ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2017/HC-A/172
އަބޫބަކުރު މުޙައްމަދު ވ. ހާޖަރާ މުޙައްމަދު، 2017/HC-A/172
Abubakr Mohamed v. Haajaraa Mohamed 2017/HC-A/172 (2017/HC-A/172, High Court of the Maldives, 17 July 2019)
އަބޫބަކުރު މުޙައްމަދު ވ. ހާޖަރާ މުޙައްމަދު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން ބެހެނިވެރިން އެއްބަސްވި ޗާޓާ އެއްގޮތަށް ގޯތި 4 ބަޔަށް ހަމަހަމައަށް ބައިކޮށް، ޢިމާރާތްތަކުގެ އަގު ބަލައި ބެހެނިވެރިންކުރެ ބައެއް ފަރާތްތަކުން އަނެއް ފަރާތްތަކަށް ފައިސާ ދޭން ކަނޑައެޅިއެވެ.
ބައްޕައާއި މަންމަ ނިޔާވުމުން، ތަރިކައިން ލިބުނު މާލޭގެ ބަންޑާރަ ގޯއްޗެއް ބައިކޮށްދިނުމަށް ބެހެނިވެރިއަކު ހުށަހެޅިއެވެ. ކުރީގެ ޤަޟިއްޔާތަކުން ތަރިކައިގެ ބައިތަކާއި ހިބައިން ލިބުނު ބައިތައް ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ.
ފިރިހެން ދަރިއާއި އަންހެން ދަރިންގެ މެދުގައި ހަމަހަމައަށް ބެހުމަކީ ޝަރީޢަތާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފުކަމަށާއި، މަންމަގެ ތަރިކައިން ލިބެންޖެހޭ ޙައްޤު ނުދީ ނިންމިކަމަށް އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނެފައިވެއެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ތަރިކައިން ލިބުނު ބަންޑާރަ ގޯއްޗެއް ބެހެނިވެރިންގެ މެދުގައި ބައިކޮށް، ޢިމާރާތްތަކުގެ އަގުގެ ތަފާތަށް ފައިސާ ދޭން ކަނޑައެޅި ގޮތަކީ ޝަރީޢަތާއި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ، އަދި ފަރާތްތަކުގެ ބަޔާންތައް ރިޕޯޓުގައި ނުހިމެނުން ޢަދުލުވެރި ޝަރީޢަތުގެ ޙައްޤަށް އަސަރުކުރޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ބައެއް ބާޠިލުކޮށް އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވި
ބަންޑާރަ ބިމަކީ ތަރިކައިގައި ހިމެނޭ މުދަލެއް ނޫންކަމާއި، ގޯތި ބައިކުރީ ހުރިހާ ބެހެނިވެރިން އެއްބަސްވާ ގޮތަށްކަމާއި، ނަމަވެސް ޢިމާރާތްތަކުގެ އަގުގެ ފައިސާ ބެހުމާމެދު ފަރާތްތަކުގެ ބަޔާން ރިޕޯޓުގައި ނެތުމުން ޢަދުލުވެރި ޝަރީޢަތަށް އަސަރުކުރާތީ އެބައި ބާޠިލުކުރިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ބަންޑާރަ ބިމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ތަރިކައިގައި ހިމެނޭ މުދަލެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދައުލަތުގެ މިލްކެކެވެ. ބަންޑާރަ ގޯއްޗެއް ދޫކުރެވިފައިވާ މީހަކު މަރުވެއްޖެނަމަ، ތަރިކައިގެ އުޞޫލުން ޙައްޤުވާ ފަރާތްތަކަށް އެ ބިމާމެދު ތަޞައްރަފުކުރުމުގެ ޙައްޤެއް ނުލިބޭނެއެވެ. (3.3)
- ބަންޑާރަ ގޯއްޗެއްގައިވާ ޢިމާރާތާއި ނުއުފުލޭ މުދާ ތަރިކައިގެ އުޞޫލުން ލިބޭ މީހުންގެ މެދުގައި ގޯތި ބައިކޮށް ލިބިދިނުމަކީ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާއާއި އޭގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ޤަވާއިދުގެ ދަށުން ޤާނޫނުން ތަންޒީމުކުރެވޭ ކަމެކެވެ. (3.3)
- ހުރިހާ ބެހެނިވެރިން އެއްބަސްވެގެން ހުށަހެޅި ޗާޓާ އެއްގޮތަށް ގޯތި ހަމަހަމައަށް ބައިކުރުމަކީ ބަދަލުގެންނަންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. (3.3)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ޢަދުލުވެރިކަމާއެކު ޝަރީޢަތް ހިންގުމުގައި، މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ފަރާތްތަކުން އެ މައްސަލައާމެދު ދެކޭގޮތް ކޯޓުން ބަލަންޖެހެއެވެ. (3.5)
- ޝަރީޢަތް ކުރުމާބެހޭ ގޮތުން ހެދިފައިވާ ޤަވާއިދު 6 ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ލިޔުމުން ހުށަހެޅޭ ވާހަކަތައް ޝަރީޢަތުގައި އިއްވައި މަޙުޟަރުކޮށް ސޮއިކުރަންވާނެއެވެ. ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައި ފަރާތްތަކުގެ ބަޔާނާއި ހުށަހެޅުނު ލިޔުންތައް، އިސްތިސްނާއީ ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ ހިމަނަންޖެހެއެވެ. (3.5)
- ޢިމާރާތްތަކުގެ އަގުމަގުކުރުމަށްފަހު ފައިސާގެ ތަފާތު ބެހުމާމެދު ފަރާތްތަކުގެ ބަޔާން ރިޕޯޓުން އެނގެން ނެތްނަމަ، އަދި ބެހުނީ ތަރިކައިގެ އުޞޫލުންކަން ނުވަތަ ހަމަހަމަ އުޞޫލުންކަން ނޭނގޭނަމަ، އެބައި ބާޠިލުކޮށް، ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އަލުން ބެލުމަށް ދަށުކޯޓަށް ފޮނުވެއެވެ. (3.4، 3.5، ޙުކުމް)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2002 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 15 ވަނަ މާއްދާ
- ނުއުފުލޭ މުދާ ތަރިކައިން ލިބިގެން ބަންޑާރަ ގޯތީގެ ބިމުން ލިބުމާބެހޭ ޤަވާއިދު
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޝަރީޢަތް ކުރުމާބެހޭ ގޮތުން ހެދިފައިވާ ޤަވާޢިދު 6 ގެ 32 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/SC-A/11
- ބެންޗު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޙުސައިން ޝަހީދު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް