ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/157
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ޝާހިދު، 2018/HC-A/157
Prosecutor General v. Ibrahim Shaahidhu 2018/HC-A/157 (2018/HC-A/157, High Court of the Maldives, 15 November 2018)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ޝާހިދު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އިތުރަށް ބަންދުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ބުނެ 18 މާރިޗު 2018 ގައި ބަންދުން ދޫކޮށްލިއެވެ.
އިތުރު ބަޔަކާ ބައިވެރިވެ ތޫނު ހަތިޔާރު ބޭނުންކޮށްގެން މާރާމާރީ ހިންގިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއްގެ ބަންދު އިތުރުކުރަން ފުލުހުން އެދުނީ ހެކި ނައްތާލާފާނެތީ އާއި، ހައްޔަރުކުރިއިރު މަސްތުގެ ޙާލުގައި ހުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭތީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައެވެ. ސީނުން ތޫނު ހަތިޔާރު ފެނުނުކަމާއި ޑީއެންއޭ ހެކި ހުރިކަން ފޯމުގައި ބަޔާންކޮށްފައި ވިއެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ބުނީ، އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 އާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއާތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 (ނ)، 59، 60 އާއި ހަތިޔާރުގެ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު، އަދި 80 (ހ) އަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ނެރުނު އަމުރެއް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ތޫނު ހަތިޔާރު ބޭނުންކޮށްގެން މާރާމާރީ ހިންގިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއް އިތުރަށް ބަންދުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ބުނެ ދޫކޮށްލި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރު ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއާތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 އަދި 60 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރަށް ބަދަލު ގެނައުން ލާޒިމުކަމަށް ކަނޑައެޅި؛ ބަންދަށް އެދި ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ މި ޙުކުމުގެ އަލީގައި އަލުން ނިންމަން ޖެހޭނެކަމަށް ކަނޑައެޅި
ތުހުމަތުގެ ބާވަތާއި ނުރައްކާތެރިކަމަށް ބަލާއިރު ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތެއް ވާނަމަ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ހުންނަންޖެހޭތީ އަމުރަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ކަމާއި، ނަމަވެސް ދަޢުވާ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި ހިނގަމުންދާތީ ބަންދާމެދު ނިންމަންވާނީ އެ މައްސަލަ ބައްލަވާ ފަނޑިޔާރު ކަމަށް ކޯޓު ދެކުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޙުކުމެއް ކުރުމުގެ ކުރިން މީހަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއާތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ސަބަބުތަކުން ކުރެ ސަބަބަކަށްޓަކައި ކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.
- ބަންދާމެދު ނިންމުމުގައި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ކާފީ ހެކި ނެތްކަމުގައި ވިޔަސް، ކުށުގެ ނުރައްކާތެރިކަމާއި، ތަޙްޤީޤުގެ އުނދަގޫތަކާއި، ބައިވެރިވި މީހުންގެ އަދަދާއި، ކުށުގެ ޠަބީޢަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ކުށަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބާއި، ފިލައިފާނެ ބިރާއި ހެކި ނައްތާލުމުގެ ބިރުގެ މިންވަރު ފަނޑިޔާރު ވަޒަންކުރަންޖެހޭނެއެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/19).
- ބަންދާމެދު ނިންމިދާނީ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުން، ޝަރުޠެއްނެތި ދޫކޮށްލުން، ކަފާލަތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލުން، ނުވަތަ ޝަރުޠަކާއެކު ދޫކޮށްލުން ކަމަށްވާ 4 ގޮތުން ގޮތަކަށެވެ (ޖިނާއީ އިޖުރާއާތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 (ހ)). އެއިން ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ކުށުގެ ބާވަތާއި، ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ޙާލަތާއި، އަނިޔާވެރިކަމާއި، ހެކީގެ ބުރަދަނާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑާއި، ކޯޓަށް ހާޒިރުވުމުގައި ކުރިން ޢަމަލުކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ (59 ވަނަ މާއްދާ).
- ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެ، ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ހެކި ފޮރުވާ ނުވަތަ ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާ، ކޯޓަށް ހާޒިރުނުވާ، ފިލާ، ނުވަތަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަކީ ފަނޑިޔާރުގެ މައްޗަށް ލާޒިމު ކަމެކެވެ (ޖިނާއީ އިޖުރާއާތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 (ށ)).
- ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 16 (ހ) އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ތޫނު ހަތިޔާރު ބޭނުންކޮށްގެން މާރާމާރީ ހިންގުމުގެ ތުހުމަތުގެ ބާވަތާއި، ހިނގާފައިވާ ގޮތާއި ނުރައްކާތެރިކަމަށް ބަލާއިރު، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވާނަމަ ތަޙްޤީޤާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާ ނިމެންދެން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބަންދުގައި ހުންނަންޖެހޭނެއެވެ.
- ތަޙްޤީޤީ މަރުޙަލާއާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާއަކީ ޤަބޫލުކުރެވޭފަދަ ވަކި މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ނިންމަންޖެހޭ މަރުޙަލާތަކެކެވެ. ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމުގެ އުޞޫލު ކަނޑައެޅިފައިވަނީ ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުންތައް މެދުނުކެނޑި ކުރިއަށްގޮސް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި މައްސަލަ ނިންމުމުގެ އުޞޫލާއި އިންތިޒާމާއެކުގައެވެ.
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ މައްސަލަ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅި ޝަރީޢަތް ހިނގަމުންދާ ނަމަ، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަންވާނީ އެ މައްސަލަ ބައްލަވާ ކޯޓުން، އެ މައްސަލަ ބައްލަވާ ފަނޑިޔާރެވެ.
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއާތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) (ދައުލަތުގެ ނުކުތާ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއާތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއާތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއާތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 80 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (ދައުލަތުގެ ނުކުތާ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/17 (ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/17 ގެ 12 ވަނަ މާއްދާ (ދައުލަތުގެ ނުކުތާ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2010/SC-A/19 (ލިޔެވިފައި: 2010/SC-A/19)
- ބެންޗު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޙަސަން ޢަލީ، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް