ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-A/39
ނަން ސިއްރުކުރެވިފައި ވ. އަޙްމަދު ޝިހާމް، 2020/HC-A/39
Name withheld v. Ahmed Shihaam 2020/HC-A/39 (2020/HC-A/39, High Court of the Maldives, 13 December 2021)
ނަން ސިއްރުކުރެވިފައި ވ. އަޙްމަދު ޝިހާމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ކުއްޖާއަކީ ހެޔޮ ގޮތް ނިންމޭވަރުގެ ކުއްޖަކަށްވާތީ ކުއްޖާ މަންމަ ގާތަށް ދިއުން ކުއްޖާގެ އިޚްތިޔާރަށް ދޫކޮށް، ކުއްޖާ ރުހުމުގައި މަންމަ ގާތަށް އަންނަނަމަ ހުރަސް ނާޅަން އެންގުމާއި ފުލުހުންނަށް އެކަމަށް މާޙައުލު ޤާއިމުކުރުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
މަންމަ އިތުރު ދަރިއަކު ވިހެއުމާ ގުޅިގެން ކުއްޖާގެ ޢުމުރުން އެއް އަހަރުގައި ކުއްޖާ ޙަވާލުކުރީ ކުއްޖާއާ ޝަރުޢީ ނުވަތަ ޢާއިލީ ގުޅުމެއް ނެތް ފަރާތަކާއެވެ. އެ ފަރާތް ކުއްޖާ ގެންގޮސް އެހެން ރަށެއްގައި ބަލަމުން ދިޔައިރު ކުއްޖާ ހޯދައިދިނުމަށް މަންމަ ނައިފަރު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ދަޢުވާ ކުރިއެވެ.
މަންމަ ބުނީ ކުއްޖާއަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ކުޑަކުއްޖެއް ކަމަށާއި، ކުއްޖާ ހުރި މާޙައުލަކީ ޝަރުޢީ ނުވަތަ ޤާނޫނީ ގޮތުން ނިސްބަތްވާ މާޙައުލެއް ނޫން ކަމަށާއި، މިއީ ޙަޟާނަތުގެ މައްސަލައެއް ނޫންކަމުން ޙަޟާނަތުގެ މާއްދާއަށް ބަލައިގެން ނިންމުމަކީ ގޯހެއް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުއްޖާއާ ނަސަބުގެ ގޮތުން ނުވަތަ ޤާނޫނީ ގޮތުން އެއްވެސް ގުޅުމެއް ނެތް ފަރާތެއްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ހުރި 18 އަހަރު ނުވާ ކުއްޖާ ހޯދައިދިނުމަށް މަންމަ ކުރި ދަޢުވާގައި، ކުއްޖާ ހުންނާނެ ތަން ކުއްޖާގެ އިޚްތިޔާރަށް ދޫކޮށް ދަށުކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން ޤާނޫނާއި ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތާ އެއްގޮތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގެ ބައެއް ބާޠިލު؛ ކުއްޖާ މަންމައާ ޙަވާލުކުރުމަށް އިސްތިއުނާފު ރައްދުވި ފަރާތަށް އަންގައިފި
ކުއްޖާއަށް އިޚްތިޔާރު ލިބެނީ މައިންބަފައިންގެ ތެރެއިން ކަމަށާއި، ކުއްޖާ ބަލަމުންދާ ފަރާތަކީ ގުޅުމެއް ނެތް، ރަސްމީ ގޮތުން ޙަވާލު ނުކުރާ ފަރާތެއް ކަމަށްވާތީ އޭނާގެ ބެލުމުގައި ބެހެއްޓުމަކީ ޤާނޫނުގެ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށް ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތަށް ރިޢާޔަތްކުރުމެއް ނޫނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުޑަކުދިންނަކީ އެހެން ފަރާތެއްގެ އަޅާލުމާއި ރައްކާތެރިކަމަށް ބޭނުންވާ ބައެކެވެ. ޙަޟާނަތުގެ ޢުމުރު (ހިޖުރީ ގޮތުން ހަތް އަހަރު) ފުރުމުން ކޯޓުން އެހެން ގޮތަކަށް އަމުރު ނުކުރާނަމަ ކުއްޖާއަށް ދިރިއުޅުމަށް އިޚްތިޔާރުކުރުމުގެ ޙައްޤު ދީފައިވަނީ މައިންބަފައިންގެ ތެރެއިން ފަރާތެއް އިޚްތިޔާރުކުރުމަށެވެ. މިކަން ކަނޑައަޅާނީ ޙާކިމެވެ. (ސުންނަތުން ޘާބިތުވާ އުޞޫލާއި އާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނު)
- ޝަރުޢީ ބަލަދުވެރިއަކު ނެތް ޙާލަތެއްގައި ކުއްޖާގެ ޤާނޫނީ ބަލަދުވެރިއަކު އައްޔަންކުރެވޭނީ ކޯޓުންނެވެ. އެ ފަރާތަކީ ކުއްޖާއާ ޢާއިލީ ގުޅުމެއް އޮތް ފަރާތަކަށް ވުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް މުސްލިމަކަށް ވުމާއި، ބާލިޣުވުމާއި، ބުއްދި ހަމައަށް ހުރުމާއި، އަމާނަތްތެރިއަކަށް ވުން ޝަރުޠެވެ. ކުއްޖާގެ މަންމަ ޤާނޫނީ ބަލަދުވެރިއަކަށް އައްޔަންކުރެވިދާނެއެވެ. ކުއްޖާއަކީ ހެޔޮ ރަނގަޅު ގޮތް ނިންމޭވަރުގެ ކުއްޖެއްނަމަ ބަލަދުވެރިކަން ޙަވާލުކުރުމުގައި ކުއްޖާ އެދޭ ފަރާތަށް އިސްކަންދޭންވާނެއެވެ.
- 18 އަހަރު ނުވާ ކުއްޖަކާ ގުޅޭ ކަންކަން ނިންމުމުގައި ކޯޓުތަކާއި ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކާއި ބެލެނިވެރިން އެންމެ އިސްކަންދޭންވާނީ ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތު ޙިމާޔަތްކުރުމަށެވެ. ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތު ބެލުމުގައި ކުއްޖާ ދެކޭގޮތާއި، ޢާއިލީ މާޙައުލުގައި ދެމިހުރުމުގެ މުހިންމުކަމާއި، ރައްކާތެރިކަމާއި، ޞިއްޙަތާއި، ތަޢުލީމާއި، އިޖްތިމާޢީ ޙާލަތަށް ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހެއެވެ.
- މަޞްލަޙަތަކީ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ އިންތަކުން ބޭރުން ކަންކަން ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. ޤާނޫނުގައި ވަކި ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރަން ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ އެކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭނެއެވެ. ކޯޓުގެ ކުރިމަތީގައިވާ މައްސަލައެއްގައި އެންމެ މަޞްލަޙަތު ހުރި ނިޔާއަކީ ގުޅޭ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާއި އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ޙައްލުކުރުމެވެ.
- ނަސަބުގެ ގޮތުން ނުވަތަ ޢާއިލީ ގޮތުން ގުޅުމެއް ނެތް، ކޯޓަކުން ނުވަތަ ރަސްމީ އިދާރާއަކުން ޙަވާލު ނުކޮށް ކުއްޖާ ބަލަމުންދާ ފަރާތެއްގެ މާޙައުލަކީ ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތަށް އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތް ކަމަށް ބެލުމަކީ ކުޑަކުދިން ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކުން ބޭރުން ދިނުމާއި ވިއްކުމުގެ ޘަޤާފަތެއް އާލާވުމުގެ ފުރުޞަތު ހުޅުވާލާ ކަމެކެވެ. ކުޑަކުދިންގެ ޒިންމާ މައިންބަފައިންގެ މައްޗަށް އޮތުމަކީ ހަމައެއް ނެތި ކުދިން މީހުންނަށް ދިނުމުގެ ހުއްދައެއް ނޫނެވެ. މަންމަގެ ރުހުމުގައި ކުއްޖާ ޙަވާލުކުރީ ދުވަސްކޮޅަކަށްތޯ ދާއިމީކޮށްތޯ ބެލުމަކީ މި ބާވަތުގެ މައްސަލައެއްގެ މައުޟޫޢެއް ނޫނެވެ.
- ކުއްޖާއާ ޝަރުޢީ ގުޅުމެއް ނެތް ފަރާތެއްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ހުރި ކުއްޖާ ހޯދައިދިނުމަށް މަންމަ ކުރާ ދަޢުވާއަކީ ޙަޟާނަތު ހޯދުމުގެ ދަޢުވާއެއް ނޫނެވެ. މިފަދަ ދަޢުވާއެއްގައި ކުއްޖާ ހުންނާނެ ތަން ކުއްޖާގެ އިޚްތިޔާރަށް ދޫކުރުމަކީ ޤާނޫނުގައިވާ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށް ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތަށް ރިޢާޔަތްކުރުމެއް ނޫނެވެ.
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2000 (އާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ޙަޟާނަތާބެހޭ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ބ)، ޙަޟާނަތުގެ ޢުމުރާއި ކުއްޖާގެ އިޚްތިޔާރާބެހޭ މާއްދާ، އަދި ބަލަދުވެރިޔާގެ ޝަރުޠުތަކާބެހޭ މާއްދާ
- އާއިލާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ ޤާނޫނީ ބަލަދުވެރިއަކު އައްޔަންކުރުމާބެހޭ މާއްދާތައް (މަޞްލަޙަތަށް ރިޢާޔަތްކުރުން، މަންމަ އައްޔަންކުރުން، އަދި ރިޢާޔަތްކުރާ ކަންކަމާބެހޭ މާއްދާގެ (ހ)-(ރ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 19/2019 (ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތު ކަނޑައެޅުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރާ ކަންކަމާބެހޭ މާއްދާ
- ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ކުރީގެ ޤާނޫނު (ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/91)
- ކުޑަކުއްޖާއަށް މައިންބަފައިންކުރެ އިޚްތިޔާރުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދެއްވި ޙަދީޘް (އަބޫ ހުރައިރާ ރިވާކުރެއްވި)
- ބެންޗު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ހާތިފް ޙިލްމީ، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު
- ރައުޔު ލިޔުނު ފަނޑިޔާރު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ · ތާއީދުކުރެއްވީ: ހާތިފް ޙިލްމީ، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް