ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/585
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު މަޢުސޫމް، 2019/HC-A/585
Prosecutor General v. Ahmed Mausoom 2019/HC-A/585 (2019/HC-A/585, High Court of the Maldives, 26 August 2020)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު މަޢުސޫމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ދަޢުވާ ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި 3 އަހަރު ދުވަހުގެ ޖަލު ޙުކުމެއް ކުރިއެވެ. އެ ޙުކުމް ދެފަރާތުންވެސް އޭރުގެ އިސްތިއުނާފީ މުއްދަތުގައި އިސްތިއުނާފު ނުކުރެވެއެވެ.
ޕާކިންޒޯނެއްގައި ހުރި ބައިސްކަލެއްގެ ދެ ތަޅު ހަލާކުކޮށްލިކަމަށް ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރު މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން މީހެއްގެ މުދަލަށް ގެއްލުން ދިނުމުގެ ދަޢުވާ ކުރެވުނެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ އޭރުގެ އުޞޫލަކީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 88 (ށ) ގެ ދަށުން ދަޢުވާކުރުން ކަމަށާއި އެގޮތަށް ކުރިނަމަ އަދަބު ކުޑަވާނެ ކަމަށެވެ. އިސްތިއުނާފު ފޯމުގައި 88 (ށ) ގެ ދަށުން އަދަބު ކަނޑައެޅުމަށް އެދުނު ނަމަވެސް، ޝަރީޢަތުގައި އެދުނީ ޙުކުމް ބާޠިލުކުރުމަށެވެ. ދަޢުވާލިބުނު ފަރާތުން ބުނީ ކުށާ ނުބައްދަލު ބޮޑު އަދަބެއް ލިބިފައިވާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ދަށުކޯޓުން ކުށް ސާބިތުވެ އަދަބު ކަނޑައަޅައި ނިމި، އިސްތިއުނާފީ މުއްދަތު ހަމަވުމަށްފަހު، ދަޢުވާކުރީ އޭރު ޢަމަލުކުރަމުންދިޔަ އުޞޫލާ ޚިލާފަށް ކަމަށާއި އަދަބު ބޮޑުވެފައިވާ ކަމަށް ބުނެ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އިސްތިއުނާފުކޮށް، ހައިކޯޓުން ޙުކުމް ބާޠިލުކޮށް ނުވަތަ ދަށުކޯޓުގައި ނުކުރާ ދަޢުވާއެއްގެ ދަށުން އަދަބު ކަނޑައެޅިދާނެތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލު، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
އޭރު ޢަމަލުކުރި އުޞޫލެއް ހުށަހަޅާފައި ނުވާތީއާއި، ހިންގެން ނެތް ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ދަޢުވާކުރި ކަމަށް ނުބުނާތީއާއި، ޙުކުމް ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމަށް ނުވަތަ އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމަށް ބުނެ އިސްތިއުނާފުކޮށްފައި ނުވާތީއާއި، ދަށުކޯޓުގައި ނުކުރާ ދަޢުވާއެއްގެ މައްޗަށް ހައިކޯޓުން ޙުކުމް ނުކުރެވޭތީއާއި، އިސްތިޤްރާރުވެފައިވާ ޙުކުމް ބާޠިލުކުރުން އިންސާފުވެރި ނުވާތީ ޙުކުމަށް ބަދަލެއް ނުގެނެވެއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ދަޢުވާކުރުމަށް އޮންނަ އުޞޫލަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ދަޢުވާކޮށް، އެ ދަޢުވާގެ ސަބަބުން ޙައްޤުނޫން މިންވަރުގެ އަދަބެއް ލިބިފައިވާނަމަ އެއީ އިންސާފުވެރި ގޮތެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނާ އުޞޫލެއް ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައި ނުވާނަމަ، އަދި ކުށުގެ ޢަމަލަށް ދަޢުވާކުރެވެން ނެތް ޤާނޫނެއް ނުވަތަ މާއްދާއެއްގެ ދަށުން ދަޢުވާކުރި ކަމަށް ބަޔާންކޮށްދީފައި ނުވާނަމަ، ހަމައެކަނި އެ ބުނުމަކުން ޙުކުމް ބާޠިލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.
- ޖިނާއީ ދަޢުވާއެއް އުފުލުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނިންމަންވާނީ ކުށާ ގުޅޭ ގޮތުން ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ކަންކަމާއި ދަޢުވާކުރުމަށް ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ކަންކަން ފުރިހަމަވެފައިވާކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްފަހުގައެވެ. ދަޢުވާ މުރާޖަޢާކޮށް ބަދަލުކުރުމާއި އަނބުރާ ގެނައުމުގެ ބާރު ޤާނޫނުއަސާސީން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއަށް ލިބިދީފައިވީނަމަވެސް، އެކަން ކުރެވޭނީ ކޯޓުން ޙުކުމް ކުރުމުގެ ކުރީގައެވެ.
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމެއް ޤާނޫނުއަސާސީއާ ނުވަތަ ޤާނޫނަކާ ނުވަތަ ޝަރުޢީ އުޞޫލަކާ ޚިލާފު ނަމަ، ކުށް ސާބިތުނުވާ ކަމަށް ނިންމާ ޙާލަތުގައި، އަދި އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފަށް އަދަބު ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙާލަތުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއަށް އިސްތިއުނާފުކުރެވިދާނެއެވެ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އިސްތިއުނާފުކުރާ ޙުކުމަކަށް ހައިކޯޓުން ބަދަލު ގެނެވޭނީ އެފަދަ ސަބަބެއް ހައިކޯޓަށް ޤަބޫލުކުރެވިގެންނެވެ.
- ދަޢުވާގެ ތަފްޞީލަށް ބަދަލުގެނެވޭނީ ނުވަތަ އިތުރު ކުށް ހިމެނޭނީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް އެކަށީގެންވާ ނޯޓިސް ލިބޭގޮތަށް އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމުގެ ކުރިންނެވެ. އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމަށްފަހު ދަޢުވާ ބިނާވެފައިވާ ކަންކަން ބަދަލުކުރެވޭނީ ކޯޓުގެ ހުއްދައާއެކުގައެވެ. އެހެންކަމުން އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ދަޢުވާއަށް ބަދަލުގެނެސް، ދަށުކޯޓުގައި ނުކުރާ ދަޢުވާއެއްގެ މައްޗަށް ހައިކޯޓުން އަދަބު ކަނޑައެއް ނުޅެވޭނެއެވެ.
- ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ތަޤުދީރީ ބާރުގެ ދަށުން ހިންގެން އޮތް ޤާނޫނެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކޮށް، އިޖުރާއާތާ އެއްގޮތަށް ޙުކުމްކޮށް، އެއްވެސް ފަރާތަކުން އިސްތިއުނާފުނުކޮށް މުއްދަތު ހަމަވެ އިސްތިޤްރާރުވެފައިވާ ޙުކުމެއް، ދަޢުވާކުރި އުޞޫލް ރަނގަޅުނޫން ކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހަމައެކަނި ބުނާ ބުނުމަކަށް ބިނާކޮށް ހައިކޯޓުން ބާޠިލުކުރުމަކީ އަދުލު އިންސާފުގެ ހަމަތަކުން ޤަބޫލުކުރެވޭ ގޮތެއް ނޫނެވެ.
- ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމެއް ހައިކޯޓުން ބާޠިލުކުރެވޭނީ ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ޤާނޫނީ ނުވަތަ ޝަރުޢީ ސަބަބެއް އޮތްކަން ފަނޑިޔާރުންނަށް ޤަބޫލުކުރެވިގެންނެވެ. ދަޢުވާކުރުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފުވެގެން ބޮޑު އަދަބެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދެކޭނަމަ، މަޢާފު ނުވަތަ ލުޔެއް ހޯދުމަށް ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިން ކަމާބެހޭ ފަރާތުގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނެވިދާނެއެވެ.
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 (ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނުއެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އާއި (ބ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/81 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 88 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ބާރުތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '333 ވަނަ މާއްދާ') ގެ (އ)، (ނ)، (ކ)، (މ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2008 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ޤާނޫނު) ގެ ލިޔުމުގައި '35 ވަނަ' ކަމަށްވާ މާއްދާގެ (އ)، (ނ)، (ކ)، (މ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) - ދަޢުވާއަށް ބަދަލުގެނައުމާބެހޭ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) (ލިޔުމުގައި '33 ވަނަ')، އިސްތިއުނާފާބެހޭ މާއްދާތައް (ލިޔުމުގައި '338'، '333'، '323' ވަނަ)، އަދި 1 ވަނަ މާއްދާ
- ބެންޗު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޢަލީ ސަމީރު، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް