އަޙްމަދު ޢަލީ ވ. ޖަމީލާ ޙުސައިން

5އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު ގޮތުގެ މަތީން ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު: 300/B12C/2017 ޤަޟިއްޔާ ގައި ޙުކުމްކުރުމާއި ގުޅިގެން ހދ.ކުޅުދުއްފުށީ/ ފުރުއްމާގެ، އަޙްމަދު ޢަލީގެ ފަރާތުން އެ ޤަޟިއްޔާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރުމަށް އެދި 06 (ހައެއް) ނުކުތާ ހުށަހަޅައި އެ ނުކުތާތަކާއި މެދު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ވާހަކަދައްކާފައިވެއެވެ. އެގޮތުން ހުށަހެޅި އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކަކީ؛

5.1. ކުރިން މައްސަލަ ބެއްލެވި ޤާޟީ، ތަޙްވީލުކުރެވުނު މައްސަލަ ދެވަނަ ފަހަރަށް ބައްލަވައި، މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ދަށު މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކަށް ތަޙުވީލުކުރާ މައްސަލަތަކުގައި، އިސްތިޤުރާރުވެ ޢަމަލުކުރެވެމުންދާ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށް ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 300/B12C/2017 ޤަޟިއްޔާ ބައްލަވއަ ޙުކުމް ކުރައްވާފައިވުން

5.2. ހދ.ކުޅުދުއްފުށީ ފުރުއްމާގެ އެވެ ކިޔުނު ގޯއްޗަކީ އަލްމަރްޙޫމް ކަނބުރު މުޙައްމަދުގެ ގޯއްޗެއްކަން އެނގޭނެ އެއްވެސް ހެއްކެއް ޤަރީނާއެއް ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅިފައިވެސް ނެތި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 67/24 ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓް/ އުތުރު ގޮފި. ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް، ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖެ، ފޯނު: 6528790 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ5 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް އަދި ޝަރީޢަތުގެ ކުރެ މަތީގައި ކަމެއް ސާބިތްކުރުމުގ އެންމެ ޢާއްމު އުޞޫލުތަކާ ވެސް ޚިލާފަށް މައްސަލަ ނިންމާފައިވުން.

5.3. ހދ.ކުޅުއްދުއްފުށީ ފުރުއްމާގެ އެވެ ކިޔުނު ގޯތީގެ ޞައްޙަ ރަޖިސްޓްރީން އެ ގޯއްޗަކީ އަލްމަރުޙޫމް ޢަލީ ޙުސައިންގެ ގޯއްޗެއްކަން އެނގެން އޮންނައިރު، އެ ރަޖިސްޓްރީއަށް އެއްވެސް ވަރަކަށް ރިޢާޔަތް ކުރެއްވުމެއުނު ތ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސޕްރީމު ކޯޓުގް ނަންބަރ 2010/SC-A/17 ޤަޟިއްޔާއިން ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށް މައްސަލަ ނިންމާފައިވުން.

5.4. މައްސަލަ ނިންމެވުމުގައި ހދ. އަތޮޅު އޮފީހުގެ ނަންބަރު 12/97/307-/Bގއ. ޢިމާރާތާއި ގތީގޯ ރަޖިސްޓްރީއަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް މައްސަލާގއަ ޙުކުމްކުރުން ތަބްރީރުކުރުމުގ ގޮތުނެ ފާހަގަކޮށްފައިވާ ކަންކަމަކީ ސަލާމަތް ބުއްދިއ ފުށުއަރާ ޤާނޫނާއި ޚިލާފު ސަބަބުތަކެއްކަމުގައިވާތީ، އެ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 67/24 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 6 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްކަމުގައިވުން

5.5. ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު: 300/B12C/2017 ޤަޟިއްޔާއިން ކޮށްފައިވާ ޙުކުމަކީ، ތަންފީޛުކުރުން ޤާނޫނީގޮތުން މުސްތަޙީލު ޙުކުމެއްކަމުގައިވުން.

5.6. މިލްކިވެރިކަން ސބިތުކުރުމުގައާ ކަމާގުޅޭ ރަސްމީ ލިޔުން ނެތިއްޖެކަމަށް ބަލާ ޙާލަތުގައި ވެސް ޝަރީޢަތުން ރިޢާޔަތްކުރަމުންދާ ސާބިތުކުރުމުގެ ވަޞީލަތްތަކަށާއި ޢަދުލު އިންސާފުގެ މަބާދީތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރެއްވުމެއްނެތި މައްސަލަ ނިންމާފައިވުމާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/HC-A/173 ޤަޟިއްޔާއާއި އެ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/HC-A/113 ޤޟިއްޔާގައަ ޤާއިމުކޮށްފައިވާ މބާވަތުގި މައްސަލަތަކުގައި ޢަމަލުކުރެވޭ އޞުލުތަކ ޚިލާފަށާ މައްސަލަ ނިންމަވާފައިވުން. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓް/ އުތުރު ގޮފި. ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް، ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖެ، ފޯނު: 6528790 ޝަރީޢަތަށް ފާހަގަކުރެވުނު ކަންތައްތައަ

6ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު: 300/B12C/2017 ޤަޟިއްޔާ އަކީ، އެ ކޯޓުގެ ނަންބަރު: 160/B12C/2006 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު: 2009/HC-A/91 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމް ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތް ނޫންކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ފުރަތަމަ މަރުޙލާގަ ކޯޓަކށަ އެ މައްސަލަ ކަމާއިބެހޭ ފަރާތަކުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެ މައްސަލަ އަލުން ބެލުމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު: 2012/SC-A/03 ޤަޟިއްޔއިނާ ޙުކުމް ކުރުމުން ބެލުނު ޤަޟިއްޔާއެއްކަން އެ ޤަޟިއްޔާއަށް ބެލުމުން އެނގެއެވެ. ސުޕްރީމް ކޯޓުގު ޤަޟިއްޔާގައި "އިސްވެދިޔަ ސަބަބުތައް އެހެން ހ ރުމާއެކު، ހދ.ކުޅުދުއްފުށީ ފުރުއްމާގެ އަޙްމަދ ޢަލީ އާއި ޖަމީލާ ޙުސައިންގެ ފަރާތުނު17 ނޮވެންބަރު 2015 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސެޕްރީމ ކޯޓުގް ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ފުރުއްމާގެއަކީ އަޙްމަދު ޢަލީގ ބައްޕަ ޢަލީ ޙުސައިންއާއި ޖަމީލާ ޙުސައިންއާއި ދ ބެއިންގެ ބީއްޕަ އަލްމަރްޙޫމް ޙުސައިން ޢަލގެ ގެއެއްކަމަށް ދީފައިވާ ބަޔާނުގެ މައްޗަށާއި، މި މައްސަލާގައި ހުށަހެޅިފައިވާ ހެކިތަކުގެ މައްޗަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު، ހދ.ކުޅުދުއްފުށީ ފުރުއްމާގެ އެވެ ކިޔާ ބަންޑާރަ ގޯއްޗާއި އެ ގޭގައިވ ޢިމާރާތްތަކާ ވަޅުފަދަ ތަކެތީގެ މިލްކުވެރިކަން ސާބިތުކުރުމުގައި ޝަރްޢީ އަދި ޤާނޫނީ ގޮތުން ޚިލާފު އުފެދޭ ފަދަ ސުވާލުތަކެއް އުފެދިފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވާތީ ހދ.ކުޅުދުއްފުށީ ނަންބަރު: 160/B12C/2006 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމާއި، ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު: 2009/HC-A/91 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމް ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތް ނޫންކަމަށްވާތީ، އެ ދެ ޙުކުމް ބާޠިލްކޮށް، ހދ.ކުޅުދުއްފުށީ ފުރުއްމާގެ އެވެ ކިޔާ ބަންޑާރަ ގޯތީގައިވާ ޢިމާރާތްތަކާއި ވަޅުފަދަ ތަންތަނުގެ މިލްކުވެރިކަމުގެ މައްސަލަ، ވަކި ޤަޟިއްޔާއަކުން ވަކި މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި، ކަމާބެހޭ ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުން ބަލައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު: 2012/SC-A/03 ޤަޟިއްޔާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓް/ އުތުރު ގޮފި. ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް، ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖެ، ފޯނު: 6528790 ނިންމުމަށާއި އޭގެ ފަހުގައި،އ ތަރިކައިގެ ވާރިޘުން ހުށަހަޅަ އިފިނަމަ، ތަރިކައިގެ މައްސަލަ ވަކި މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައި ނިންމުމަށް މި މައްސަލަބެލި ފަނޑިޔާރުންގެ އިއްތިފާޤުން ކަނޑައަޅައި ޙުކުމްކޮށްފީމެވެ." ޙުކުމްކޮށްފައިވެ ކަނާ އެނގެއެވެ.

7ޕްރިސިޑެންސް 1ޕްރިސިޑެންސް 2ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގައި " މި ޤާނޫނުގެ18 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ހައިކޯޓުން އަލުން ބަލަންވާނީ އެ މައްސަލައެއްގައި ކުރިން ޙުކުމްކުރި ފަނޑިޔާރުން ނުހިމެނޭ މަޖިލީހަކުންނެވެ." ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި ހަމަ އެ ޤާނޫނު 47 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި "މި ޤާނޫނުގެ 46 ވަނަ މާޢްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އަލުން ބެލުމަށް ހައިކޯޓުން ތަޙްވީލުކުރާ މައްސަލަތައް ދަށު ކޯޓުން ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލުން ބަލަންވާނީ އެ މައްސަލައެއްގައި ކުރިން ޙުކުމްކުރި ނުވަތަ ނިންމުން ނިންމި ފަނޑިޔާރު ނުވަތަ ނިޔާވެރިޔާ ނޫން އެހެން ފަނޑިޔާރަކު ނުވަތަ ނިޔާވެރިއެކެވެ". ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. ބަޔާންވެދިޔަ ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކަށް ބެލުމުން މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ނިންމާ މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން ދށަ ކޯޓަށު އަލުން ބލުމަށެ އަންގާ މައްސަލައެއް ބަލަންވާނީ އެ މައްސަލައެއް ކުރިން ބެލި ފަނޑިޔާރު ނޫން އެހެން ފަނޑިޔާރެއްކަނ ސާފުކޮށް އެނގެން އޮވެއެވެ. އެހެން އެގޮތަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ސަބަބަކީ ކުރިން އެ މައްސަލަ ބެލި ފަނޑިޔާރު އެ މައްސަލާގައި ވަކި ގޮތަކަށް ބުރަވެފައިވާތީ، އަލުން އެ މައްސަލު ބަލާއިރު އެންމެ އަދުލުވެރިކޮށް އ މައްސަލާގައި ފައިޞލަ ނުކުރެވިދާނެތީއެވެ.

8ޕްރިސިޑެންސް 3ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު: 160/B12C/2006 ޤަޟިއްޔާއާއި، ނަންބަރު: 300/B12C/2017 ޤަޟިއްޔާ އަށް ބެލުމުން މިދ ޤަޟިއްޔާއަކީ ވެސް އެއް މައުޟޫޢެއްގައި ޤާނޫނު ނަންބަރު: 2010/22 (ދިވެހިރާއްޖޭގ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓް/ އުތުރު ގޮފި. ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް، ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖެ، ފޯނު: 6528790 ބެލިފައިވާ ދެޤަޟިއްޔާކަނ އެނގެން އޮންނައިރު، އިސްތިއުނާފކުރެވޭ ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު: 300/B12C/2017 ޤަޟިއްޔާ ބަލައި ޙުކުމްކޮށްފައިވަނީ، އެ ކޯޓުގެ ނަންބަރު: 160/B12C/2006 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމްކށްފައިވޮ ފަނޑިޔާރުކަން އެ ޤަޟިއްޔާތަކަށް ބެލުމުން އެނގެން އޮތުމުން، މިކަމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ އަދި ޝަރުޢީ ނިޒާމުގައި އިސްތިޤުރާރުވެފައިވާ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށް ބެލިފައިވާ ޤަޟިއްޔާއެއްކަން އެނގެން އޮވެއެވެ.

9ޕްރިސިޑެންސް 4އެހެންކަމުން އިސްވެ ފާހަގަކުރެވުނު ކަންކަން އެ ގޮތުގެ މަތީނ ހުރުމުން ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު: 300/B12C/2017 ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ފުރަތަމަ ނުކުތާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް މި މައްސަލަ އަލުން ބަލައި ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި އެ ކޯޓަށް ތަޙްވީލްކުރުމަށާއި، އަދި އެ މައްސަލަ ބެލި ފަނޑިޔާރު ނޫން އެހެން ފަނޑިޔާރަކު މި މައްސަލާގައި ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭކަމަށް އަހުރެން ދެކެމެވެ.

10މި މައްސަލާގައި މި ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރި ނުކުތާތަކުގެ 2، 3، 4، 5 އަދި 6 ވަނަ ނުކުތާއަށް ރިޢާޔަތްކުރެވފައި ނުވާނެވ. އެހެނީ މި މައްސަލަ ދަށެ ކޯޓުގައު ބަލާފައިވަނީ ކުރިން މި މަޢުޟޫގެ ދަށުން ބެލި ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު: 160/B12C/2006 ޤަޟިއްޔާގައި ޙުކުމް ކުރި ފަނޑިޔާރާ ކަމަށް ވާތީ، އެ މައްސަލަ އަލުން ބަލައި މައުޟޫއާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅަން ޖެހޭނީ ކުރިން މައްސަލަ ބެލި ފަނޑިޔާރު ނޫން އެހެން ފަނޑިޔާރެއްކަމަށ ޤާނޫން ހަމަތަކުން އެނގެން އޮންނާތީއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓް/ އުތުރު ގޮފި. ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް، ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖެ، ފޯނު: 6528790