ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A-02/01
ޞާބިރާ ޙުސައިން މޫސާ ވ. ޢަޒީޒާ ޙުސައިން، 2018/HC-A-02/01
Saabiraa Hussain Moosa v. Azeezaa Hussain 2018/HC-A-02/01 (2018/HC-A-02/01, High Court of the Maldives, 21 July 2020)
ޞާބިރާ ޙުސައިން މޫސާ ވ. ޢަޒީޒާ ޙުސައިން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
މާއެނބޫދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ގޯތީގެ 1/3 އާއި 2/3 ދެ ވާރިޘަކަށް ކަނޑައެޅިއެވެ. ހައިކޯޓުން (2012/HC-A/10) އެ ބައި ބާޠިލުކޮށް 1/2 ގެ މަގުން ބެހިއެވެ. ސުޕްރީމް ކޯޓުން (2015/SC-A/11) ދެ ޙުކުމްވެސް ބާޠިލުކޮށް ހައިކޯޓަށް އަލުން ބެލުމަށް ތަޙްވީލުކުރިއެވެ.
ދ. މާއެނބޫދޫގެ ބަންޑާރަ ގޯއްޗެއް ދޫކުރެވިފައިވާ ފަރާތް ނިޔާވުމުން، އޭނާގެ ތަރިކަ އާއި އޭގެ ފަހުން ނިޔާވި އަނބިމީހާގެ ތަރިކަ ބެހުމާއި ގޯތީގެ ބިން ބައިކުރުމުގެ މައްސަލައެކެވެ. ވާރިޘުންގެ ތެރެއިން ބައެއް ފަރާތްތަކުން އެމީހުންނަށް ލިބޭ ބައި އެހެން ވާރިޘުންނަށް ހަދިޔާކޮށްފައިވެއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހައިކޯޓުގައި ބުނީ ތަރިކައިގެ އުޞޫލުން އޭނާއަށް ލިބޭ ބައި ލިބިގަތުމަށް ބޭނުންވާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ސުޕްރީމް ކޯޓުން ދަށުކޯޓާއި ހައިކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލުކޮށް އަލުން ބެލުމަށް ތަޙްވީލުކުރި ތަރިކަ ބެހުމާއި ބަންޑާރަ ގޯތީގެ ބިން ބައިކުރުމުގެ މައްސަލައިގައި، ހައިކޯޓުން ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތާއި، ދެ ތަރިކައެއް އެއްކޮށް ބެހުމާއި ބަންޑާރަ ބިމުން ލިބޭ ބައި ހަދިޔާކުރުމުގެ ޞައްޙަކަން.
ނިންމި ގޮތް
އަލުން ބެލުމަށް ވާރިޘުންނަށް ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅޭނެކަމަށް ކަނޑައެޅި (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އަދި މި ޤަޟިއްޔާގެ ކަނޑައެޅުންތަކުގެ މައްޗަށް)
ސުޕްރީމް ކޯޓުން ދަށުކޯޓުގެ މުޅި ޙުކުމް ބާޠިލުކޮށްފައިވާތީ ތަރިކައާބެހޭ ހުރިހާ ނިންމުމެއް ބާޠިލުވެފައިވާއިރު، ދެ ތަރިކަ އެއްކޮށް ބަލައިގެން ވާރިޘުން އޮޅި ބައިތައް ކުށްކުރެވިފައިވާތީ، މައްސަލަ ވާރިޘުންގެ ފަރާތުން ދަށުކޯޓަށް އަލުން ހުށަހަޅައިގެން ބަލަންޖެހޭނެ ކަމަށް ކޯޓު ނިންމިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ސުޕްރީމް ކޯޓުން ހައިކޯޓަށް އަލުން ބެލުމަށް ތަޙްވީލުކުރާ މައްސަލައެއް ހައިކޯޓުން ބަލަންޖެހެނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ ނުކުތާގެ ތަރަހައިގެ ތެރޭގައެވެ؛ އަދި ކަންހިނގި ގޮތް އަލުން ބަލައި ވަޒަންކުރުމުގެ ފުރިހަމަ ބާރު ހައިކޯޓަށް ލިބިގެންވިޔަސް، ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމާފައިވާ ގޮތާ ޚިލާފަށް ޙުކުމެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުން ދަށުކޯޓުގެ މުޅި ޙުކުމާއި ހައިކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލުކޮށްފައިވާއިރު، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުން ހައިކޯޓުން ތާއީދުކުރި ބައިވެސް ބާޠިލުވެއެވެ؛ އެހެންކަމުން ތަރިކައިގެ މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންދެވޭނީ ވާރިޘުންގެ ފަރާތުން ދަށުކޯޓަށް އަލުން ހުށަހަޅައިގެންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4، 11)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ 263 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ތަރިކައަކުން ސީދާ ލިބޭ މީހުންގެ ޤަޟިއްޔާ ފުރަތަމަ ނިންމައި، އެ ތަރިކައިން ލިބޭ ވާރިޘަކު ނިޔާވެފައިވާނަމަ އެމީހެއްގެ ތަރިކައިގެ މައްސަލަ ނިންމަންވާނީ ވަކި ޤަޟިއްޔާއަކުންނެވެ؛ ދެ ތަރިކަ އެއް ތަރިކައެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގެން ބަޔާން ނަގައި ބެހުމަކީ އެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5، 7)
- ތަރިކައިން ތަރިކައެއް އުފެދޭ ޙާލަތުގައި ދެ ތަރިކަ ވަކިން ހުށަހަޅައި ދެ ޤަޟިއްޔާއެއްގެ ގޮތުގައި އެކުގައި ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ހުރަހެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 11)
- ތަރިކައިގެ ފައިސާ ބެހުމުގައި ވާރިޘުންނަށް ޝަރުޢީ ފަރީޟާގެ ގޮތުން ލިބޭ މިންވަރާއި ވާރިޘުން ކޮށްފައިވާ ހަދިޔާތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ؛ ހަމަހަމަ އުޞޫލުން ބެހުމަކީ ތަރިކައިގެ ހަމަތަކާއި ވާރިޘުން އެދުނު ގޮތާ ޚިލާފު ބެހުމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9-10)
- ބަންޑާރަ ބިމަކީ ތަރިކައިގައި ހިމެނޭ މުދަލެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ބިމުގެ ނާޟިރު ކަމަށްވާ ދައުލަތުގެ ޙައްޤެކެވެ. އެ ބިމުގެ ނުއުފުލޭ މުދާ ލިބޭ ބަޔަކަށް ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިން ލިބިދެވޭ އެއްޗަކަށް ވާތީ، ވާރިޘަކަށް ބަންޑާރަ ބިމުން ލިބޭ ބައި އެހެން ވާރިޘަކަށް ހަދިޔާކުރެވިދާނެ ކަމަށް ނުފެނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14، 16)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 19 ވަނަ މާއްދާ
- ޝަރީޢަތް ކުރުމާއިބެހޭ ގޮތުން ހެދިފައިވާ ޤަވާޢިދު (6) ގެ 263 ވަނަ މާއްދާ
- މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖަސްޓިސްގެ ނަންބަރު 84/8 (2 ޖުލައި 1984) ސަރކިއުލަރ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/SC-A/11
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/HC-A/10
- ދ. މާއެނބޫދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު M.7.C/2011/10
- ބެންޗު
- ޙުސައިން ޝަހީދު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް