ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/340
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ޝުޖާޢު، 2018/HC-A/340
Prosecutor General v. Ibrahim Shuja 2018/HC-A/340 (2018/HC-A/340, High Court of the Maldives, 26 October 2020)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ޝުޖާޢު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ދ. ކުޑަހުވަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގިކަން ސާބިތުވާވަރަށް ހެކި ނުލިބޭތީ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާ ކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ކުޑަކުއްޖާގެ މަންމައާ ކައިވެނިކޮށް، ކުޑަކުއްޖާ ދިރިއުޅުނު ގޭގައި ބެލުމުގެ ދަށުގައި ހުރިއިރު، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން އެކި ދުވަސްމަތިން ކުޑަކުއްޖާއާމެދު ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގި ކަމަށް ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 9 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދަޢުވާކުރިއެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލުން ބުނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 47 ވަނަ މާއްދާއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 (އ) އަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް، ފެމިލީ އެންޑް ޗިލްޑްރަން ސަރވިސް ސެންޓަރުގެ ރިޕޯޓާއި މަންމަގެ ހެކިބަސް ޤަރީނާއެއްގެ ދަރަޖައަށް ދަށްކޮށް، މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކާ ޚިލާފަށް ނިންމި ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
އިތުބާރުކުރެވޭ މަޤާމެއްގައިހުރެ ކުޑަކުއްޖަކާމެދު ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގުމުގެ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާ ކަމަށް ދަށުކޯޓުން ކުރި ޙުކުމުގައި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 47 ވަނަ މާއްދާއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ ދަށުން ހެކި ވަޒަންކުރުމުގައި ކުށެއް ހިނގާފައިވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު، ކުށްވެރިކޮށް 15 އަހަރު ޖަލަށްލުމަށް ޙުކުމްކުރި
ހައިކޯޓުން ކަނޑައެޅީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން 5 ބާވަތުގެ ހެކި ހުށަހެޅިފައިވާ ކަމަށާއި، ކުޑަކުއްޖާގެ ބަޔާނުގައި ޝައްކު އުފެދޭ ފުށުއެރުމެއް ނުވަތަ ވާހަކަ އުފެއްދުމުގެ ސަބަބެއް ނެތް ކަމަށާއި، ކުޑަކުއްޖާގެ ބަޔާން މެޑިކޯ ލީގަލް ހޯދުންތަކާއި މަންމަގެ ހެކިބަހުން ކޮރޮބޮރޭޓްވާތީ ދަޢުވާ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 (އ) ގެ މިންވަރަށް ސާބިތުވާ ކަމަށެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 އަކީ ކުޑަކުދިންނަށް ކުރާ ޖިންސީ ގޯނާ ޢާންމު މިންގަނޑުން ސާބިތުކުރުމުގެ ދަތިތައް ހުރުމުން، އިތުރު ބާވަތުގެ ހެކި ހުއްދަކޮށް ބަލައިގަންނަ ހެކީގެ މިންގަނޑު ލުއިކުރުމުގެ މަޤްޞަދުގައި (2 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)) ހަދާފައިވާ ޤާނޫނެއް ކަމަށާއި، 47 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ހެކީގެ ތެރެއިން 5 ބާވަތެއްގެ ހެކި ހުރެއްޖެނަމަ އެއީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ މިންވަރަށް ސާބިތުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ހެކި ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5؛ ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާގެ ރައުޔު)
- ކުޑަކުއްޖާ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދިރިއުޅޭ ގޭގައި އޭނާގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި، އޭނާގެ ލޯތްބާއި ރައްކާތެރިކަން ލިބެންޖެހޭ ގޮތަށް ހުރި ކުއްޖެއްނަމަ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަކީ އިތުބާރުކުރެވޭ މަޤާމެއްގައި ހުރި މީހެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 6)
- ކުޑަކުއްޖާ އޭނާއާމެދު ކަންވީގޮތް ކިޔައިދިން ބަޔާނާއި، ހާދިޘާއަށް ގިނަދުވަސް ނުވަނީސް މައިންބަފައިންނަށް ނުވަތަ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ކިޔައިދިން ބަޔާނާއި، ކުޑަކުއްޖާގެ ބަޔާނާ ދިމާވާ ޑޮކްޓަރީ ހޯދުންތަކާއި، ޙަޤީޤަތެއްނެތި އުފައްދައިގެން ކިޔައިދިނުމުގެ ސަބަބެއް ނެތް ކިޔައިދިނުމަކީ 47 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވަކިވަކި ބާވަތުގެ ހެކި ކަމުގައި ބަލައިގަނެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 7-8)
- މިފަދަ މައްސަލަތަކުގައި ގިނަ ހެކިތައް ބިނާވަނީ ކުޑަކުއްޖާގެ ބުނުމުގެ މައްޗަށް ކަމުން، ކުޑަކުއްޖާ އެކިފަހަރު އެކި މަޙައްލުތަކުގައި ކިޔައިދޭ ކިޔައިދިނުމުގައިވާ ފުށުއެރުންތަކާއި، އުފައްދައިގެން ދައްކާ ވާހަކައެއް ކަމަށް ބުރަވެވޭފަދަ ކަންކަން ޝަރީޢަތުން ވަޒަންކޮށް، އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް އުފެދޭނަމަ ކުށް ސާބިތުވާ ކަމަށް ނުކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ؛ ނަމަވެސް އެފަދަ ފުށުއެރުމެއް ނުވަތަ ސަބަބެއް ނެތްނަމަ ކުޑަކުއްޖާގެ ބަޔާނަށް ބަރޯސާވެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8؛ <a class="salj-number-link" href="https://sulthanamhar.com/summary-judgments/dh/case_2013_HC_A_332/"><bdi class="salj-latin" dir="ltr">2013/HC-A/332</bdi></a>، <a class="salj-number-link" href="https://sulthanamhar.com/summary-judgments/dh/case_2015_HC_A_31/"><bdi class="salj-latin" dir="ltr">2015/HC-A/31</bdi></a>)
- 2019/SC-A/77 ގެ އުޞޫލުން، ކުޑަކުދިންނަށް ކުރާ ޖިންސީ ގޯނާގެ މައްސަލަތަކުގައި ހެކި ވަޒަންކުރަންވާނީ 47 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޢަދަދަށް ހެކި ހަމަވޭތޯ ބެލުމުގެ ބަދަލުގައި، ކުޑަކުއްޖާ ކިޔައިދޭ ކިޔައިދިނުން އަސާސެއްކޮށް، އެ މާއްދާގައިވާ އެހެން ވަޞީލަތްތަކުން އެ ކިޔައިދިނުން ކޮރޮބޮރޭޓްކޮށްދޭތޯ ބަލައިގެންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 12؛ ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ރައުޔު)
- ފުލުހުންނާއި އެހެން ފަރާތްތައް އެއްވަގުތެއްގައި ކުޑަކުއްޖާގެ ބަޔާން އަޑުއަހައި ތައްޔާރުކުރާ ރިޕޯޓަކީ ފުލުހުންނަށް ދިން ބަޔާނުގެ ނަކަލެއް ކަމުން، ކުޑަކުއްޖާގެ ބަޔާން ކޮރޮބޮރޭޓްކުރުމަށް އެ ރިޕޯޓު ބޭނުން ނުކުރެވޭނެއެވެ؛ ނަމަވެސް ކުޑަކުއްޖާގެ ތަފްޞީލީ ބަޔާން މެޑިކޯ ލީގަލް ހޯދުންތަކުން ކޮރޮބޮރޭޓްވާނަމަ އެއީ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ފުދޭ ހެއްކެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 17-18؛ ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ރައުޔު)
- ޝަރީޢަތުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާ އެއްޙާޟިރެއްގައި ހެކިވެރިޔާ ރައްދުކޮށް ބުނާ ވާހަކައަކަށް ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބުނުއިރު އެއަށް އިންކާރުނުކޮށް ދެކޮޅު ނުހަދައިފިނަމަ، އެ ވާހަކަ ޙަޤީޤަތުގައި ހިނގާފައިވާ ކަމެއް ކަމަށް ބުރަވެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 19؛ ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ރައުޔު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)، 47 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ޅ)، (ކ)، (ވ)، (އ)، އަދި މާނަކުރުމުގެ މާއްދާގެ (ށ) އާއި (ރ) (ޕީޑީއެފްގައި 60 ވަނަ މާއްދާ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 35 ވަނަ މާއްދާ، 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)، 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- 2013/HC-A/332
- 2015/HC-A/31
- 2019/SC-A/77
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް