ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/145
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މިޢުޝާރު ޞާލިހް، 2018/HC-A/145
Prosecutor General v. Miushaaru Saalih 2018/HC-A/145 (2018/HC-A/145, High Court of the Maldives, 13 August 2018)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މިޢުޝާރު ޞާލިހް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، އިތުރަށް ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ބުނެ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށް އަމުރުކުރި.
ތޫނު ހަތިޔާރު ބޭނުންކޮށްގެން މާރާމާރީ ހިންގިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުގައި ހުރި މީހެއްގެ ބަންދު 15 ދުވަހަށް އިތުރުކޮށްދިނުމަށް ފުލުހުން އެދުނު؛ ހެކި ނައްތާލާފާނެކަމާއި، ހައްޔަރުކުރިއިރު މަސްތުގެ ޙާލަތުގައި ހުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭކަން ސަބަބަކަށް ދައްކާފައި.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22، 59، 60، 80 ވަނަ މާއްދާތަކާއި، ހަތިޔާރުގެ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާއާއި، 2014/HC-A/208 ގައި ކަނޑައެޅި އުޞޫލާ ޚިލާފަށް ނެރުނު އަމުރެއްކަމަށް.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ތޫނު ހަތިޔާރު ބޭނުންކޮށްގެން މާރާމާރީ ހިންގިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހަކު، ފިލައިގެން ނުދާނެކަމާއި ކޯޓަށް ހާޒިރުވާނެކަން ކަށަވަރުކުރާ ފިޔަވަޅެއް ނާޅައި އަދި ސަބަބު ސާފުކޮށް ބަޔާން ނުކޮށް ބަންދުން ދޫކޮށްލި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރު، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު؛ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދިއްޖެނަމަ ބަންދާމެދު އަލުން ގޮތެއް ނިންމަން ޖެހޭ
ތުހުމަތަކީ ބޮޑެތި ނުރައްކާތެރި ކުށެއްގެ ތުހުމަތަކަށްވެފައި، ދޫކޮށްލަން ނިންމާއިރު ސަބަބު ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާތީއާއި، ފިލައިގެން ނުދާނެކަމާއި ކޯޓަށް ހާޒިރުވާނެކަން ކަށަވަރުކުރާ އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް އަޅާފައިނުވާތީ އަމުރު ބާޠިލުކުރި.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހެއްގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 1 ވަނަ ނަންބަރުން ފެށިގެން 4 ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސަބަބުތަކުން ކުރެ ސަބަބެއް އޮތްތޯކަމާއި، އެއިން ސަބަބެއް އޮތްކަން ނުވަތަ ނެތްކަމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ބާރު ލިބިދީފައިވަނީ ފަނޑިޔާރަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ހ))
- ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހިގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާއިން ފެށިގެން 9 ވަނަ މާއްދާގެ ނިޔަލަށް ހުރި ކުށްތަކުގެ ތެރެއިން ކުށެއްކުރިކަމުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓައިދިނުމަށް ފުލުހުން ނުވަތަ ޕްރޮސެކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކޯޓުގައި އެދޭ ޙާލަތުގައި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވާނަމަ، ތަޙުޤީޤުގެ މަރުޙަލާއާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާ ނިމެންދެން ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ހ))
- އެ ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވޭތޯ ކަނޑައެޅުއްވުމުގައި ކޯޓުން ބައްލަވަންވާނީ، އެމީހަކީ ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ކުރިން ހައްޔަރުކުރެވިފައިވާ މީހެއްތޯއާއި، އެފަދަ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ކުރިން އެމީހާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ކުރެވިފައިވޭތޯއާއި، ފުލުހުންގެ އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓުގައި އެމީހާއާ ގުޅޭގޮތުން ހުށަހަޅާ މަޢުލޫމާތަށާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތްތަކާ ގުޅޭގޮތުން ފުލުހުން ހުށަހަޅާ މަޢުލޫމާތުގެ މައްޗަށް ބަލައި، އެއިން ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައި ނެތުމަށްވުރެ އޮތުން ގާތްތޯ ބެލުމުގެ މިންގަނޑުގެ މައްޗަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ހ))
- ތޫނު ހަތިޔާރު ބޭނުންކޮށްގެން މާރާމާރީ ހިންގުމުގެ ކުށްތަކަކީ އެ ކުށްތަކުގެ ޒާތާއި ބާވަތުން މުޖުތަމަޢުގެ ޞުލްޙަ މަސަލަސްކަމާއި އަމަން އަމާންކަން އަދި މުޖުތަމަޢުއަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބެމުންދާ ކުށްތަކެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- މިފަދަ ތުހުމަތެއްގައިވާ ފަރާތެއް ދޫވެފައި ހުރުމަކީ ތުހުމަތުކުރެވިފައިވާ ކުށުގެ ޢަމަލު ތަކުރާރުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮންނާނެކަމެއް ކަމާއި، އެފަދަ މީހަކު މުޖުތަމަޢުގެ ތެރެއަށް ދޫވެދާފަދަ ތަނެއްގައި ވެސް ބެހެއްޓުމަކީ އެކަމުގެ ސަބަބުން މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް އޮތްކަމެއްކަމުގައި ޤަބޫލުކުރެވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހާގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށްޓަކައި ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުކުރެވޭ މީހާއަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާތެރިވެދާނެ މީހެއްކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ފެންނަ ޙާލަތްތަކުގައި އެމީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭނީ އެމީހެއްގެ ފަރާތުން މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަމެއް ނުފޯރުވޭނެ ފަދަ ތަނެއްގައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުންތައް މެދުކެނޑި ޝަރީޢަތުން މައްސަލަ ނުނިމި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވެގެންދާނަމަ މުއްތަހަމުގެ ޙައްޤުތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރެވި، މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤާއި މުއްތަހަމުގެ ފަރުދީ ޙައްޤަށް ނަޒަރުކޮށް މުއްތަހަމުގެ ބަންދާމެދު ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމެވުމަކީ ނުވަތަ ބަންދަށް ލުޔެއްދިނުމަކީ އަލްޢަދާލާ ވަލްއިންޞާފު (العدالة والإنصاف) ގެ ހަމަތަކުގެ މަތީން ޢަދުލު އިންސާފަށްޓަކައި ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމާއިރު، ނުވަތަ ބަންދަށް ލުޔެއް ދިނުމުގައި، އެ ފަރާތަކީ ބޮޑެތި އަދި ނުރައްކާތެރި ކުށެއް ނުވަތަ ކުށްތަކެއްގެ ތުހުމަތު ކުރެވޭ ފަރާތެއްނަމަ އެ ފަރާތެއް ފިލައިގެން ނުދާނެކަމާއި، ކޯޓަށް ހާޒިރުވާނެކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި ޤާނޫނީގޮތުން ހުއްދަކުރާ އިމުގެ ތެރެއިން އެޅެންހުންނަ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރައްވާފައިވާ ފަރާތެއް އެގޮތަށް އިތުރަށް ބެހެއްޓުމަށް ފެނިވަޑައިނުގެން އެފަރާތެއް ބަންދުން ދޫކޮށްލެއްވުމަށް ނިންމަވައިފިނަމަ، އެކަމުގެ ސަބަބު އެ އަމުރުގައި ބަޔާންކުރައްވަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ) އަދި (އ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 (ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާއިން 9 ވަނަ މާއްދާއާ ހަމައަށް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 (ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 12 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 (ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2017/HC-A/247 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/HC-A/260 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2013/HC-A/35 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/HC-A/208 ޤަޟިއްޔާ
- ބެންޗު
- ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް (ރިޔާސަތު)، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ރިޔާސަތު
- ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް