ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2015/HC-A/153
އަޙްމަދު ޒަމީން ވ. ްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް، 2015/HC-A/153
Ahmed Zameen v. Rosikiutar General's Office 2015/HC-A/153 (2015/HC-A/153, High Court of the Maldives, 19 October 2016)
އަޙްމަދު ޒަމީން ވ. ްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ އިޢުތިރާފުން ދަޢުވާ ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ދިހަ ހާސް ރުފިޔާއިން މަތީގެ ސަރުކާރުގެ ފައިސާއަށް ޚިޔާނާތްތެރިވުމުގެ ކުށުން ކުށްވެރިކޮށް، ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 16 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް 25 އަހަރަށް ޖަލަށްލުމަށާއި ފައިސާ އަނބުރާ ދެއްކުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ޑޮލަރު ހޯދައިދިނުމަށް ވެވުނު އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން މޯލްޑިވްސް ނެޝަނަލް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޯޕަރޭޝަނުން އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތާ ޙަވާލުކުރި ފައިސާއަށް ޑޮލަރު ހޯދައިނުދީ، ފައިސާއަށް ޚިޔާނާތްތެރިވެފައިވާކަމަށް ބުނެ ދައުލަތުން ދަޢުވާ އުފުލި މައްސަލައެކެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ވަކީލަކު ހަމަނުޖެހެނީސް މައްސަލަ ނިންމި ކަމަށާއި، ތަޙުޤީޤުކުރި ކުށާ ތަފާތު ކުށެއްގެ ދަޢުވާ އުފުލީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 268 ވަނަ މާއްދާއާއި 2013/HC-A/211 އާ ޚިލާފަށް ކަމަށާއި، ޚިޔާނާތުގެ އުންޞުރުތައް (2010/HC-A/41) ފުރިހަމަނުވާ ކަމަށެވެ. ނުބައި ނިޔަތެއް ނެތްކަމަށްވެސް ބުންޏެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ސަރުކާރުގެ ފައިސާއަށް ޚިޔާނާތްތެރިވުމުގެ ކުށުގެ މައްސަލައެއްގައި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ޤާނޫނީ ވަކީލަކު ޢައްޔަންކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވޭތޯއާއި، ތަޙުޤީޤުގައި ތުހުމަތުކުރި ކުށާ ތަފާތު ކުށެއްގެ ދަޢުވާ އުފުލުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 268 ވަނަ މާއްދާއާއި 2013/HC-A/211 ގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯއާއި، ޚިޔާނާތުގެ ކުށުގެ އުންޞުރުތައް ފުރިހަމަވެފައިވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ވަކީލަކު ހަމަޖެއްސުމަށް ތަކުރާރުކޮށް ފުރުޞަތު ދީފައިވާތީ ޙައްޤު ގެއްލިފައި ނުވެއެވެ. ދަޢުވާ ކުރީ ތަޙުޤީޤުކުރި ޢަމަލަށް ބިނާކޮށް، ތުހުމަތު އެންގުމަށްފަހު ހޯދި ހެކީގެ މައްޗަށް ކަމުން 2013/HC-A/211 ގެ އުޞޫލު ނުހިނގައެވެ. އެއްބަސްވުމާއި އިޢުތިރާފާއި ޢަމަލުތަކުން ޚިޔާނާތުގެ ހަތަރު އުންޞުރުވެސް ފުރިހަމަވިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނީ ވަކީލަކު ހަމަޖެއްސުމަށް ޝަރީޢަތުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ފުރުޞަތުދީފައިވާއިރު، މައްސަލައާ ގުޅިގެން ބޭއްވުނު އެންމެ ފަހު އަޑުއެހުމުގައި ވަކީލަކު ހަމަޖެއްސުމަށް އިތުރު ފުރުޞަތަކަށް އެދިފައިނުވާކަން އެނގެންއޮތުމުން، ޝަރީޢަތް ހިންގުމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީން ލިބިދީފައިވާ ވަކީލަކު ޢައްޔަންކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިއްބައިދީފައިނުވާކަމަށް ބެލެވެންނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ތުހުމަތުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ކުރި ތަޙުޤީޤުގައި ހޯދުނު ހެކީގެ އަލީގައި ކޮށްފައިވާ ދަޢުވާއަކީ ތަޙުޤީޤުވެސް ހިންގުނު ކުށުގެ ޢަމަލަށް ބިނާކޮށްގެން ކޮށްފައިވާ ދަޢުވާއެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ނ))
- 2013/HC-A/211 ޤަޟިއްޔާގައި ޤާއިމްކުރައްވާފައިވާ އުޞޫލަކީ، ކުރަމުންދާ ތަޙްޤީޤެއްގައި، ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވިގެން ތަޙްޤީޤަށް ޙާޒިރުކުރެވޭ މީހުން ފިޔަވައި، އެ ތަޙްޤީޤަކާ ގުޅިގެން ތަޙްޤީޤުކުރާ ފަރާތުން ބޭނުންވާ މަޢުލޫމާތެއް ސާފުކުރުމުގެ ގޮތުން ހާޒިރުކުރެވޭ ފަރާތަކުން ތަޙްޤީޤަށް ދޭ މަޢުލޫމާތަކުން އެ މަޢުލޫމާތެއް ދޭ މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ނުކުރެވޭނެކަމާއި، ހަމައެކަނި އެފަދަ ހެކި ޤަރީނާގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅޭ ދަޢުވާތަކަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ބާޠިލު ދަޢުވާތަކެއްކަމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ނ))
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ބަޔާން ނަގާފައިވަނީ އޭނާއަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލާގައި ކަމަށާއި، އޭނާގެ މައްޗަށް ހެކި ޤަރީނާ ހޯދާފައިވަނީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް އޭނާއަށް އަންގާދިނުމަށްފަހުކަމަށް ވާނަމަ، އެއީ 2013/HC-A/211 ޤަޟިއްޔާއާ ތަފާތު ވާޤިޢާތަކެއް ކަމުން، އެ ޤަޟިއްޔާގައި ޤާއިމްކުރައްވާފައިވާ އުޞޫލު ތަޠްބީޤުކުރެވެންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ނ))
- ޚިޔާނާތުގެ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށްޓަކައި މައިގަނޑު ހަތަރު އުންސުރު ވެއެވެ. އެއީ (ހ) އެ މުދަލަކީ ޚިޔާނާތްތެރިވީކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހާގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ނުވަތަ ޙަވާލުގައިވާ ތަކެއްޗަށް ވާންޖެހުން؛ (ށ) ނުބައި ނިޔަތެއް އޮތުން؛ (ނ) ވެރިފަރާތުގެ އިޒުނަ ނެތުން؛ (ރ) އެ އެއްޗަކަށް ބަދަލު ގެނައުން ނުވަތަ ނައްތާލުން ނުވަތަ ކަނޑައަޅާފައިވާގޮތާ ޚިލާފަށް ގެންގުޅުމެވެ. ޚިޔާނާތުގެ ކުށް މީހެއްގެ މައްޗަށް ސާބިތުވުމަށްޓަކައި މި ހަތަރު އުންޞުރު ނުވަތަ ކަންތައްތައްވެސް ފުރިހަމަވާންޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ޙަވާލުކުރި ފައިސާ އެއްބަސްވުމުގައިވާ މުއްދަތުގައި ވެރިފަރާތާ ޙަވާލުނުކޮށް، ދޫކޮށްފައިވާ ޗެކްތައް ބައުންސްވެ، ގުޅޭގޮތް ނުވެ، ތަޙުޤީޤުގައިވެސް ހަނު ހުރުމުގެ ޙައްޤު ބޭނުންކޮށްފައިވާނަމަ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޢަމަލުތަކުން އޭނާގެ ނުބައި ނިޔަތް ސާބިތުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އާއި (ޅ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 268 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 149 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 131 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 132 ވަނަ މާއްދާ، 143 ވަނަ މާއްދާ، 16 ވަނަ މާއްދާ (ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގައި)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ 2013/HC-A/211
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ 2010/HC-A/41
- ބެންޗު
- އިސްފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ދީދީ، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް