ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2022/HC-A/144
ނަން ސިއްރު ކުރެވިފައި ވ. ނަން ސިއްރުކުރެވިފައި، 2022/HC-A/144
Name withheld v. Name withheld 2022/HC-A/144 (2022/HC-A/144, High Court of the Maldives, 6 February 2024)
ނަން ސިއްރު ކުރެވިފައި ވ. ނަން ސިއްރުކުރެވިފައި
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ތ. ވޭމަންޑޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން (6/N11C/2022) ދަޢުވާ ހުށަހެޅި ތާރީޚުން ފެށިގެން ކުއްޖާގެ ޚަރަދާއި ބެލުމުގެ ޚަރަދަށް މަހަކު 2,000 ރުފިޔާ ދިނުމަށާއި ޢާއިލާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 66 ވަނަ މާއްދާގެ ޚަރަދު ދެމުން ގެންދިއުމަށް ބައްޕައަށް އަންގައި، މީގެކުރިން ޚަރަދު ހޯދަން ދަޢުވާކޮށްފައި ނުވާތީއާއި ބައްޕަ އެއްބަސްވެފައި ނުވާތީ އިތުރު ޚަރަދު ނަގައިނުދެއެވެ.
ވަރި ސާބިތުކުރި ޤަޟިއްޔާގައި (16/N11C/2021) ދަރިފުޅުގެ ޚަރަދު ކޯޓު މެދުވެރިކޮށް ބޭނުން ނުވާކަމަށް މަންމަ ބުނި ނަމަވެސް، ޢާއިލާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 66 ވަނަ މާއްދާގެ ޚަރަދު ދިނުމަށް ބައްޕައަށް އެންގިއެވެ. ފަހުން މަތީ ތަޢުލީމަށް މާލެ ފޮނުވި ދަރިފުޅުގެ ޚަރަދާއި މަންމަ ހިނގި 13,120 ރުފިޔާގެ އިތުރު ޚަރަދު ހޯދަން ދަޢުވާކުރެވުނެވެ.
މަންމަ ބުނީ ވަރި ޤަޟިއްޔާގައި ޚަރަދު ލައްވާފައިވާތީ ކުރިން މަސައްކަތްކުރިކަމަށް ބަލަންޖެހޭ ކަމަށާއި، ޚަރަދު ދޭންޖެހޭނީ ބައްޕަ ރުހޭ ކަންކަމަށް އެކަނި ނޫންކަމަށާއި، ކިޔެވުމަށް ފޮނުވީ ބައްޕައަށް އެނގިގެން ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ވަރި ސާބިތުކުރި ޤަޟިއްޔާގައި ދަރިފުޅުގެ ޚަރަދާބެހޭ އެއްބަސްވުމެއް ކުރެވި ޚަރަދު ދިނުމަށް ބައްޕައަށް އަންގާފައިވާ ޙާލަތެއްގައި، ފަހުން ހުށަހަޅާ ޚަރަދުގެ ދަޢުވާއެއްގައި ޚަރަދު ލައްވަންޖެހޭނީ ކޮން ތާރީޚަކުން ފެށިގެންތޯއާއި، ދަރިފުޅުގެ މަތީ ތަޢުލީމާ ގުޅޭ އިތުރު ޚަރަދުތައް (އަންނައުން، ލެޕްޓޮޕް، ކުލި، ފޯނު) ބައްޕަގެ ކިބައިން ނަގައިދެވޭނެތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ބައެއް ބަދަލުކުރި (ޚަރަދު ފެށޭ ތާރީޚް ވަރި ސާބިތުކުރުމަށް ހުށަހެޅި ތާރީޚަށް އިޞްލާޙުކޮށް، އިތުރު ޚަރަދުގެ ގޮތުގައި 7,119 ރުފިޔާ ނަގައިދިނުމަށް)
ޤާނޫނުގެ އިޞްލާޙާ އެއްގޮތަށް ވަރި ސާބިތުކުރި ޤަޟިއްޔާގައި ޚަރަދާމެދު އެއްބަސްވުމަކަށް އައިސްފައިވާތީ ޚަރަދު ފެށޭނީ އެ ޤަޟިއްޔާ ހުށަހެޅި ދުވަހުން ކަމާއި، ޢާއިލާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 66 ވަނަ މާއްދާގެ ޚަރަދު ވަރި ޙުކުމުގައި ލައްވާފައިވާތީ ބައްޕަގެ އެއްބަސްވުމަށް ނުބަލާ ނަގައިދެވޭނެކަމާއި، ބައްޕަގެ ތަނަވަސްކަމަށް ބަލާއިރު އަންނައުނާއި ލެޕްޓޮޕް ނަގައިދެވޭނެ ނަމަވެސް ކުލިއާއި ތަފްޞީލު ނެތް ފޯނު ޚަރަދު ނަގައިނުދެވޭނެކަމެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 31–34) ޚަރަދު ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރިކަމަށް ބެލެވޭނީ ކޯޓުގައި ދަޢުވާކޮށްފައިވާނަމަ ކަމަށް ބުނާ ގަވާއިދުގެ އުޞޫލު، ވަރި ރަޖިސްޓްރީކުރުމުގެ ކުރިން ޚަރަދާބެހޭ އެއްބަސްވުމެއް ނެތްނަމަ ކޯޓުން ޚަރަދު ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ގޮތަށް ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނަށް ގެނެވުނު އިޞްލާޙު ޝާމިލުވާ ގޮތަށް ތަރުޖަމާކުރަންވާނެއެވެ؛ ވަރި ސާބިތުކުރާ ނުވަތަ ކާވެނި ރޫޅާލާ ޤަޟިއްޔާއަކީ ޚަރަދު ހޯދުމަށް ކުރިން މަސައްކަތްކުރިކަން ބެލުމުގައި ބަލައިގަންނަންޖެހޭ ޤަޟިއްޔާއެކެވެ.
- (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 36–39) ވަރި ސާބިތުކުރި ޤަޟިއްޔާގައި ކޯޓު މެދުވެރިނުކޮށް ޚަރަދު ދިނުމަށް ދެފަރާތް އެއްބަސްވެ، ބައްޕަ އެ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމުން ޚަރަދު ހޯދަން ދަޢުވާކުރާނަމަ، ޚަރަދު ނަގައިދޭންވާނީ ވަރި ސާބިތުކުރުމަށް ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ދުވަހުން ފެށިގެންނެވެ؛ ދަޢުވާކުރި ދުވަހުން ފެށިގެން ނަގައިދިނުމަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމުގެ އިނާމަކަށްވާތީ އިންޞާފުވެރި ތަރުޖަމާއެއް ނޫނެވެ.
- (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 41–43) ވަރި ސާބިތުކުރި ޙުކުމުގައި ގަވާއިދުގެ 66 ވަނަ މާއްދާގެ ޚަރަދުތައް ދިނުމަށް ބައްޕައަށް އަންގާފައިވާނަމަ، ދަރިފުޅަށް ހިނގި ޚަރަދު ބައްޕަ އެއްބަސްވެފައި ނުވާތީ އެކަނި ނަގައިނުދީ ނުވާނެއެވެ؛ އީދާއި ކޮލެޖު އިވެންޓަށް ގަތް އަންނައުނުގެ ޚަރަދު ނަގައިދެވޭނެއެވެ.
- (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 44) ގަވާއިދުގެ 66 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން އިތުރު ޚަރަދު ނަގައިދިނުމުގައި ބަލަންވާނީ ކުއްޖާގެ ޙާލަތަށާއި ބަލަދުވެރިޔާގެ ތަނަވަސްކަމަށެވެ؛ ކުއްޖާ ކިޔަވާ ދާއިރާއަށް ބޭނުންވާ، ބާޒާރުގެ އަގުތަކަށް ބަލާއިރު އާދަޔާ ޚިލާފަށް އަގުބޮޑު ނޫން ލެޕްޓޮޕެއްގެ ޚަރަދު ބައްޕައަށް ލެއްވިދާނެއެވެ.
- (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 45) ބައްޕަ އެ ޚަރަދު ނުކުރެވޭނެކަން ކުރިން އަންގާފައި، ކުއްޖާ ކިޔަވަން ހުރެވޭނެ އެހެން ފުރުޞަތެއް ބޭނުން ނުކޮށް، ކުލި ނުނަގާ ޝަރުޠަކާއެކު ބަހައްޓާފައިވާ ތަނެއްގައި ފަހުން ކުލި ދައްކަން ޖެހުނު ޚަރަދު ބައްޕަގެ ކިބައިން ނަގައިނުދެވޭނެއެވެ.
- (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 46) ޚަރަދުކުރި ގޮތުގެ ތަފްޞީލެއް ނެތި ޖުމްލަ ޢަދަދަކަށް ބަޔާންކުރާ، ސާބިތުކުރެވޭނެ ގޮތެއް ނެތް ޚަރަދެއް (ފޯނު ރީލޯޑް ފަދަ) ކޯޓުން ނަގައިނުދެވޭނެއެވެ.
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2000 (ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނު)ގެ ވަރިކުރުމުގެ ކުރިން ޚަރަދު ކަނޑައެޅުމާބެހޭ މާއްދާ (3 ވަނަ އިޞްލާޙުން އިޞްލާޙުކުރެވުނު؛ ޕީޑީއެފްގައި '25')
- ޢާއިލާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ ޚަރަދު ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރުމާބެހޭ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) (ޕީޑީއެފްގައި '61')
- ޢާއިލާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 65 ވަނަ މާއްދާ
- ޢާއިލާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 66 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ) އަދި (ރ)
- ޢާއިލާއާބެހޭ ގަވާއިދު (ގަވާއިދު ނަންބަރު 2022/R-99) ގެ 51 އަދި 53 ވަނަ މާއްދާ
- ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ސޫރަތުލް ބަޤަރާގެ 233 ވަނަ އާޔަތް
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/HC-A/67
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޙަސަން ޝަފީޢު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- އެބައޮތް