ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-A/150
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު އިބްރާހީމް، 2021/HC-A/150
Prosecutor General v. Ahmed Ibrahim 2021/HC-A/150 (2021/HC-A/150, High Court of the Maldives, 20 March 2023)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު އިބްރާހީމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ހެކިންގެ ހެކިބަހުން ކުށް ކުރިކަން ނޭނގޭތީއާއި ކުއްޖާގެ ބަސް ވަރުގަދަކުރާ އިތުރު ހެއްކެއް ނުވަތަ ޤަރީނާއެއް ނެތުމުން، ހަމައެކަނި ކުއްޖާގެ ބަހަކީ ކުށް ސާބިތުކުރަން ފުދޭ ހެއްކެއް ނޫން ކަމަށް ބުނެ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ރަށަކަށް އަރުވާލެވިފައި ހުރިއިރު ކުޑަކުއްޖަކާ އެއް ކޮޓަރީގައި ނިދަމުން ގާތްގަނޑަކަށް ދިގު މުއްދަތެއްގައި ކުއްޖާއާ ޖިންސީ ގޮތުން ބެހުނުކަމަށާއި އޮރިޔާން ފޮޓޯ ދެއްކިކަމަށް ބުނެ ދައުލަތުން ދަޢުވާ ކުރިއެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ ހެކިންގެ ހެކިބަހަށް ރަނގަޅަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރާކަމަށާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 13 (މ) ގެ ދަށުން ކުރީގެ ކުށުގެ ރިކޯޑަކީ ހެއްކެއްކަމަށް ވާއިރު އެއަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުޑަކުއްޖަކާމެދު ބަދުއަޚްލާޤީ ޢަމަލު ހިންގިކަމުގެ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކުރި ޙުކުމަކީ ހުށަހެޅި ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތް ނުކޮށް ކުރި ޙުކުމެއްތޯ؛ އަދި ހަމައެކަނި ކުއްޖާގެ ބަޔާނާއި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ކުރީގެ ކުށުގެ ރިކޯޑުން ދަޢުވާ ސާބިތުވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ކުއްޖާގެ ބަޔާން އަޅާކިޔާނެ އެހެން ބަޔާނެއް ނެތުމާއި ހެކިންގެ ބަޔާންތަކުގައި ބޮޑެތި ފުށުއެރުންތައް ހުރުމުން ކުއްޖާގެ ބަސް އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ނުބެލެވޭ ކަމަށާއި، ކުށުގެ ރިކޯޑު އެކަނި ދަޢުވާ ސާބިތުކުރަން ނުފުދޭތީ ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބަދަލުކުރާކަށް ނުޖެހޭ ކަމަށެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމުގެ ކުށްތައް ހަމައެކަނި ކުއްޖާ ކިޔައިދޭ ކިޔައިދިނުމުގެ މައްޗަށް ސާބިތުކުރެވޭނީ، އެ ހެކިބަހަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ހެކިބަހަކަށް ވާނަމައެވެ.
- ކުއްޖާގެ ހެކިބަހަށް އެކަނި ރިޢާޔަތްކޮށް ދަޢުވާ ސާބިތުކުރެވޭނީ، ކުއްޖާ ފުރަތަމަ ކިޔައިދިން ކިޔައިދިނުމާއި ފަހުން އެކި ފަރާތްތަކަށް ކިޔައިދިން ކިޔައިދިނުން އެއްގޮތްވެ، އޭގައި ފުށުއެރުންތަކެއް ނެތްކަން ފާހަގަކުރެވޭނަމައެވެ؛ ކުއްޖާ ހާދިސާ ކިޔައިދިން އެހެން ފަރާތްތަކުގެ ބަޔާން ނެތްނަމަ ކުއްޖާގެ ބަސް އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ބެލޭނެ ގޮތެއް ނެތެވެ.
- ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުސޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު ވުޖޫދަށް އައުމުގެ ކުރިންވެސް ފަހުންވެސް ފަނޑިޔާރުން ބަލާ މިންގަނޑަކީ، ކުއްޖާ ކިޔައިދޭ ކިޔައިދިނުން ހުރިހާ މަޙައްލެއްގައި އެއްގޮތްތޯ، އެތެރެ ފުށުންނާއި ބޭރު ފުށުން އެއްގޮތްތޯ، އަދި ހުށަހެޅޭ ހެކިތައް އެކަތި އަނެއްކައްޗާ ގުޅުން ހުރިތޯ ބެލުމެވެ.
- ހެކިވެރިއެއްގެ ތަޙްޤީޤު ބަޔާނާއި ޝަރީޢަތުގެ ހެކިބަހާ ދެމެދު ޝައްކު އުފެދޭ ފުށުއެރުންތައް ހުރިނަމަ، ނުވަތަ ހެކިބަސް ކުއްޖާގެ ބަޔާނާ ނުގުޅޭނަމަ، އެ ހެކިބަހަށް ބުރަދަން ނުދެވޭނެއެވެ.
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ މަޤްސަދަކީ އެ މާއްދާގައި ލިސްޓުކޮށްފައިވާ ހެކިތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ހެއްކެއް ލިބިފައިވާތީ ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމެއް ނޫނެވެ. ކުށުގެ ރިކޯޑަކީ (character evidence) އެހެން ހެކި ހުންނަ ޙާލަތުގައި ދަޢުވާ ވަރުގަދަކޮށްދޭ ހެއްކެއް ކަމަށާއި، އިތުރު ހެއްކެއް ނެތި ހަމައެކަނި ކުށުގެ ރިކޯޑަށް ބަލައި ދަޢުވާ ސާބިތު ނުކުރެވޭނެއެވެ.
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގައިވާ ގޮތަށް އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވާ މިންވަރަށް ދައުލަތުން ހެކި ހުށަނާޅާނަމަ ކުށް ސާބިތު ނުވާނެއެވެ.
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުސޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާ (13 (މ) ހިމެނޭ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/77 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު މުޚްތާރު)
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C/2012-204/Cr
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C/2013-270/Cr
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ، ޙަސަން ޝަފީޢު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް