ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2014/HC-A/235
އަޙްމަދު ވިސާން ވ. : ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް، 2014/HC-A/235
Ahmed Visaan v. : Prosecutor General's Office 2014/HC-A/235 (2014/HC-A/235, High Court of the Maldives, 27 November 2016)
އަޙްމަދު ވިސާން ވ. : ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން (762/Cr-C/2012) ފުލުހުންގެ ހެކިބަހާއި ޤަރީނާތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށް ސާބިތުވާތީ، 17/2011 ގެ 103 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން އުމުރަށް ޖަލަށްލުމާއެކު 100,000 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ގެއެއް ބަލާ ފާސްކުރަން ފުލުހުން ދިޔައިރު، އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ސިޑިމަތީގައި ބިސްކޯދު ފޮއްޓެއް ހިފައިގެން ހުއްޓާ ފުލުހުން ފެނުމުން މައްޗަށް އަރާ އެ ފޮށި ވައްޓާލިއެވެ. ފޮށީގެ ތެރެއިން 6 ޖޫސްޕެޓީ ކޮތަޅުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 490 ގްރާމް ޑައިމޯފިން ފެނުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ، ހައްޔަރުކުރީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމަށާއި، ހެކި ހޯދީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 52 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ކަމަށާއި، ސިޑީގެ ހަނިކަން، ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ ފުރިހަމަނުވުން، ތަޙުލީލު ރިޕޯޓުގެ ޢަދަދުތަކުގެ ތަފާތު ފަދަ ކަންކަމުން ޝައްކު އުފެދޭ ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ ކާޑު އެވިޑެންސާ އެކުގައި ހުންނަ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށުން ކުށްވެރިކުރި ޙުކުމެއްގައި، ހައްޔަރުކުރުމާއި ހެކި ހޯދުން ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމަށާއި، (ސިޑީގެ ހަނިކަން، ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ، ތަޙުލީލު ރިޕޯޓުގެ ޢަދަދުތަކުގެ ތަފާތު ފަދަ) ކަންކަމުން ކުށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ މިންގަނޑަށް ސާބިތުނުވާ ކަމަށް ބުނާ ނުކުތާތަކުން ޙުކުމް ބާޠިލުވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގައި ކުށްވެރިކުރި ބައި ޤާއިމް
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޢަމަލުތަކުން ކުށެއް ކުރަން އުޅޭކަމުގެ އެކަށީގެންވާ ސަބަބު ހުރިކަމަށާއި، ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ ފޯމުތަކުން ތަޙުލީލުކުރީ ފެނުނު ތަކެތިކަން އެނގޭކަމަށާއި، ޢަދަދުތަކުގެ ތަފާތަކީ ލިޔުމުގެ ކުށާއި ރައުންޑްކުރުމުގެ ތަފާތު ކަމަށާއި، ތަޙުލީލުކުރި ފަރާތާ ދަށުކޯޓުގައި ސުވާލު ނުކުރާކަމަށް ފާހަގަކޮށް، ފާހަގަކުރި ކަންކަމުން އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް ނުއުފެދޭތީ ކުށްވެރިކުރި ބައި ޤާއިމުކުރިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން، ޓްރެފިކް ކުރުމަކީ ޕެޑްލަރަކަށް ނުވާމީހަކު، އެޤާނޫނުގެ 142 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ފުރިހަމަވާ ގޮތަށް މަސްތުވާތަކެތިން މުޢާމަލާތްކުރުމާއި، ނުވަތަ ޕެޑްލަރަކަށްހުރެ، އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ދެކަމެއް ފުރިހަމަވާގޮތަށް މަސްތުވާތަކެތިން މުޢާމަލާތްކުރުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ގެއެއް ބަލާ ފާސްކުރަން ފުލުހުން ދިޔައިރު، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ތަކެތި ހިފައިގެން ހުއްޓާ ފުލުހުން ފެނުމުން މައްޗަށް އަރާ އެ ތަކެތި ވައްޓާލުމުގެ ޢަމަލުތަކުން، އޭނާ ކުށެއްކުރަން އުޅޭކަމުގެ އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއް ފެންނަން އެބަހުއްޓެވެ. ހައްޔަރުކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނީ އަދި ޝަރުޢީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށްކަމަށް ފާހަގަކުރާއިރު، އެ ފަދައިން ޚިލާފުވެފައިވަނީ ކިހިނަކުންކަން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް ބުނެދޭން ޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ނ))
- ފުލުހުން ތަނަކަށް އަރައިގެން ދިޔަ ގޮތާމެދު ދަށުކޯޓުގައި ސުވާލު އުފައްދާފައިނުވާއިރު، އެކަން އެނގުމަކުން ޙާދިޘާ ނަފީވާނެ އެއްވެސް ސަބަބެއް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް ދައްކާފައި ނުވާނަމަ، އެއީ ޝައްކު އުފެދޭ ކަމެއްކަމުގައި ނުބެލެވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ތަޙުލީލުކުރެވިފައިވަނީ ޙާދިޘާގެ ތަނުން ފެނުނު ތަކެތިކަން، އެ ތަކެތީގެ އެގްޒިބިޓް ނަންބަރުތަކަށާއި ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ އަދި ކޮންޓިނިއުޓީ ފޯމަށް ބެލުމުން އެނގެން އޮންނަނަމަ، ތަކެތި ގެންގުޅުމުގައި ޚިލާފުވެފައިވަނީ ކޮން އުޞޫލަކާ ނުވަތަ އިޖުރާއަތަކާކަން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނެދޭން ޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- މަސްތުވާތަކެތީގެ ތަޙުލީލު ރިޕޯޓުގައި ޖުމްލަ ބަރުދަނުގައި ހުރި ތަފާތަކީ ލިޔުމުގެ ކުށަކުން ވާ ތަފާތެއް ކަމުގައި ބެލެވޭއިރު، އިންސައްތައިން އަދަދުކުރެވިފައިވަނީ 3 ޑެސިމަލް ޕްލޭސްއިން ކަމުގައިވާތީ އިންސައްތަތައް އެއްކުރުމުން 100% އަށްވުރެ މަދު މިންވަރަކުން ތަފާތުވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- މަސްތުވާތަކެތި ތަޙުލީލުކުރި ފަރާތް ދަށުކޯޓުގެ ޝަރީޢަތަށް ޙާޟިރުކުރެވި، ރިޕޯޓާ ގުޅިގެން ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިހުރެ، އެ ރިޕޯޓާމެދު ދަށުކޯޓުގައި އެއްވެސް ސުވާލެއް އުފައްދާފައި ނުވާއިރު، ރިޕޯޓުގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ސުވާލު އުފެދޭކަމަށް އިސްތިއުނާފުގައި ބުނާ ބުނުމަކުން އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް އުފެދުނުކަމަށް ނުބެލެވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ޝައްކު އުފެދޭ ކަންކަންކަމަށް ބުނެ ފާހަގަކުރާ ކަންކަމަކީ، ޖުމްލަކޮށް ޙާދިޘާ ނަފީކުރެވޭވަރުގެ، ނުވަތަ އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ޝައްކު އުފެދޭވަރުގެ ކަންކަން ނޫންނަމަ، ކުށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގައި ބުނާ އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ޝައްކެއް ނެތްމިންވަރަށް ސާބިތުވާކަމަށް ދަށުކޯޓުން ކަނޑައެޅުމަކީ ޤާނޫނީ ނުވަތަ ޝަރުޢީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 103 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 17 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 142 ވަނަ މާއްދާ (ޅ) އާއި (ފ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 141 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ދީދީ، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް