ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2017/HC-A/278
އޯޝަން ޕާޗް ޕވޓ ލޓޑ ވ. އިސްމާޢީލް ޝުޖާޢު، 2017/HC-A/278
Oashan Paach Pvt Ltd v. Ismail Shuja 2017/HC-A/278 (2017/HC-A/278, High Court of the Maldives, 22 November 2020)
އޯޝަން ޕާޗް ޕވޓ ލޓޑ ވ. އިސްމާޢީލް ޝުޖާޢު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން ހުސްކުރުމަށް ދިން އެންގުމާއި އެހެން ފަރާތަކަށް ކުއްޔަށްދިން އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކޮށް، ޙައްޤުތައް ދަޢުވާކުރި ފަރާތަށް ބަދަލުކޮށްދިނުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލާއި ފަރުދަކާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ލިބިފައިވާ ސްޓޯލެއްގެ ޙައްޤުތައް ބަދަލުކުރުމަށް އެދިފައިވަނިކޮށް، ހައުސިންގ މިނިސްޓްރީން އެ ސްޓޯލް ހުސްކުރަން އަންގައި، އޯޝަން ޕާޗް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑަށް ވަގުތީ އެއްބަސްވުމަކުން ކުއްޔަށް ދިނެވެ. ޙައްޤު ބަދަލުކުރުމަށް އެދުނު ފަރާތުން ދައުލަތުގެ މައްޗަށް ސިވިލް ކޯޓުގައި ދަޢުވާކުރިއެވެ.
އޯޝަން ޕާޗުން ބުނީ ޙައްޤަށް އަސަރުކުރި ކަމުގައި ވީނަމަވެސް އެކުންފުނީގެ ބަސް ނުހޯދައި ޙުކުމްކުރި ކަމަށާއި، ދަޢުވާކުރީ ޙައިޘިއްޔަތު ނެތް ފަރާތެއް ކަމަށެވެ. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވި ފަރާތުން އޯޝަން ޕާޗަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައިޘިއްޔަތު ނެތްކަމަށް އިޖުރާއީ ދިފާޢު ނެގިއެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ދަށުކޯޓުގެ މައްސަލައިގައި ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި ނުހިމެނުނު، ނަމަވެސް ޙުކުމުގެ ސަބަބުން ޙައްޤަށް އަސަރުކުރި ކުއްޔަށް ހިފި ކުންފުންޏަކަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައިޘިއްޔަތު ލިބޭތޯ، އަދި ހަމަ އެ ޙުކުމެއް ހައިކޯޓުގެ އެހެން އިސްތިއުނާފެއްގައި ބާޠިލުކޮށްފައިވާއިރު އިތުރު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ މަޞްލަޙަތެއް އޮތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް 2017/HC-A/312 ގައި ބާޠިލުކޮށްފައިވާތީ އިތުރު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ މަޞްލަޙަތެއް ނެތް
އޯޝަން ޕާޗަކީ ޙުކުމުގެ ސަބަބުން ޙައްޤަށް އަސަރުކުރި ފަރާތަކަށްވާތީ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައިޘިއްޔަތު ލިބެއެވެ؛ ނަމަވެސް ދައުލަތުން ކުރި 2017/HC-A/312 ގައި ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލުކޮށްފައިވާތީ އިތުރު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ މަޞްލަޙަތެއް ނެތެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި އިއްވާ ޙުކުމްތަކާއި ނެރޭ އަމުރުތައް އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤަކީ މައްސަލައާ ގުޅުންހުރި ކޮންމެ މީހަކަށް ޤާނޫނުއަސާސީން ލިބިދޭ ޙައްޤެކެވެ؛ އިސްތިއުނާފުކުރެވިދާނެ ޙާލަތްތައް ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5)
- ކޯޓަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލައެއްގައި ހިމެނޭ ނުވަތަ އެ މައްސަލައެއްގެ ސަބަބުން އަސަރުކުރާނެ ފަރާތެއް ހިމެނޭނަމަ، އެފަރާތުގެ ބަސް ޝަރީޢަތުން އަޑުއަހައި ހޯދަން ޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5)
- ދަށުކޯޓުގެ މައްސަލައިގެ އަޞްލު ޚަޞްމަކު ނޫން ނަމަވެސް، ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުން ފެށިގެން ތަދައްޚުލްވުމުގެ ޙައްޤު ލިބިފައިވާ، އަދި ޙުކުމުގެ ސަބަބުން ޙައްޤަށް އަސަރުކޮށްފައިވާ ފަރާތަކަށް، ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް ވ. އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން މައްސަލައިގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމާފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން އެ ޙުކުމް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައިޘިއްޔަތު ލިބިގެންވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5)
- ހައިކޯޓުގެ 2017/HC-A/312 ގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުގައި، އެއްބަސްވުމެއްގެ ބައިވެރިއަކަށް ނުވާ ފަރާތަކަށް (privity of contract ގެ މަފްހޫމަށް ބަލާއިރު) އެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ފަރުވާ ހޯދުމަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ ޤާނޫނީ ޙައިޘިއްޔަތު (locus standi) ނުލިބޭތީ، އެފަދަ ފަރާތެއްގެ ދަޢުވާގައި ދަށުކޯޓުން މައުޟޫޢަށް ކަނޑައެޅި ކަންކަން ބާޠިލެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9-10)
- އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިވާ ޙުކުމް ހައިކޯޓުގެ އެހެން މައްސަލައެއްގައި ބާޠިލުކޮށްފައިވާނަމަ، އަދި އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތަށް ގެއްލިފައިވާ ޙައްޤެއް ހޯދުމަށް ހުރަހެއް ނެތްނަމަ، އެ ޙުކުމް ބާޠިލުކަމަށް އަލުން ކަނޑައެޅުމުގައި މަޞްލަޙަތެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 12)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤާބެހޭ މާއްދާ (56 ވަނަ މާއްދާ؛ PDF ގައި '54' ކަމަށް ފެންނަ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ އިސްތިއުނާފުކުރެވިދާނެ ޙާލަތްތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާ (PDF ގައި '63' ކަމަށް ފެންނަ)
- ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް ވ. އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން (ދައުލަތް) — ސުޕްރީމް ކޯޓު 2012/SC-A/26
- 2017/HC-A/312
- ސިވިލް ކޯޓު 2015/Cv-C/2377 (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)
- ބެންޗު
- ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަލީ ސަމީރު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް