ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/37
ޢަބްދުﷲ ޖަމީލް ވ. ޢާއިޝަތު އިބްރާޙީމް، 2019/HC-A/37
Abdhuﷲ Jameel v. Aishath Ibrahim 2019/HC-A/37 (2019/HC-A/37, High Court of the Maldives, 6 October 2020)
ޢަބްދުﷲ ޖަމީލް ވ. ޢާއިޝަތު އިބްރާޙީމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ފެމިލީ ކޯޓުން ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 50 އާއި 51 ވަނަ މާއްދާއިން މަންމައަށް ލިބިދެވޭ ބާރުތައް، ދަރިފުޅުގެ މުދަލުން މުޢާމަލާތްކުރުމުގައި މަންމައަށް ލިބިގެންވާކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ނިޔާވި ބައްޕަގެ ތަރިކައިން ނުކުޅެދޭ ދަރިފުޅަކަށް މުދާ ލިބިފައިވާއިރު، އޭނާގެ ޝަރުޢީ ބަލަދުވެރިޔަކަށް ބައްޕަގެ ބޭބެ ފެމިލީ ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވިއެވެ. ދުވަހުން ދުވަހަށް ދަރިފުޅު ބަލަހައްޓަނީ މަންމަކަން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެފައިވާއިރު، ބަލަދުވެރިޔާ ދަރިފުޅުގެ މަޞްލަޙަތަށް ރައްކާތެރި ނުވާކަމަށް ބުނެ މަންމަ މުދަލުން މުޢާމަލާތްކުރުމުގެ ބާރު ހޯދަން ދަޢުވާކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ބަލަދުވެރިޔާ ބުނީ މަޞްލަޙަތަށް ރައްކާތެރި ނުވާކަމުގެ ތުހުމަތު ސާބިތުނުކޮށް، ދަރިފުޅަށް ގެއްލުމެއް ލިބޭކަން ނުދައްކާ ބާރު މަންމައަށް ދީފައިވާކަމަށެވެ. މަންމަ ބުނީ ދަރިފުޅުގެ ޞިއްޙީ ޙާލަތު ދަށްވެ ފަރުވާއަށް ޚަރަދުކުރަންޖެހޭއިރު ބަލަދުވެރިޔާ މަޞްލަޙަތަށް ރައްކާތެރި ނުވާކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޝަރުޢީ ބަލަދުވެރިޔަކު ކަނޑައަޅާފައިވަނިކޮށް، ނުކުޅެދޭ ދަރިފުޅު ބަލަހައްޓާ މަންމައަށް ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 50 އާއި 51 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދަރިފުޅުގެ މުދަލުން މުޢާމަލާތްކުރުމުގެ ބާރު ފެމިލީ ކޯޓުން ދީފައިވަނީ ރަނގަޅަށްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (އަޣްލަބިއްޔަތުން)
އަޣްލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔުގައި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2000 (ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 51 ވަނަ މާއްދާއިން މަންމައަށް ބާރު ދިނުމަށް ހުރަހެއް ނާޅާއިރު ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 50 ވަނަ މާއްދާގެ ޙުދޫދު ލާޒިމްކުރާތީއާއި، ދަރިފުޅު ބަލަހައްޓަނީ މަންމަ ކަމަށްވެފައި ހިއްސާވާ ފަރާތްތަކާ ޢާއިލީ ނުތަނަވަސްކަން އޮތުމުން، ފެމިލީ ކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ބަދަލުގެންނަ ސަބަބެއް ނުފެނެއެވެ. ޚިލާފު ރައުޔުގައި ބުނީ ބަލަދުވެރިޔާ ކުރީގެ ޙުކުމާ ޚިލާފުވިކަން ސާބިތުނުކޮށް، ފަރުޟުވެރިންނާއި ޢަޞަބަތްތެރިންގެ ބަސް ނާހާ، ހަމައެކަނި ބަލަހައްޓާ ފަރާތަކަށްވާތީ މަންމައަށް ބާރު ނުދެވޭނެކަމަށެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޝަރުޢީ ބަލަދުވެރިޔާއަކީ ނަސަބުގެ ގުޅުމުގެ ސަބަބުން ޝަރުޢީ ހަމަތަކުން ބަލަދުވެރިކަން ނަޤުލުވާ ފަރާތެވެ. ޤާނޫނީ ބަލަދުވެރިޔާއަކީ ޝަރުޢީ ބަލަދުވެރިއަކު ނެތުމުން ކޯޓުން ޢައްޔަންކުރާ ބަލަދުވެރިޔާއެވެ. ބެލެނިވެރިޔާއަކީ މީހަކު ނުވަތަ ކުއްޖަކު ބަލަހައްޓަން ޙަވާލުވެފައިވާ ފަރާތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4.3.10)
- ކުއްޖާގެ ބަލަދުވެރިކަން އެހެން ފަރާތަކާ ޙަވާލުކޮށްފައިވިޔަސް، ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތަށްޓަކައި ކުއްޖާގެ މުދާ ބެލެހެއްޓުމާއި އެއިން މުޢާމަލާތްކުރުމުގެ ބާރު މަންމައާ ޙަވާލުކުރުމަށް ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 51 ވަނަ މާއްދާ ހުރަހެއް ނާޅައެވެ؛ ނަމަވެސް މަންމައަށް މުޢާމަލާތްކުރެވޭނީ 50 ވަނަ މާއްދާގައި ޤާނޫނީ ބަލަދުވެރިންނަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙުދޫދުގެ ތެރޭގައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4.3.8، 4.3.10)
- ކުއްޖާގެ މުދާ އެހެން މީހަކަށް ދިނުމާއި، ވިއްކުމާއި، ރަހުނުކުރުމާއި، ބަދަލުކުރުމާއި، އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށް ދިނުން ކުރެވޭނީ ކޯޓުގެ ހުއްދައާއެކުގައި ކަމާއި، އެ ހުއްދަ ކޯޓުން ދެވޭނީ ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތާއި މުދާ ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި ކަމާއި، ކޯޓުގެ ހުއްދައާނުލައި ކުރާ މުޢާމަލާތް ބާޠިލުވެ، މުދާ އަނބުރާ ރުޖޫޢަކުރުމަށް އަމުރުކުރުމުގެ ބާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4.3.8، 4.3.10)
- ދުވަހުން ދުވަހަށް ނުކުޅެދޭ ދަރިފުޅު ބަލަހައްޓައި ބެލެނިވެރިއެއްގެ ޒިންމާތައް އުފުލަނީ މަންމަ ކަމަށްވެފައި، ހިއްސާވާ ތަރިކަ މުދާ ބައިކޮށް ވަކިކޮށްފައި ނުވާއިރު ޝަރުޢީ ބަލަދުވެރިޔާއާއި މަންމައާ ދެމެދު ޚިލާފު އޮތް ޙާލަތެއްގައި، ދަރިފުޅުގެ މަޞްލަޙަތަށް ބަލައި މަންމައަށް 51 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މުދަލުން މުޢާމަލާތްކުރުމުގެ ބާރު ދިނުމަކީ ރަނގަޅު ނޫން ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4.3.9-4.3.13، އަޣްލަބިއްޔަތު)
- އިސްތިއުނާފެއްގައި ހައިކޯޓުން ކަނޑައަޅަންޖެހޭނީ ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅި މައުޟޫޢާއި އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކުގެ ޙުދޫދުގެ ތެރެއިން ކަމާއި، އެއަށްވުރެ ބޭރުން (މިސާލަކަށް ހިއްސާވާ މުދާ ވަކިކޮށް ދަރިފުޅުގެ ނަމަށް ބަދަލުކުރުމަކީ އެންމެ މަޞްލަޙަތު ރަނގަޅު ގޮތްކަމަށް) ކަނޑައެޅުމަކީ މައްސަލައިގެ މައުޟޫޢުގެ ބޭރުން ކަނޑައަޅާ ކަނޑައެޅުމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4.2.3-4.2.4، ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2000 (ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 50 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2000 (ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 51 ވަނަ މާއްދާ
- ފެމިލީ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1900/Fm-C/2012 ޤަޟިއްޔާ
- ފެމިލީ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1259/Fm-C/2013 ޤަޟިއްޔާ
- ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1142/Cv-C/2012 ޤަޟިއްޔާ
- ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 232/Cv-C/2016 ޤަޟިއްޔާ
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޙުސައިން މަޒީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- އެބައޮތް