ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-N-A/01
ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު ވ. މުޙައްމަދު ޢުމަރު، 2019/HC-N-A/01
Abdhuﷲ Saeed v. Mohamed Umar 2019/HC-N-A/01 (2019/HC-N-A/01, High Court of the Maldives, 27 June 2019)
ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު ވ. މުޙައްމަދު ޢުމަރު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކެންދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ނިޔާވި ބައްޕަގެ މައްޗަށްވާ ބައި ނުބަލައި، ވިއްކުމުގެ އަޤުދެއް ސާބިތުނުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ނަމަވެސް ހަވާލުކުރި 95،000 ރުފިޔާ އަނބުރާ ދެއްކުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތް، އޭނާގެ ބައްޕަގެ ނަމުގައިވާ މަސްދޯނި 160،000 ރުފިޔާއަށް ވިއްކާކަމަށް ބުނެ، ގަންނަ ފަރާތުން 95،000 ރުފިޔާ އޭނާއާ ހަވާލުކޮށް ދޯނި ކެންދޫއަށް ގެނެސް ދުއްވިއެވެ. ބާކީ ފައިސާ ދައްކަން ދިޔައިރު ދޯނި އަތުލިއެވެ. ގަތް ފަރާތުން ދެއްކި ފައިސާއާއި ގެއްލުމުގެ ބަދަލު އެދި ދަޢުވާކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ޙުކުމްކުރީ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 69 ވަނަ މާއްދާއަށް (އިޚްތިޞާޞް) ރިޢާޔަތް ނުކޮށްކަމަށާއި، ދަޢުވާގެ ޚަޞްމަކު ނިޔާވެފައިވާކަމަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރިކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތް ދިރިއުޅޭ ދާއިރާއަކުން ބޭރުގެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަކަށް ދޯނި ގަތުމުގެ މުޢާމަލާތާ ގުޅޭ މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބޭތޯ، ދަޢުވާގެ ޚަޞްމަކު ނިޔާވެފައިވާތީ މައްސަލަ ބެލުން ޞައްޙަތޯ، އަދި ދޯނި ވިއްކުމަށް ދެފަރާތާ ދެމެދު އަނގަބަހުން އެއްބަސްވުމެއް ވުޖޫދުވެފައިވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ބައެއް ބަދަލުކުރި
މުޢާމަލާތް ތަންފީޛުކުރެވުނީއާއި ހެކިން ދިރިއުޅެނީ ކެންދޫގައި ކަމުން ކެންދޫ ކޯޓަށް އިޚްތިޞާޞް ލިބޭކަމަށާއި، ނިޔާވި ޚަޞްމުގެ ބައި އުނިކޮށް މައްސަލަ ބެލިކަމަށާއި، އަނގަބަހުން އެއްބަސްވުމެއް ވުޖޫދުވެފައިވާތީ އެއްބަސްވުމެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައެޅުން ރަނގަޅު ނޫންކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކޯޓަކަށް މައްސަލައެއް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބޭތޯ ބަލާއިރު ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 69 ވަނަ މާއްދާގެ އުޞޫލުތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުތަކުގެ އިޚްތިޞާޞްގައި (ޖަދުވަލު 5) އެކޯޓު ހިމެނޭ ޖުޑިޝަލް ދާއިރާގައި ހިނގާ ޖިނާއީ، މަދަނީ އަދި ޢާއިލީ މައްސަލަތައް ހިމެނެއެވެ.
- 69 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) ގެ ދަށުން، ވިޔަފާރީގެ މައްސަލައެއް ބެލެވިދާނީ ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުގެ ދާއިމީ ނުވަތަ ދިރިއުޅޭ އެޑްރެސްގެ ދާއިރާގެ ކޯޓަކުން، ދެފަރާތް އެއްބަސްވާ ކޯޓަކުން، ނުވަތަ މުޢާމަލާތް ނުވަތަ އޭގެ ބައެއް ތަންފީޛުކުރެވުނު ނުވަތަ ތަންފީޛުކުރަންޖެހޭ ދާއިރާގެ ކޯޓަކުންނެވެ. (ފ) ގެ ދަށުން ހެކިން ދިރިއުޅޭ ދާއިރާއަށް ވެސް ރިޢާޔަތްކުރެވެއެވެ. ދޯނި ގެނެސް ދުއްވައި މަންފާ ހާޞިލުކުރި ދާއިރާއާއި ހެކިން ދިރިއުޅޭ ދާއިރާގެ ކޯޓަށް އިޚްތިޞާޞް ލިބެއެވެ.
- ދަޢުވާ ހުށަހަޅާއިރު ނިޔާވެފައިވާ ޚަޞްމެއްގެ މައްޗަށް ރައްދުވާ ބައި އުނިކޮށް ދިރިހުރި ޚަޞްމާ ބެހޭ ބައި ކޯޓުން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީ، ނިޔާވެފައިވާ ޚަޞްމަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެން ކުރާ ކަމެކެވެ.
- ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ޤާނޫނު އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑަނާޅާނަމަ ކޮންޓްރެކްޓެއް ވަކި ސިފައަކަށް އޮތުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. ހުށަހެޅުމާއި ޤަބޫލުކުރުމުގެ މައްޗަށް ކޮންޓްރެކްޓެއް ލިޔުމުން، އަނގަބަހުން ނުވަތަ ޢަމަލުން ވުޖޫދުވެދާނެއެވެ.
- ދޯނި ވިއްކުމުގެ މުޢާމަލާތު ހުރިހާ ކަމެއް ވިއްކާ ފަރާތާ ކޮށް، އަގުގެ ބައެއް އޭނާއާ ހަވާލުކޮށް، ދޯނި ހަވާލުވެ ދުއްވާފައިވާކަން ދެފަރާތުގެ ބަހާއި ޢަމަލާއި ހެކިބަހުން އެނގޭނަމަ، ދޯނި ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްފައިވަނީ އެހެން މީހެއްގެ ނަމުގައި ކަމުގައި ވިޔަސް، ވިއްކުމުގެ އެއްބަސްވުމެއް އެދެފަރާތާ ދެމެދު ވުޖޫދުވެފައިވާކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ. އަގަށް ދެއްކި ފައިސާ ވިއްކާ ފަރާތުން އަނބުރާ ދައްކަންޖެހެއެވެ.
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 69 ވަނަ މާއްދާ (ކ) އާއި (ފ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ ޖަދުވަލު 5
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާ
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒު، ފަނޑިޔާރު ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް