ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/428
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ޢަބްދުއްރަޙްމާން، 2018/HC-A/428
Prosecutor General v. Mohamed Abdul Rahman 2018/HC-A/428 (2018/HC-A/428, High Court of the Maldives, 28 February 2021)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ޢަބްދުއްރަޙްމާން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމީ، ޤާނޫނު ވުޖޫދުވި 28 އޮކްޓޫބަރު 2015 ގެ ފަހުން ޢަމަލު ކުރިކަމުގެ ހެއްކެއް ހުށަހަޅާފައި ނުވާތީ ދަޢުވާ ކުރެވޭނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައި ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރުމަށެވެ.
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް 2007 ގައި ތަޢުލީމަށް ޕާކިސްތާނަށް ގޮސް، 2009 ގައި ދެކުނު ވަޒީރިސްތާނަށް ބަދަލުވެ 2016 ގެ ކުރީކޮޅާ ހަމައަށް ހަނގުރާމަވެރިންނާ ގުޅިގެން ހަނގުރާމަ ކޮށްފައިވާ ކަމަށް ބުނެ ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދަޢުވާ ކުރެވުނެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ ހުށަހެޅި އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓާއި ފޮޓޯ/މެޑިކަލް ރިޕޯޓު ފަދަ ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި 2019/HC-S-A/06 ގެ އުޞޫލާ ޚިލާފަށް ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރި ކަމަށެވެ. ދިފާޢުން ބުނީ ޤާނޫނުގެ ކުރީގެ ހާދިސާއަކަށް ދަޢުވާ ނުކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ފެށުނު ޢަމަލަކަށް (ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހިނގާ ހަނގުރާމައެއްގައި ބައިވެރިވުން) ކުރި ދަޢުވާ، ޤާނޫނު ވުޖޫދުވުމަށްފަހު ޢަމަލު ކުރިކަމުގެ ހެކި ނެތުމުން، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބާޠިލު ދަޢުވާއެއް ކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ތަޙުލީލުން އެނގޭ ގޮތުގައި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް (ޙުކުމުގެ ބައި ކިޔޭކަށް ނެތް)
ޤާނޫނުއަސާސީގެ 59 އާއި 61 ގެ ދަށުން ފަހުން ހެދޭ ޤާނޫނަކުން ކުރީގެ ޢަމަލަށް އަދަބު ނުދެވޭނެއެވެ. 28 އޮކްޓޫބަރު 2015 ގެ ފަހުން ޢަމަލު ކުރިކަން ދައްކާ އެއްވެސް މަޢުލޫމާތެއް ދައުލަތުގެ ހެކިތަކުގައި ނެތެވެ. މި ޚުޞޫމާތަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 115 ވަނަ މާއްދާ މާނަކުރުމުގެ މައްސަލައެއް ނޫން، ދުސްތޫރީ މަބްދައުގެ މައްސަލައެކެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 59 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޤާނޫނެއް ވުޖޫދުވުމުގެ ކުރީގެ ހާދިސާއަކަށް އަލަށް ހެދޭ ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ދަޢުވާކޮށް އަދަބު ނުދެވޭނެއެވެ؛ ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދަޢުވާކޮށް އަދަބު ދެވޭނީ އެ ޤާނޫނު ގެޒެޓްކުރި 28 އޮކްޓޫބަރު 2015 ގެ ފަހުން ހިނގާފައިވާ ހާދިސާތަކަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8.8)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 61 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އަދަބު ދެވޭނީ ކުށާއި އަދަބު ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށް ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ ޤާނޫނެއް ނުވަތަ ގަވާއިދެއްގެ ދަށުން އެކަންޏެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8.9)
- ހިނގަހިނގާ ހުންނަ (ދިގު މުއްދަތަކަށް ކުރެވޭ) ޢަމަލެއް ނަމަވެސް، ތަޖްރީމްކުރި ޤާނޫނު ވުޖޫދުވި ތާރީޚުގެ ފަހުން އެ ޢަމަލުގެ ބައެއް ހިންގާފައިވާކަމުގެ ހެކި ހުރެގެން މެނުވީ ޖިނާއީ ދަޢުވާއެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8.10)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަށް ޢަމަލުކުރުމުގައި، ކުރިން މަނާނުކުރާ ޢަމަލަކަށް ކުރާ ދަޢުވާއެއްގައި ޤާނޫނު ވުޖޫދުވިފަހުން ޢަމަލު ހިންގާފައިވާކަން ސާބިތުކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ؛ ޤާނޫނު ވުޖޫދުވުމުގެ ކުރީގެ ކަންތައްތަކަށް، ޤާނޫނު ވުޖޫދުވުމަށްފަހު ޢަމަލު ކުރިކަން ސާބިތުކުރުމުގައި އެއްވެސް ބުރައެއް ނުދެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8.11)
- 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ދަޢުވާ ކުރިއަށް ގެންދެވޭތޯ ބަލާއިރު ހެކިތަކުން ދަޢުވާ ސާބިތުވޭތޯ ބަލަން ނުޖެހޭ ކަމަށް 2018/HC-S-A/06 އަދި 2018/HC-N-A/07 ގައި ކަނޑައެޅި އުޞޫލަކީ ހެކި ވަޒަންކުރުމާ ބެހޭ އުޞޫލެއް ކަމުން، އެ އުޞޫލު ތަޠްބީޤުކުރަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 59 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދުސްތޫރީ މަބްދައު ނުގެއްލޭ ގޮތަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8.13-8.16)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 59 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 61 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2015/32 (ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) އަދި (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2015/32 (ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 62 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 107 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-S-A/06 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-N-A/07 ޤަޟިއްޔާ
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް