ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/353
އަޙްމަދު ޔާސިރު ވ. ޢާއިޝަތު މޫސާ، 2018/HC-A/353
Ahmed Yaasiru v. Aishath Moosa 2018/HC-A/353 (2018/HC-A/353, High Court of the Maldives, 30 January 2020)
އަޙްމަދު ޔާސިރު ވ. ޢާއިޝަތު މޫސާ
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ފެމިލީ ކޯޓުން 16,609.07 ރުފިޔާ ބައްޕައިން މަންމައަށް ދައްކަންޖެހޭކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ޢާއިލާއާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ 67 (ހ) އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް މަހަކު 1384 ރުފިޔާއަށްވުރެ ނުމަދުކޮށް މުސާރައިން ކަނޑައި 12 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޚަލާސްކުރުމަށް މުވައްޒަފު ކުރާ ތަނަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
ފެމިލީ ކޯޓުގެ 2013/Fm-C/1042 ޤަޟިއްޔާއިން ދަރިފުޅުގެ އެހެނިހެން ޚަރަދު ބައްޕައަށް ލާޒިމުކޮށްފައިވާއިރު، ބައްޕަ އެ ޚަރަދު ނުދެއްކުމުން މަންމަ ކުރި ޚަރަދު (ބޭސްފަރުވާ، ބޭސް، 2016 ވަނަ އަހަރުގެ ސްކޫލު ފީ، ޔުނިފޯމް) ހޯދުމަށް މަންމަ ދަޢުވާކުރިއެވެ.
ބައްޕަ ބުނީ ޚަރަދުތައް ނަގައިދީފައިވަނީ ޢާއިލާއާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ 66 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ކަމަށާއި، ބޭސްފަރުވާގެ ޚަރަދު 66 (ނ) ގެ ދަށުން ބަލަންޖެހޭ ކަމަށާއި، ސްކޫލު ފީ 2 އަހަރު ފަހުން ހޯދަން އެދުނު ފައިސާއެއް ކަމަށާއި، UCMAS ގެ ފީ ނަގައިދީފައިވާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުރިން ކުރެވިފައިވާ ޙުކުމަކުން ބައްޕައަށް ލާޒިމުކޮށްފައިވާ ދަރިފުޅުގެ އެހެނިހެން ޚަރަދު ނުދެއްކުމުން މަންމަ ކުރި ޚަރަދު (އަމިއްލަ ހޮސްޕިޓަލުގެ ފަރުވާގެ ޚަރަދާއި ސްކޫލު ފީ ހިމެނޭ ގޮތަށް) ބައްޕަގެ ކިބައިން ނަގައިދިނުމަކީ ޢާއިލާއާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ 66 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ކުއްޖާގެ ބަލީގެ ސީރިއަސްކަމާ ގުޅިގެން އަވަސް ފަރުވާއަށް އަމިއްލަ ހޮސްޕިޓަލަށް ދެއްކުމުގެ ޚަރަދާއި، އިންކާރުނުކުރި ބޭހުގެ ބިލާއި، ފީކާޑުން ސާބިތުވާ ސްކޫލު ފީ ނަގައިދިނީ ރަނގަޅަށް ކަމާއި، UCMAS ގެ ފައިސާ ޖުމްލަ ޢަދަދުގައި ހިމެނިފައި ނުވާކަމުން ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ދަރިފުޅުގެ ބޭސްފަރުވާގެ ޚަރަދު ސަރުކާރުގެ ބޭސްފަރުވާކޮށްދޭ މަރުކަޒުތަކުގެ ރޭޓުގައި ނަގައިދޭ ގޮތަށް ހަމަޖެހިފައިވީ ނަމަވެސް، ކުއްޖާގެ ބަލި ޙާލަތުގެ ސީރިއަސްކަމާ ގުޅިގެން އަވަސް ފަރުވާއެއް ދިނުމަށް (ސަރުކާރުގެ ހޮސްޕިޓަލުން ފަރުވާކޮށް ރަނގަޅުނުވުމުން) އަމިއްލަ ހޮސްޕިޓަލަށް ދެއްކުމުގެ ޚަރަދަކީ ނަގައިނުދެވޭނެ ޚަރަދެއް ނޫނެވެ. (ނުކުތާ 3.3)
- ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ބިލަކާމެދު އިންކާރުނުކޮށް ހުރެ، އިސްތިއުނާފުގައި އެ ބިލުގެ ފައިސާ ނަގައިނުދެވޭނެކަމަށް ބުނުމަކުން ޙުކުމަށް ބަދަލެއް ނައެވެ؛ ކުދިންނަށް އާއްމުކޮށް ދޫކުރާ ބޭސް އަވަސް ފަރުވާއަކަށް ގަތުމުގެ ޚަރަދު ނަގައިދެވޭނެއެވެ. (ނުކުތާ 3.4)
- ދަރިފުޅުގެ ސްކޫލު ފީ ދައްކައި ދުވަސްވުމަށްފަހު ހޯދަން އެދުމަކީ، އަދި ކުރިން އެ ފައިސާ ބައްޕަގެ ކިބައިން ހޯދަން އެދިފައި ނުވުމަކީ، ކުރިން ކުރެވިފައިވާ ޙުކުމުގެ ދަށުން ބައްޕައަށް ލާޒިމުވާ އެހެނިހެން ޚަރަދުގެ ގޮތުގައި ފީކާޑުން ސާބިތުވާ ސްކޫލު ފީ ނަގައިނުދެވޭނެ ސަބަބަކަށް ނުވެއެވެ. (ނުކުތާ 3.5)
- ދަށުކޯޓުން ނަގައިދީފައިވާ ޖުމްލަ ޢަދަދުގައި ހިމެނިފައި ނުވާ ބިލެއް ނަގައިދިނީ ކަމަށް ބުނުމަކީ ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ނުކުތާ 3.6)
- ޢާއިލާއާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ 66 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ޢާއިލާއާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ 67 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގައި)
- ފެމިލީ ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 1042/Fm-C/2013 (ޚަރަދު ކަނޑައެޅި ކުރީގެ ޙުކުމް)
- ބެންޗު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ (ރިޔާސަތު)، ޙުސައިން ޝަހީދު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
- ރިޔާސަތު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް