ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-DM/02
ރައީފާ ޢަބްދުލްވައްހާބް ވ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް، 2019/HC-DM/02
Raeefaa Abdhulvahaab v. Attorney General's Office 2019/HC-DM/02 (2019/HC-DM/02, High Court of the Maldives, 14 September 2020)
ރައީފާ ޢަބްދުލްވައްހާބް ވ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ހައިކޯޓުގެ ރަޖިސްޓްރާރ ފުރަތަމަ ނިންމީ މިއީ ހައިކޯޓަށް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިފައިވާ މައްސަލައެއް ނޫންކަމަށެވެ؛ އެ ނިންމުން މުރާޖަޢާކުރި ފަނޑިޔާރުންގެ އަޣްލަބިއްޔަތުން، މިއީ ހައިކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މައްސަލައެއްކަމަށް ނިންމިއެވެ.
ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން 25 ޖުލައި 2016 ގައި ޢަމަލުކުރަން ފެށި "ކައުންސިލުން ކުރާ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޢަމަލުތަކާއި އިސްލާޙީ ފިޔަވަޅުތައް ދަރަޖަކުރުމުގެ އުޞޫލު" ބާޠިލުކުރުމަށް އެދި ދެ ފަރުދަކު ހައިކޯޓަށް ދުސްތޫރީ މައްސަލައެއް ހުށަހެޅިއެވެ.
ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 149 ވަނަ މާއްދާއިން އެލްޖީއޭއަށް ލިބިދެނީ ޚިލާފުތައް ޙައްލުކުރުމުގެ ބާރު އެކަނި ކަމަށާއި، ކައުންސިލަރުންނަށް ފިޔަވަޅު ދަރަޖަކުރުމުގެ ބާރު ލިބިދީފައި ނުވާތީ، މި އުޞޫލަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 274(ހ)، 94، 268 އާއި 2011/SC-C/30 އާ ޚިލާފު އުޞޫލެއްކަމަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅި ފަރާތްތަކުން ބުނެފައިވެއެވެ. ދައުލަތުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 61 އާއި 271 އަށް ޙަވާލާދީފައިވެއެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން ލާމަރުކަޒީ ޤާނޫނުގެ 149 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހަދާފައިވާކަމަށް ބުނާ "ކައުންސިލުން ކުރާ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޢަމަލުތަކާއި އިސްލާޙީ ފިޔަވަޅުތައް ދަރަޖަކުރުމުގެ އުޞޫލު" އަކީ ޤާނޫނުން ބާރުލިބިގެން ޤާނޫނުގެ އިމުގެ ތެރެއިން ހަދާފައިވާ ޤަވާޢިދެއްތޯ، ނުވަތަ ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފު ބާޠިލު އުޞޫލެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ އުޞޫލު ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފު ބާޠިލު އުޞޫލެއްކަމަށް ކަނޑައެޅި
އުޞޫލަކީ ޤަވާޢިދުގެ މާނައިގައިވާ އެއްޗެއް ކަމާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 149 ވަނަ މާއްދާއަކީ ކައުންސިލަރުންގެ މައްޗަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމާ ގުޅޭ މާއްދާއެއް ނޫންކަމުން، އުޞޫލަކީ ޤާނޫނުން ބާރުލިބިގެން ޤާނޫނުގެ އިމުގެ ތެރެއިން ހަދާފައިވާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ؛ އެހެންކަމުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 268 ވަނަ މާއްދާއާ ގުޅިގެން އެ އުޞޫލު ބާޠިލުކަމަށް ހައިކޯޓުން ނިންމިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނަކުން ބާރުލިބިގެން ހަދާފައިވާ ޤަވާޢިދެއް ނުވަތަ އުޞޫލެއް ޤާނޫނުއަސާސީއާ ނުވަތަ ޤާނޫނަކާ ތަޢާރުޟުވާކަމަށް ބުނެ ހުށަހަޅާ މައްސަލަތައް ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގައި ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ހައިކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 05-06)
- "ޤަވާޢިދު" މި ލަފުޒަށް ޤާނޫނުތަކުގައި ޚާއްޞަ މާނައެއް ދީފައި ނުވާތީ، ކައުންސިލް ނުވަތަ ކައުންސިލަރަކާމެދު އިސްލާޙީ ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް އެކުލަވާލާފައިވާ، ހަމަ އިދާރީ ބޭނުމަކަށް ނޫން އުޞޫލަކީ ޤަވާޢިދުގެ މާނައިގައިވާ އުޞޫލެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 06)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 274 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ މާނަކުރުމުން، ޤަވާޢިދެއް ޞައްޙަވާނީ ދެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވެގެންނެވެ: އެއީ ޤާނޫނުން ބާރުލިބިގެން ހަދާ ޤަވާޢިދަކަށްވުމާއި، އެ ޤާނޫނުގެ އިމުގެ ތެރޭގައި ހަދާ ޤަވާޢިދަކަށް ވުމެވެ؛ ޤަވާޢިދު ހެދުމުގެ ބާރު ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ދިނުމަކީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ލިބިގެންވާ އިޚްތިޔާރެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 08-09)
- ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފަށް ހަދާ ކޮންމެ ޤާނޫނެއް ނުވަތަ ޤާނޫނެއްގެ ބައެއް ބާޠިލުވާނެއެވެ؛ މި މާއްދާގައިވާ "ޤާނޫނު" ގެ މާނައިގެ ތެރޭގައި ޤަވާޢިދުވެސް ހިމެނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 10)
- ރައްޔިތުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ޤަވާޢިދުތަކަކީ ޤާނޫނަކުން ބާރުލިބިގެން ހަދާ ޤަވާޢިދުތަކަށް ވާންވާނެއެވެ؛ އަދަބެއް ދޭންވާނީ ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ ޤާނޫނެއް ނުވަތަ ޤަވާޢިދެއްގައި މަނާކުރާ ކަންތަކާއި ދެވޭނެ އަދަބު ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައި އޮވެގެންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 12)
- ލާމަރުކަޒީ ޤާނޫނުގެ 149 ވަނަ މާއްދާއަކީ ޤާނޫނުގައި ނުހިމެނޭ ކަމަކާބެހޭ ގޮތުން ނުވަތަ ދެ ކައުންސިލެއްގެ ދެމެދު ޚިލާފެއް އުފެދިއްޖެނަމަ ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް ބަޔާންކުރާ މާއްދާއެއް ކަމުން، ކައުންސިލަރުންގެ މައްޗަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ އުޞޫލެއް ހެދުމުގެ ބާރު އެ މާއްދާއިން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިދީފައި ނުވެއެވެ؛ އެ މާއްދާއަށް ޙަވާލާދީ ހަދާ އެފަދަ އުޞޫލަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 268 ވަނަ މާއްދާއާ ގުޅިގެން ބާޠިލު އުޞޫލެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 149 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 61 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 94 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 144 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 268 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 271 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 274 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 37 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި 99 ވަނަ މާއްދާ
- ހައިކޯޓުގެ ޤަވާޢިދު (2011) ގެ 25 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އާއި 40 ވަނަ މާއްދާ
- 2011/SC-C/30
- HC-RM/2019/51 (NR)
- ބެންޗު
- ހާތިފް ޙިލްމީ، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް