންބަރ 7616/11 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގެ (1) އާ ޚިލާފަށްކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާ.

11.1. މި މައްސަލާގައި ޚުލާޞާ ބަޔާން ހުށަހެޅިފައިވަނިކޮށް، އެއްވެސް ޚަޞްމެއްގެ އެދުމެއް ނެތި، ފަނޑިޔާރުގެ އަމިއްލަ އިސްނެގުމުގައި، 7615 ޖުލައި 71 ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރިން ބ. ފުޅަދޫ، ސަންރައިސްގައި ގެސްޓް ހައުސްއެއް ހިންގާފައިވޭތޯ ބަލަންޖެހޭކަމަށް ނިންމައި، އެ ނުކުތާއާއި ގުޅިގެން ދައުވާކުރާ ފަރާތަށް ހެކި ހުށަހެޅުމަށް އަންގައި، އެގޮތުން ހުށަހެޅިފައިވާ ފޮޓޯތަކަށާއި، 9 (ފަހެއް ) ހެކިންގެ ހެކިބަހށަ ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވަނީ، ޤާނޫނއަސާސީގު 47 ވަނަ މާއްދާއިން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ޢަދުލުވެރި ޝަރީޢަތެއްގެ ޙައްޤުން މަޙްރ މްވާ ގޮތަށްކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި. ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް، ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖެ، ފޯނު: 0978256

11.4. ފަނޑިޔާރުގެ އަމިއްލަ އިސްނެގުމުގައި 7615 ޖުލައި 71 ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރިން ބ. ފުޅދަ، ސަންރައިސްގައި ގެސްޓް ހައުސްއެއް ހިންގާފައިވޭތޯ ބަލަންޖެހޭކަމަށް ނިންމައި، ހެކިން ތިބނަމި ހާޟިރުކުރަނ އެންގުމުން އާޔަތުﷲގެ ފަރާތުން ހާޟިރުކޮށްފައިވާ 0 (ހައެއް) ހެކީނގް ތެރެއިން އަޙްމަދު ޒަލީޝާން، އަމީން ފައިޞަލް އަދި މުޢާޒް ފައިޞަލް އަކީ ގެސްޓްހައުސް ހިންގުމުގައި މަޞްލަޙަތު އޮތް ފަރާތްތަކަކަށް ވީހިނދު، އެފަރާތްތަކުގެ ހެކިބަހުގެ ޢަދުލުވެރިކަމާމެދު އަންޑްރައިގެ ފަރާތުން ކޮށްފައިވާ އިޢުތިރާޟާމެދު ފަނޑިޔާރުގެ ފަރާތުން ގޮތެއް ނިންމާފައިނުވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން ނިންމާފައިވާ ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ވ. މުޙައްމަދު ޢަލި ދީދީ އަދި އެހެނިހެން ފަރާތްތައް A/92)-(2014/HC ގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލުތަކާއި ޚިލާފަށްކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާ.

11.9. އަންޑްރެއިގެ ފަރާތުން އެއްބަސްވުމާއި ޚިލާފްވެފައި ނުވާނެކަން ސާބިތުކުރަންޖެ ހޭކަމަށް ފަނޑިޔާރު ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމާފައިވާ އަޙްމަދު ނާޝިދު ވ. މުޙައްމަދު މުޞްޠަފާ A/02)-(2010/SC ގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ އުޞޫލުތަކާއި ޚިލާފަށްކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާ.

11.0. އާޔަތު ﷲގެ ފަރާތުން ފޮނުވި ނޯޓިސްތަކުގައި އެފަދަ އެއްވެސްކަމެއް ފާހަގަކޮށްފައިނުވާއިރު، އޭނގާ ފަރާތުން އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކޮށފައިވަނީ އަންޑްރެއ އަދި އާޞިމްގެ ފަރާތުން އެއްބަސވުމުގް 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އާއި 8 ވަނަ މާއްދާއާއި 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ފ) އާއި ޚިލާފުވުމުން ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އެހެންކަމުން އަންޑްރެއ އަދި އާޞިމުގެ ފަރާތުން އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ މާއްދާއަކާއި ޚިލާފުވެފައިވާކަމަށް ފަނޑިޔާރު ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމާފައިވާ އަޙްމަދު ނާޝިދު ވ. މުޙައްމަދު މުޞްޠަފަ A/02)-(2010/SC އާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން ނިންމާފައިވާ ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ވ. މުޙައްމަދު ޢަލިދީދީ އަދި އެހެނިހެން ފަރާތްތައް A/92)-(2014/HC ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި. ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް، ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖެ، ފޯނު: 0978256 ގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލުތަކާއި ޤާނޫނު ނަންބަރު 7616/11 (ދިވެހިރާއްޖޭގ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނނ ) ގ9 ވަން މާއްދާގަ (ހ) އާއި (ށ) އާއް އަދި ކަނޑައެޅިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްޕްރީމް ކޯޓުނ ނިންމާފައިވާ ދައުލަތް ވ. ވިލާ އެއަރ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް 97 SC [2021] (2019/SC-A/85) އާއި ޚިލާފަށްކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާ.

11.2. މައްސަލައިގެ ޝަރީޢަތްކުރުމުގެ ފުރަތަމަ މަރުޙަލާއިން ފެށިގެން ފަހު ބަޔާން ހުށަހެޅުމާއި ހެކިންގެ ހެކިބަސް ނެގުމުގެ މަރުޙަލާގައިވެސް ފަނޑިޔާރުކަނ ކޮށފައިވް މެޖިސްޓްރޭޓް އަޙްމަދު ން ޝާރު އ ކ މ މައްސަލާ ގައި އެ ފަނޑިޔާރުގެ މަސްލަހަތެއް ހިމެނޭ ފަނޑިޔާރެއްކަމުގައި ބަޔާންކޮށް ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނަށް އަންޑްރެއިގެ ފަރާތުން ޝަކުވާ ހުށަހެޅުމުން، މި ފނޑިޔާރަ މި މައްސަލައިން ތަނާޒުލވެފައުވީ ނަމަވެސް، މި މައްސަލައިގެ ޙުކުމް އިއްވާފައިވ ފަނޑިޔާރާ މި ޙުކުމަށް ވާޞިލުވުމަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވަނީ މި މައްސަލާގައި ޝަރީޢަތްކުރުމުގައި އެ ފަނޑިޔާރުގެ މަސްލަހަތެއް ހިމެނޭ ފަނޑިޔާރެއްކަމު ގައިވާ މެޖިސްޓްރޭޓް އަޙްމަދު ނޝާރި ކޮށް ފައިވާ އެންމެހާ ކަންކަމަށް ބުރަވެކމުގައިވާތީ، މިއީ ހައިކޯޓުގެ ގަވާއިދާ 7611 ގެ 72 ވަނަ މާއްދާގެ 7 ގައިވާ ފަދަ ޙުކުމްކުރި ނުވަތަ ނިންމުން ނިންމި ފަނޑިޔާރަކީ ނުވަތަ ނިޔާވެރިއަކީ އެ މައްސަލައެއް ބެލުމަށް ޝަރުޢީ ނުވަތަ ޤާނޫނީ ގޮތުން ހުރަސްއަޅާފަދަ ސަބަބެއް މެދުވެރިވެފައިވާ ފަނޑިޔާރަކު ނުވަތަ ނިޔާވެރިއަކު ކަމުގައި ބެލެވޭނެ ޙާލަތެއްކަމަށްބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާ. އާޞި މި މ މައްސަލައަށް ތަދައްޚުލުވުން:

17މިޤަޟިއްޔާ ހައި ކޯޓުގައި ރަޖސްޓްރި ކުރެވުނު އިރު އޞާމުގެ ނަން ހިމެނިފައިވަނީ އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާފަރާތެއްގެ ގޮތުގައެވެ . އެގޮތުގެ މަތިން އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން މިޤަޟިއްޔާގައި ޖަވާބުދާރީވުމަށް އޞާމްއަށް ފުރުޞަތު ދިނުމުން މިމައްސަލައަކީ އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާފަރތާ އްގެ ގޮތުގައެ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި. ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް، ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖެ، ފޯނު: 0978256 އަޞާމ ހިމަނައިގެން ކުރިއު ށ ގެންދެވޭނެ މައްސަލައެއް ނނާކަމަށް ޝަރީޢަތިގެ މަޖިލީހުގައި އުޞް މުގެ ފަރާތުނ ފާހަގަކުރިއެވެ. މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 12/F14C/2019 ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާތަކުގައި އޞާމް ޖަވާބު ދޭންޖެހޭ އެއްވެސް ކަހަލަ ޤާނޫނީ ނުކުތާއެއް ނުވަތަ ފާހަގަކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ނެތްކަމަށާއި، އެހެންކަމުން މިމައްސަލާގައި އޞިމާ ގެ ބަހެއް ހޯދަންޖެހޭނަމަ ކުރިއަށް ގެންދަންޖެހޭނީ އެފަރާތް ތަދައޚްލުކުރވައިގެންކަމަށު ބުން ތަދައްޚުލުވުމަށް އެފަރާތުން ފުރޞު ތަކަ ށ އެދުނެވެ. އެކަމަށް އންޑްރެއ އަދި އާޔަތުﷲގެ ފަރާތުންވެސް އިއުތިރާޒްކޮށްފައި ނުވެއެވެ.

11. އާޞިމް ކުރި އިޢު ތިރާޒާއ ގުޅިގެނި މައްސަލައިގް އސްތިއުނާފި ރައްދުވު ފަރާތެއްގެގޮތުގައި އާޞިމިގެ ނަން އޮތް އޮތުން އުނިކޮށް މައްސަލައަށް ތަދައްޚުލުވުމަށް އާޞިމްއަށ ޝަރީޢަތުން ފުރުޞަތު ދެވުނެވެ. ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓާއި ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ޚުލާސާގައި މައްސަލަ ހުރުން

14. މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 12/F14C/2019 ޤަޟިއޔް އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިވާ މި ޤަޟިއްޔާ ގެ އަޑުއެހުންތައް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައި ކުރިއަށް ދަނިކޮށް އެ ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމުގައި ހުރި މައްސަލަތަކެއް މައްސަލައިގެ ތަދައްޚުލުވި އޞިމުގާ ފަރާތުން ފާހަގަކުރިއެވެ.

19އެގޮތުން، މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 12/F14C/2019 ޤަޟިއްޔާގައި އެ ކޯޓުން ދޫކުރި "ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓު" ގައިވާ ޙުކުމާއި މައްސަލއިގަ ޙުކުމް ކުރި ދުވަހު ކޯޓުން މައްސަލައިގެ ޚަޞމް ންނަށް ފޮނުވި "ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ޚުލާޞާ ރިޕޯޓު" ގައިވާ ޙުކުމް ތަފާތު ކަމަށް އާޞި މުގެ ފަރާތުން ފާހަގަކު ރިއެވެ. އެފަރާތުން އެދުނީ މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 12/F14C/2019 ޤަޟިއްޔާގައި ހުށަހެޅިފައިވާ މައްސަލައަކީ ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ތަޙުވީލުކޮށް އެ ކޯޓުން އަލުން ބަލަންޖެހޭ ދަޢުވާއެއްކަމުގައި ކަނޑައަޅައި ދިނުމަށެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި. ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް، ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖެ، ފޯނު: 0978256 ތަދައްޚުލުވި ފަރާތުން ފާހަގަކުރި ނުކުތާއާ ގުޅިގެން، މައްސަލަ އިސްތިއުނާފުކުރިފަރާތާއި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވިފަރާތުން އެދުނު ގޮތް:

10. މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 12/F14C/2019 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމުގައި ހުރި މައްސަލަތަކެއް، މި މައްސަލައަށް ތަދައްޚުލުވި އޞިމުގާ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވާތީ އެއާއި ގުޅިގެން މި މައްސަލާގައި ހިމެނޭ ފަރާތްތަކުން ދެކޭ ގޮތް ޝަރީޢަތުން ސާފުކުރުމުން މައްސަލަ އިސްތިއުނާފުކުރި އަންޑްރެއާ ގ ފަރާތުން ބުނެފައިވަނީ މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 12/F14C/2019 ޤަޟިއްޔާގެ ޚުލާސާ ރިޕޯޓާއި ޝަރީޢަތް ނިމުނގޮތު ރިޕޯޓު އަޅާކިޔުމުން ދެ ރިޕޯޓުގައި ބޮޑު ފަރަގެއް ހުރިކަމަށް ފާހަގަކުރެވޭ ކަމަށާއި، މައްސަލަ އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހަޅަން ދިރާސާކޮށްފައިވަނީ ޝަރީޢަތް ނިމުނގޮތު ރިޕޯޓު ކަމަށާއި އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހެޅއިރި އެކަން ފާހަގަވެފައި ނުވާކަމަށާއި އެހެންކަމުން އުޞ ލެއްގެގޮތުން ތަދައްޚުލުވި އޞިމުގާ ފަރާ ތުން ހުށަހެޅި ނުކުތާތަކަށް ތާއީދުކުރާކަމަށާއި، އަދި ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން މައްސަލަ ބެލުމުގައި ޢަދުލު އިންސާފުގެ ޢާންމު ވިސްނުންތަކާ ޚިލާފު ކަންތައްތަކެއް ހިނގާފައިވާކަމާއި، ދަޢުވާކުރެވުނު ގޮތަށް ބަލާއިރުވެސް ދަޢުވާކުރެވުނު ގޮތާއި ޙުކުމުގައި ހުރި ތަފތުވެސާ ބޮޑުކަން ފާހަގަކުރެވޭކަމާއި، އެހެންކަމުން ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ބާޠިލު ހުކު މެއްކަ މަށް ކަނޑައަޅައި ދިނުމަށް އެދޭކަމުގައވެ.

12. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވި އާޔަތުﷲގެ ފަރާތުން ބުނެފައިވަނީ، ތަދައްޚުލުވި ފަރާތުން ފާހަގަކުރި ފަދައިން މައްސަލައިގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައިވާ ޙުކުމާއި މައްސަލަ ޙުކުމްކުރި ދުވަހު ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށް ފޮނުވި ޙުކުމާއި ތަފާތުކަމަށެވެ. 91 ޖޫން 7671 ވަނަ ދުވަހު އިއްވި ޙުކުމަކީ މި މައްސަލައިގެ "ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ޚުލާޞާ ރިޕޯޓު" ގައިވާ ޙުކުމް ކަމަށާއި އެއީ އެއްވެސް ބަދަލެއްގެ މިންވަރެއް އެޝަރީޢަތުގެ ތެރެއިން ނަގައިދެވެން ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައި ކުރި ޙުކުމް ކަމަށެވެ. ތަދައްޚުލުވި ފަރާތުން ހުށަހެޅި ޚުލާސާ ރިޕޯޓަކީ 19 ޖޫން 7671 ގައި ކޯޓުން ހުރިހާ ފަރާތަކަށްވެސް ފޮނުވި ރިޕޯޓު ކަމާ ށާއި މައްސަލަ އިސްތިއުނާފުކުރަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި. ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް، ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖެ، ފޯނު: 0978256 ފަރާތުނު ހައިކޯޓަށް ހުށަހެ ޅ ދަޢުވި ފޯމުގައިވެސް ޙުކުމު ގެ ގޮތުގައުބަޔާންކޮށްފައިވަނީ"ޝަރީޢަތް ނިމުން ގޮތުގެ ޚްލާސާ ރިޕޯޓު" ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙުކުމް ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން19 ޖނޫ 7671 ގައި ކުރި ޙުކުމް ހުރިހާ ފަރާތަކަށްވެސް ވަރަށް ސާފުކޮށް އެނގޭކަމަށާއި، މިއީ ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓު ދކުރުމުގައ އިދާރީ ގޮތުން އަރާފައިވާ އޮޅުމެއްކަމަށާއި އެހެންކަމުން މިއީ، ދްށުކޯޓުގެ ޙުކުމް އެއްކޮށް ބާޠިލެވާނެ ސަބަބެއް ނންކަމަށ ކަނޑައަޅައް ދިނުމަށް އެދޭކަމަށެވެ. އާޞިމުގެ ފަރާތުން ފާހަގަކުރި ކަންކަމާއި ގުޅިގެން ގޮތެއް ނިންމުން.

18. މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 12/F14C/2019 ޤަޟިއްޔާގައި އެކޯޓުން ދޫކުރި "ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓު" ގައިވާ ޙުކުމާއި މައްސަލަ ޙުކުމް ކުރި ދުވަހު ކޯޓުން މައްސަލައިގެ ޚަޞްމުންނަށް ފޮނުވި "ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ޚުލާޞާ ރިޕޯޓު" ގއ ތަފާތު ދެ ޙުކުމެއް އޮތްކަން ފާހަގަކޮށްފައިވާތީ މައްސަލައިގެ މައުޟޢާމެދ ގޮތެއު ކަނޑައެޅުމުގެ ކުރިން، ފާހަގަކުރެވުނު މި ކަންކަމުގެ އަލީގައި މި މައްސަލާގައި ދެވޭނެ ނަތީޖާ އަކީ ކޮބައިކަން ކަނޑައަޅަންޖެހޭކަމަށް ދެކެމެވެ.

15. މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 12/F14C/2019 ޤަޟިއްޔާގައި ޙުކުމް ކުރުމަށްފަހު 19 ޖޫން 7671 ގައި އެކޯޓުން މައްސަލައިގެ ޚަޞްމުންނަށް ދ ކުރި "ޝަރީޢަތް ނިމުނގޮތުގު ޚުލާޞާ ރިޕޯޓު "ގ ޙުކުމުގެ ޢިބާރާތުގައި ބަޔާންކޮށްފައި ވަނީ؛ "ދެންފަހެ، އިސްވެފާހަގަކުރ ނުކުތާތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ހުރުމުން، ބ. ފުޅަދޫ / ސްނޯރޯސް، އަޙްމަދު އާޔަތު ﷲ (އައިޑީ ކާޑް ނަންބަރ ) އާއި ކ. މާލެ، […] އަޙްމަދު އާޞިމް (އައިޑީ އާއި ލެޓްވިޔާގެ ރައްޔިތެއްކަމުގައިވާ އަންޑްރެއި ޕޮލްޓޮރަކިސް (ލެޓްވިއަން ޕާސްޕޯޓް ނަންބަރު ) އާއި ތިން ފަރާތުގެ މެދުގައި، ބ. ފުޅަދޫ "ސަންރައިސް" ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ ގޮތުން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުން، އަޙްމަދު އާޔަތުﷲ ބާޠިލްކޮށްފައިވަނީ އެއްބަސްވުމުގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ޚިލާފް ވެގެންކަން ހުށަހެޅިފައިވާ ލިޔުންތަކުންނާއި، ހެކިތަކުން ސާބިތުވާކަމާއި، އަޙްމަދު އާޔަތުﷲ ގެ ފަރާތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި. ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް، ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖެ، ފޯނު: 0978256 އެއްބަސްވުން ބާޠިލްކޮށްފައިވަނީ އެއްބަސްވުމާއި ޚިލާފަށްކަން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ސާބިތުކޮށްދެވިފައި ނުވާތީ،61 ސެޕްޓެންބަރު 7615 ގައި އެއްބަސްވުން ބާޠިލްކޮށްފައިވަނީ ރަނގަޅަށް ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް އެދި މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައިވާއިރު، ބަދަލު ނަގައިދިނުމަށް އެދޭ މިންވަރު ޝަރީޢަތުގެ އެއްވެސް މަރުޙަލާއެއްގައި ޞަރީޙަކޮށް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާތީ، ބަދަލުނަގައިދެވޭނޭ ވަކި މިންވަރެއް ކަނޑައަޅައި، މިޤަޟިއްޔާގެ ތެރެއިން އެބަދަލު ނަގައިދެވެން ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން ބޭނުންވާނަމަ، ވަކި މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި އެމައްސަލަ ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު ދަޢުވާކުރާފަރާތަށ ލިބިގެންވާ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ދަޢުވާކުރާފަރާތުން މިމައްސަލައިގައި ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް އެދިފައިވީ ނަމަވެސް، މިމައްސަލައިގައި މައުޟ ޢީ ގޮތުން ގޮތެއް ކަނޑައެޅިފައިވާތީ، އެފަދަ ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެދޭންޖެހޭފަދަ ޙާލަތެއް އޮތްކަމަށް ޝަރީޢަތަށް ނުފެންނައޮތްކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ބ. ފުޅަދޫ ސަންރައިސް ކުއްޔަށް ދިނުމާއި ގުޅޭގޮތުން72 މާރިޗު 7610 ގައި ސޮއިކޮށްފައިވާ އެއްބަސްވުމުގު 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ތަން އަނބުރާ އަޙްމަދު އާޔަތުﷲ އާއި ޙަވާލުކޮށްފައިނުވާތީ، މިއަދު (19 ޖ ނ 7671 ) އިން ފެށިގެނާ16 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ތަން (ބ. ފުޅަދޫ ސަންރައިސްގެއާއި އެގޯތީގައިވާ ޢުމާރާތްތަކާއ އެންމެހައި ނުއުފުލޭ މުދާ) އަޙްމަދު އާޔަތުﷲ އާއި ޙަވާލުކުރުމަށް ދަޢި ވާލިބޭ އަންޑްރެއި ޕޮލްޓޮރަކިސް އާއި ދަޢުވާލިބޭ އަޙްމަދު އާޞިމްގެ މައްޗަށެ އަންގައި އަމުރުކޮށް، ތަން އަނބުރާ ޙަވާލުކުރާއިރު އެއްބަސްވުމުގަ65 ވޮނ މާއްދާގައި ބަޔާންކި ށްފައިވ ގޮތަށާ އަމަލު ކުރުމަށް ދަޢުވާލިބޭ އަންޑްރެއި ޕޮލްޓޮރަކިސްއާއި ދަޢުވާލިބޭ އަޙްމަދު އާޞިމްއަށ އަންގައި ޙުކުމްކޮށް މިގޮތުގެ މަތިން މިޤަޟިއްޔާ ނިންމީއެވެ." މިފަދައިންނެވެ.

76މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 12/F14C/2019 ޤަޟިއްޔާގައި ޙުކުމް ކުރުމަށްފަހު އެކޯޓުން ދޫކުރި "ޝަރީޢަތް ނިނމުގ ގޮތުގެ ރިޕޯޓު"ގެ ޙުކުމުގައު ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ؛ "ދެންފަހެ، އިސްވެފާހަގަކުރ ނުކުތާތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ހުރުމުން، ބ. ފުޅަދޫ / ސްނޯރޯސް، އަޙްމަދު އާޔަތު ﷲ (އައިޑީ ކާޑް ނަންބަރ ) އާއި ކ. މާލެ، […] އަޙްމަދު އާޞިމް (އައިޑީ އާއި ލެޓްވިޔާގެ ރައްޔިތެއްކަމުގައިވާ އަންޑްރެއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި. ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް، ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖެ، ފޯނު: 0978256 ޕޮލްޓޮރަކިސް (ލެޓްވިއަ ން ޕާސްޕޯޓް ނަންބަރ ) އާއި ތިން ފަރާތުގެ މެދުގައި، ބ. ފުޅަދޫ "ސަންރައިސް" ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ ގޮތުން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުން، އަޙްމަދު އާޔަތުﷲ ބާޠިލްކޮށްފައިވަނީ އެއްބަސްވުމުގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ

(ށ) އާއި ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ޚިލާފް ވެގެންކަން ހުށަހެޅިފައިވާ ލިޔުންތަކުންނާއި، ހެކިތަކުން ސާބިތުވާކަމާއި، އަޙްމަދު އާޔަތުﷲ ގެ ފަރާތުން އެއްބަސްވުން ބާޠިލްކޮށްފައިވަނީ އެއްބަސްވުމާއި ޚިލާފަށްކަން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ސާބިތުކޮށްދެވިފައި ނުވާތީ، 61 ސެޕްޓެންބަރު 7615 ގައި އެއްބަސްވުން ބާޠިލްކޮށްފައިވަނީ ރަނގަޅަށް ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އެއްބަސްވުމުގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ތަން އަނބުރާ އަޙްމަދު އާޔަތު ﷲ އާއި ޙަވާލުކޮށްފައިނުވާތީ، މިއަދު (19 ޖ ން 7671) އިން ފެށިގެން 16 (ތިރީސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ތަން (ބ. ފުޅަދޫ ސަންރައިސްގެއާއި އެގޯތީގައިވާ ޢިމާރާތްތަކާއި އެންމެހައި ނުއުފުލޭ މުދާ) އަޙްމަދު އާޔަތުﷲ އާއި ޙަވާލުކުރުމަށް ދަޢުވާލިބޭ އަންޑްރެއި ޕޮލްޓޮރަކިސ އާއް ދަޢުވާލިބޭ އަޙްމަދު އާޞިމްގެ މައްޗަށް އަންގައި އަމުރުކޮށް، ތަން އަނބުރާ ޙަވާލުކުރާއިރު އެއްބަސްވުމުގެ 65 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް އަމަލު ކުރުމަށާއި، އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމާއި ގުޅިގެން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ލިބިފައިވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި އެއްވެސް އެއްޗެއް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ދޭންޖެހޭނަމަ، އެ މުއްދަތުގައި އެ ބަދަލެއްވެސްދީ ނިންމުމަށް، ދަޢުވާލިބޭ އަންޑްރެއި ޕޮލްޓޮރަކިސްއާއި ދަޢުވާލިބޭ އަޙްމަދު އާޞިމ އަށް އަންގައި، އެއްބަސްވުމާއި ޚިލާފުވުމާއި ގުޅިގެން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ލިބިފައިވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި އެއްބަސްވުން ބާޠިލްކުރި ދުވަހުން ފެށިގެން ތަން އަނބުރާ ޙަވާލުނުކޮށް ހިނގާކޮންމެ މީލާދީ މަހަކަށް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ތަނުން ލިބެންޖެހޭ ކުލީގެ މިންވަރު ދެއްކުމަށް ދަޢުވާލިބޭ އަންޑްރެއި ޕޮލްޓޮރަކިސްއާއި ދަޢުވާލިބޭ އަޙްމަދު އާޞިމްއަށް އަންގައި ޙުކުމްކޮށް މިގޮތުގެ މަތިން މިޤަޟިއްޔާ ނިންމީއެވެ." މިފަދައިންނެވެ.

71. ބަޔާންކުރެވި ދިޔަ ޙުކުމުގެ ޢިބާރާތަށް ބަލާއިރު، އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައި މިވާ ޤަޟިއްޔާގެ "ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ޚުލާސާ ރިޕޯޓު" ގެ ޙުކުމުގައި "ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް އެދި މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައިވާއިރު، ބަދަލު ނަގައިދިނުމަށް އެދޭ މިންވަރު ޝަރީޢަތުގެ އެއްވެސް މަރުޙަލާއެއްގައި ޞަރީޙަކޮށް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާތީ، ބަދަލު ނަގައިދެވޭނޭ ވަކި މިންވަރެއް ކަނޑައަޅައި، އެ ޤަޟިއްޔާގެ ތެރެއިން އެބަދަލު ނަގައިދެވެން ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން ބޭނުންވާނަމަ، ވަކި މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި އެ މައްސަލަ ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު ދަޢުވާކުރާފަރާތަށް ލިބިގެންވާ ކަމަށް " އޮތްއިރު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި. ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް، ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖެ، ފޯނު: 0978256 އެކޯޓުން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ އެޤަޟިއްޔާގެ "ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓަ" ގެ ޙުކުމުގައި ގެއްލުމުގެ ބަދަލާ ގުޅޭގޮތުން ބުނެފައިވަނީ، "..އެއްބަސްވުމްއ ޚިލާފުވުމާއި ގުޅިގެނި ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ލިބިފައިވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި އެއްވެސް އެއްޗެއް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ދޭންޖެހޭނަމަ، އެ މުއްދަތުގައި އެ ބަދަލެއި ވެސްދީ ނިންމުމަށް، ދަޢުވާލިބޭ އަންޑްރެއި ޕޮލްޓޮރަކިސްއާއި ދަޢުވާލިބޭ އަޙްމަދު އާޞިމ އަށް އަންގައި، އެއްބަސްވުމާއި ޚިލާފުވުމާއި ގުޅިގެން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ލިބިފައިވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި އެއްބަސްވުން ބާޠިލްކުރި ދުވަހުން ފެށިގެން ތަން އަނބުރާ ޙަވޭ ލުނުކޮށް ހިނގާކޮންމެ މީލާދީ މަހަކަށް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތށަ ތަނުން ލިބެންޖެހޭ ކުލީގެ މިންވަރު ދެއްކުމަށް ދަޢުވާލިބޭ އަންޑްރެއި ޕޮލްޓޮރަކިސްއާއި ދަޢުވާލިބޭ އަޙްމަދު އާޞިމްއަށް އަންގައި.." މިފަދައިންނެވެ. އެހެންކަމުން، ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ޚުލާޞާ ރިޕޯޓާއި ޝަރީއަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައިވާ މި މައްސަލައގި ޙުކުމުގްޢިބާރާތުގައ ފާޅުކަން ބޮޑް ތަފާތެއވާކަނ ފާހަގަކުރެވެއެވެ.

77މައްސަލައިގެ ޙުކުމް ކުރުމަށް ފަހު ތައްޔާރުކުރެވޭ ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓަކީ މައްސަލައިގެ ޙުކުމް އިއްވޭ ދުވަހު ފަނޑިޔާރު ސޮއިކޮށް ޚަޞް މުންނާއ ޙަވާލުކުރި ޖަޖްމެންޓް ހިމަނައިގެން ތައްޔާރުކުރަންޖެހޭ ރިޕޯޓެއް ކަމަށްވާއިރު، މިމައްސަލައިގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓާއި މައްސަލައިގެ ޚޞަ މުންގެ ފަރާތުން ހައިކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާ، އެފަރާތްތަކަށް މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ދ ކުރި ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ޚުލާޞާ ރިޕޯޓުގައި ބޮޑެތި ފުށުއެރުންތަކެއް ފެންނަން އެބައޮތެވެ.

71. ކޯޓުން ޙުކުމް ކުރުމަށފަހް ޚަޞްމުންނަށް ދކުރް ޙުކުމު އިސްލާޙްކުރެވޭނެ ޙާލަތަކީ ކޮބައިކަން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 02/2021-SCPD "ޕްރެކްޓިސް ޑައިރެކްޝަން" ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. މައްސަލައިގެ ޙުކުމްކުރި ދުވަހު ދޫކުރި ޖަޖްމެންޓުގައި އަތުކުށެއް ނުވަތަ ހިސާބު ހެދުމުގެ ކުށެއް ނުވަތަ ހިސާބު ޢަދަދެއް ނުވަތަ ތާރީޚެއް ނުވަތަ މީހެއްގެ ކާކުކަން އަންގައިދޭ މަޢުލމާތެ އްގައި ކުށެއް ލިޔެވފައިވާނަމި ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި. ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް، ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖެ، ފޯނު: 0978256 އޮޅިގެން ވެއްޓިފައިވާއަކުރެއ ނުވަތް ބަހެއް އިސްލާޙެ ކުރުން ފިޔަވައައެހެނ ބަދަލެއް އ ޖަޖްމެންޓށ ގެނެސްގެން ނުވާނެކަމަށް ޕްރެކްޓިސް ޑައިރެކްޝަންގައި ބުނެއެވެ.

74. މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 12/F14C/2019 ޤަޟިއްޔާގައި އެކޯޓުން ދޫކުރި "ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓު" ގައިވާ ޙުކުމާއި މައްސަލަ ޙުކުމް ކުރި ދުވަހު ކޯޓުން މައްސަލައިގެ ޚަޞްމުންނަށް ފޮނުވި "ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ޚުލާޞާ ރިޕޯޓު" ގައިވާ ތަފާތަކީ، އެއީ ލިޔުމުގެ ކުށަކުން ނުވަތަ ކޯޓުގެ އިދާރީ އޮޅުމަކުން ލިޔެފައިވާ ކުށެއް ކަމަށް ނުބެލެވެއެވެ. އަދި މިއީ، މިމައްސަލައިގެ މައުޟޢށަ ސީދާ އަސަރު ފޯރާފަދަ ފުށއެރުނ ތަކެއްކަމަށް ފެނެއެވެ.

79ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމެއް އިސްތިއުނާފުކުރުމުން އެމައްސަލައެއް ބެލުމުގައި އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުގެ ދައުރަކީ ދަށުކޯޓުގައަ މައްސަލަ ނިންމާފައިވަނީ ޤާނޫނާއި ޚިލާފަށްކަން ނުވަތަ ނންކަނ ކަނޑައެޅުން ކަމަށްވާއިރު، މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 12/F14C/2019 ޤަޟިއްޔާއާ ގުޅޭ ބަޔާންކުރެވިދިޔަ، ދެ ޙުކުމުގެ ތެރެއިން ޞައްޙަ ޙުކުމަކީ ކޮބައިކަން ކަނޑަނޭޅި، އެމައްސަލައިގައި އެ ކޯޓުން ނިންމި ގޮތާމެދު މިކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައޅިދާނެކަމަކަށް ނުފެނެއެވެ. އަދި މިމައްސަލައިގައި ފެންނަން އޮތް މިކުށް މިމަރުޙަލާގައި އިސްލާޙުކޮށްގެން ޢަދުލުވެރި ފައިސަލާއެއް ކުރެވިދާނެ ކަމަށް ނުފެނެއެވެ.

70. އެހެންކަމުން، މިމައްސަލާ ގައި ދަށުކޯޓގު ނިންމުމުން ފާހަގަކުރެވިފައިވާ މި ކުށަކީ އިސްލާޙު ކުރވެ ދާނެ ފަދި ކުށަކަށް ނުވާތީ އެންމެ ޢަދުލުވެރި ގޮތަކީ މި މައްސަލގައާ މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓު ކޯޓުން ނިންމާފައިވާ ނިންމުންތައް ބާޠިލުކޮށް، އެ ކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު ދަޢުވާގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އަދި ހުށަހެޅުނު ހެކިތަކާއި ބަޔާންތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަލަންޖެހޭ ކަންކަން ބަލައި ފައިޞަލާކުރަނިވި ޙުކުމެއް ކުރުމަށް މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް މި މައްސަލަ ތޙަ ވ ލީ ކުރުންކަމުގައި ދެކެމެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި. ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް، ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖެ، ފޯނު: 0978256