ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2022/HC-B12/10
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު އަޙްމަދު، 2022/HC-B12/10
Prosecutor General v. Mohamed Ahmed 2022/HC-B12/10 (2022/HC-B12/10, High Court of the Maldives, 22 February 2022)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު އަޙްމަދު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ދަނބިދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ހުށަހެޅުމަކީ މައްސަލަ މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބެލުމަށް ހުރަސްއަޅާ ހުށަހެޅުމެއް ނޫންކަމަށާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 91 ވަނަ މާއްދާއާއި ގަވާއިދުގެ 103 ވަނަ މާއްދާއާ ޙަވާލާދީ ދަޢުވާގެ މާއްދާއަށް ބަދަލުގެނައުމަށް ފުރުޞަތު ނުދެވޭނެކަމަށް ނިންމިއެވެ.
ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލީ މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 136 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އާ ޙަވާލާދީގެންނެވެ. ދިފާޢުން އެއީ ބާޠިލް ދަޢުވާއެއްކަމަށް ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހެޅުމުން، ދައުލަތުން ޖަވާބު ފޯމުގައި ބުނީ އެއީ ލިޔުމުގެ ކުށެއް ކަމަށާއި މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 137 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އަށް އިޞްލާޙުކުރަން އެދުނެވެ.
ޕީޖީ ބުނީ ކޯޓުގެ ހުއްދައާއެކު އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމުގެ މަރުޙަލާގައި ދަޢުވާ ބިނާވާ ކަންކަން ބަދަލުކުރެވޭނެ ކަމަށާއި އިފްތިރާޟް މާއްދާ އިޞްލާޙުކުރުމަކީ 103 (ހ) ގެ ދާއިރާގައި ކުރެވޭ ކަމެއް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަށް ރައްދުދެމުން ދަޢުވާ އުފުލި ޤާނޫނީ މާއްދާ އިޞްލާޙުކުރަން ދައުލަތުން އެދުމުން، ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުގެ އިޢުތިރާޟާއެކު އެ ބަދަލަށް ހުއްދަ ނުދިނުމަށް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނިންމުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 91 ވަނަ މާއްދާއާއި ގަވާއިދުގެ 103 ވަނަ މާއްދާއާ ފުށުއަރާ ނިންމުމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް (ތަޙުލީލުން ދައްކާ ގޮތުން)
ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުގެ އިޢުތިރާޟާއެކު ދަޢުވާ އުފުލި މާއްދާ ބަދަލު ނުކުރެވޭނެއެވެ. ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަށް ރައްދުގައި ދަޢުވާ އިޞްލާޙުކުރުމަކީ ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދާ ޚިލާފެވެ. ދަޢުވާ އުފުލީ ކުށް ކަނޑައަޅާ މާއްދާއަށް ޙަވާލާދީގެން ކަމުން އެއީ އިފްތިރާޟެއްގެ ދަށުން އުފުލި ދަޢުވާއެއް ނޫނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމުގެ ކުރިން، ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތަށް އެކަށީގެންވާ ނޯޓިސް ލިބޭގޮތަށް ދަޢުވާގެ ތަފްޞީލު ބަދަލުކުރުމުގެ ނުވަތަ އިތުރު ކުށް ހިމެނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއަށް ލިބިގެންވެއެވެ؛ އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުން ފެށުމަށްފަހު އިތުރު ކުށް ނުހިމެނޭނެ ނަމަވެސް ކޯޓުގެ ހުއްދައާއެކު ދަޢުވާ ބިނާވެފައިވާ ކަންކަން ބަދަލުކުރެވިދާނެއެވެ (91 ވަނަ މާއްދާ). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14)
- އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުން ފެށުމަށްފަހު ދަޢުވާ ފޯމު އިޞްލާޙުކުރުމަށް ހުއްދަ ދޭނީ ދަޢުވާގެ ސަބަބާއި ހެކީގެ ދާއިރާ ބަދަލުނުވާ ގޮތަށެވެ؛ ދަޢުވާ އުފުލި ޤާނޫނާއި ޤާނޫނީ މާއްދާ ބަދަލުކުރެވޭނީ އެއީ ދަޢުވާ ލިބޭ މީހާގެ މަޞްލަޙަތުގައި އޮތް ކަމަކަށްވެ، އޭނާ އިޢުތިރާޟް ނުކުރާނަމައެވެ (ގަވާއިދުގެ 103 ވަނަ މާއްދާ). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14)
- ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުން އިޢުތިރާޟްކުރަމުންދަނިކޮށް، ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަށް ދެވޭ ރައްދުގެ ގޮތުގައި ދަޢުވާ އިޞްލާޙުކުރަން އެދުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުން ބޭރުން ކުރާ ކަމެކެވެ؛ އެފަދަ ފުރުޞަތު ދީފިނަމަ ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމުގެ މަންފާ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ކިބައިން ނިގުޅިގެން ދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 15)
- ދަޢުވާ ވަނީ ކުށް ކަނޑައަޅާ މާއްދާއަށް ޙަވާލާދީ އުފުލާފައި ނަމަ، އެއީ ޤާނޫނީ އިފްތިރާޟެއްގެ ދަށުން އުފުލާފައިވާ ދަޢުވާއެއް ނޫނެވެ؛ އެހެންކަމުން އިފްތިރާޟް ބަޔާންކުރާ މާއްދާ އިޞްލާޙުކުރުމަކީ ގަވާއިދުގެ 103 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދާއިރާގައި ކުރެވޭނެ ކަމެއްކަމަށް ދައުލަތުން ހުށަހެޅުން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާ). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 17-19)
- ޤާނޫނަކުން ވަކި ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރަންވާނެ ކަމަށް ކަނޑައެޅިގެން ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ، އެއީ އެ ޤާނޫނުން އުފައްދާ ބަރީޢަވުމެއް ނެތް ވާޖިބެއް ކަމުގައި ބަލަންވާނެއެވެ (ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 ގެ 37 ވަނަ މާއްދާ)؛ އެހެންކަމުން އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުން ފެށުމަށްފަހު ދަޢުވާ ފޯމު އިޞްލާޙުކުރަންވާނީ ގަވާއިދުގެ 103 ވަނަ މާއްދާގެ ހަމަތަކަށް ބަލައިގެންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 20)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 91 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 82 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-SC-REG-01 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 103 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 105 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ)، 136 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)، 137 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނު) ގެ 37 ވަނަ މާއްދާ
- 2012/SC-A/23 (އިބްރާހީމް ނާފިޒް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް)
- 2014/HC-A/109
- 2011/HC-A/109
- ބެންޗު
- ޙުސައިން ޝަހީދު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް