ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/464
ައްބާސް ވާފިރު ވ. 1.އަޙްމަދު ޝިޔާމް، 2016/HC-A/464
Abaas Vaafiru v. 1.Ahmed Shiyam 2016/HC-A/464 (2016/HC-A/464, High Court of the Maldives, 23 October 2016)
ައްބާސް ވާފިރު ވ. 1.އަޙްމަދު ޝިޔާމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅީ ޕާޓީގެ ކައުންސިލުން އެހެން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންދެން ޕާޓީ ހިންގުމުގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭނީ ޕާޓީގެ މުސްތަޝާރު ކަމުގައި ކަމަށާއި، 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްގެ ރަސްމީ ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަށް މުސްތަޝާރަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
ޕާޓީގެ ރައީސް އަސާސީ ޤަވާޢިދާ ޚިލާފަށް ޕާޓީގެ ގުނަވަންތައް ސަސްޕެންޑްކޮށް، ކައުންސިލްގެ ރުހުމެއްނެތި މަޝްވަރާ މަޖިލިހެއް އުފައްދައި، ހިންގާ ޤަވާޢިދުގައިވާ ގޮތަށް ކައުންސިލްގެ ޖަލްސާތައް ނުބާއްވާކަމަށް ބުނެ، ޕީޕީއެމްގެ ދެ މެންބަރަކު ޕާޓީއާ ދެކޮޅަށް ސިވިލް ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި މެންބަރު ބުނީ ރައީސް ޚިލާފުވީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ އަދި ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ޤާނޫނުގެ ކޮން މާއްދާއަކާކަން ދަޢުވާގައި ބުނެފައި ނުވާކަމަށެވެ. ތަދައްޚުލުވި ރައީސް ބުނީ ޙުކުމަކީ އަސާސީ ޤަވާޢިދާ ޚިލާފު، ދަޢުވާގައި ނުއެދޭ ފަރުވާއެއް ދީފައިވާ، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސަރކިއުލަރާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްކަމަށެވެ. ޕީޕީއެމް ބުނީ ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނުފެންނަ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ ރައީސް ޕާޓީގެ ހިންގާ ޤަވާޢިދާ އެއްގޮތަށް ކައުންސިލްގެ ޖަލްސާތައް ނުބާއްވާ ހުރުމުން، ޕާޓީގެ މެންބަރުން ހުށަހެޅި މައްސަލައެއްގައި، ކައުންސިލުން އެހެން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންދެން ޕާޓީ ހިންގުން ޕާޓީގެ މުސްތަޝާރާ ޙަވާލުކޮށް ކައުންސިލްގެ ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ކުރި ޙުކުމް ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފުތޯ؛ އަދި ޕާޓީގެ މެންބަރަކަށް އެ ޙުކުމް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މަސްލަޙަތު އޮތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ދަޢުވާއަކީ ޤާނޫނުއަސާސީ ނުވަތަ ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފުވާކަމަށް ކުރި ދަޢުވާއެއް ނޫން، ޕާޓީގެ ޤަވާޢިދުތަކާ ޚިލާފުވުން ހުއްޓުވުމަށް ކުރި ދަޢުވާއެއްކަމާއި، ޕާޓީއަށް ދިފާޢު ހުށަހެޅުމަށް އެކަށީގެންވާ ފުރުޞަތު ދީފައިވާކަމާއި، ޤަވާޢިދުގައި ޙައްލެއް ނެތް ޚާއްސަ ޙާލަތެއްގައި ކޯޓަށް ވިރާސީގޮތުން ލިބިފައިވާ ބާރުން ދިން ފަރުވާއަކީ އެކަށީގެންވާ ފަރުވާއެއްކަމަށް ހައިކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައްޔާއި މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި އިއްވާ ޙުކުމްތަކާއި ނެރޭ ކޯޓު އަމުރުތައް އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤަކީ، އެ މައްސަލައެއްގެ މަސްލަޙަތެއް އޮތް ކޮންމެ ފަރާތަކަށް އަދި އެ ޙުކުމުގެ ސަބަބުން ސީދާގޮތެއްގައި އަސަރުފޯރާފާނެ ކޮންމެ މީހަކަށްމެ ލިބިގެންވާ ޙައްޤެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ހ))
- ޙުކުމުގެ އަސަރު ސީދާގޮތެއްގައި ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ އެންމެހައި މެންބަރުންގެ މައްޗަށް ކުރާ ފަދައަކުން އޮތް ޙުކުމެއްގައި، އެ ޕާޓީގެ މެންބަރަކީ އެ މައްސަލަ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މަސްލަޙަތެއް އޮތް ފަރާތެއް ކަމުގައި ބެލެވެން އޮންނަކަމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ހ))
- ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކުގެ ތެރޭގައި ދީމުޤްރާތީ ހަމަތަކުގެ މަތިން ޕާޓީ ހިންގުމާއި، ޕާޓީގެ އެންމެހައި ކަންކަން ފާޅުކަން ބޮޑުކޮށް ދެފުށް ފެންނަ ގޮތަށް ބެހެއްޓުން ސިޔާސީ ޕާޓީގެ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) އިން ލާޒިމްކުރެއެވެ؛ އަދި ސިޔާސީ ޕާޓީއަކުން ކޮށްގެން ނުވާނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ޕާޓީގެ އަސާސީ ޤަވާޢިދާ ޚިލާފުވުން ހިމެނިގެންވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ނ))
- ސިޔާސީ ޕާޓީއަކުން އަދި އެ ޕާޓީގެ މެންބަރުންވެސް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނީ ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ޤާނޫނާއި، އެޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދިފައިވާ ޤަވާޢިދުތަކާއި، އެ ޤާނޫނާއި ޤަވާޢިދާ އެއްގޮތްވާގޮތުގެ މަތީން ޕާޓީން ކަނޑައަޅައި އެކުލަވާލާފައިވާ ޤަވާޢިދުތަކާއި އުސޫލުތަކުގެ ތަރަހައިގެ ތެރޭގައެވެ؛ ޕާޓީގެ ޤަވާޢިދުތަކާ ޚިލާފަށް ސިޔާސީ ޕާޓީއަކުން ނުވަތަ ޕާޓީގެ ގުނަވަނަކުން ޢަމަލުކުރާނަމަ އެކަން ހުއްޓުވުމަށް އެދި ކަމުގެ މަސްލަޙަތު އޮތް ފަރާތަކުން ޕާޓީއާ ދެކޮޅަށް ޝަރުޢީ ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅުމަކީ ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ޤާނޫނާއި އެ ޤާނޫނުން ބާރުލިބިގެން ހަދާފައިވާ ޤަވާޢިދުތަކާއި ޕާޓީގެ އަސާސީ ޤަވާޢިދު މަނާކޮށްފައިވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ނ))
- ޕާޓީގެ ރައީސްއެއް ހުރެމެ ޕާޓީގެ ޤަވާޢިދުތަކާ އެއްގޮތަށް އެ ޤަވާޢިދުތަކުން ލާޒިމްކުރާ ކައުންސިލްގެ ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވުމަށް ޢުޛުރުވެރިވަމުން ދިޔުމަކީ ޕާޓީގެ ހިންގުމަށާއި، ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ ޙައިސިއްޔަތުން ސިޔާސީ ވެށީގައި އެ ޕާޓީން ޙަރަކާތްތެރިވުމަށް އޮތް ހުރަހެކެވެ؛ ޕާޓީގެ ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ އިތުރު ގޮތެއް ނެތިގެން އެ ކަމުގެ ފަރުވާއެއް ހޯދުމަށް ޕާޓީގެ މެންބަރުން ޝަރީޢަތަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެ ޕާޓީ އެ ޕާޓީގެ ޤަވާޢިދާ އެއްގޮތަށް ހިންގޭނެ މަގެއް ތަނަވަސްކޮށްދީ އެ ކަމަށް ފަރުވާއެއް ދިނުމަކީ ޝަރީޢަތުގެ ފަރާތުން ކުރަންޖެހޭނެކަމެއް ކަމާއި، އެއީ އެއްވެސް ޙާލެއްގައި ޕާޓީގެ ހިންގުމުގެ ތެރެއަށް ޝަރީޢަތުން ވަނީކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ޅ))
- ޤާނޫނެއްގައި ނުވަތަ ޤަވާޢިދެއްގައި ވަކިކަމެއް ބަޔާންވެގެން ނެތުމަކީ އިންސާފުވެރި ޙައްލެއް ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ފަރާތަކަށް ދޭންޖެހޭ ޙައްޤެއް ނުދިނުމަށް އޮތް ޙުއްޖަތެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ކ))
- ޤާނޫނެއްގައި ނުވަތަ ޤަވާޢިދެއްގައި އެކަމެއްކުރުމަށް ވަކިގޮތެއް ކަނޑައަޅާފައިނެތް ކަންކަމުގައި އެކަމެއްގެ ފަރުވާއެއް ޝަރީޢަތުން ދިނުމުގައި، މައްސަލައިގެ ވަށައިގެންވާ ކަންކަމުގެ މައްޗަށާއި ކަން ހިނގާފައިވާ ގޮތުގެ މައްޗަށް ބަލައި، މައްސަލަ ހުށަހެޅި ފަރާތަށް އަވަސް އަދި އިންސާފުވެރި ޙައްލެއް ދިނުމަށްޓަކައި ޤާނޫނުތަކާއި ޤަވާޢިދުތަކާ ޚިލާފުނުވާނެ ގޮތުގެ މަތިން އިންސާފު ޤާއިމުކުރުމަށްޓަކައި ނެރެންޖެހޭ އަމުރުތައް ނެރުމާއި ޙުކުމްތައް ކުރުމަކީ ކޯޓުތަކަށް ވިރާސީގޮތުން ލިބި އޮތް ބާރެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ކ))
- ޕާޓީގެ ރައީސާއި ނައިބު ރައީސް އެ ފަރާތްތަކުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށް ޢުޛުރުވެރިވެފައިވާ ޚާއްސަ ޙާލަތެއްގައި، ޕާޓީގެ ހިންގުން އަސާސީ ޤަވާޢިދާއި ހިންގާ ޤަވާޢިދާ އެއްގޮތަށް ހިންގުން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، ކައުންސިލް ބައްދަލުވުމެއް ބާއްވައި އޭގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓައި ޕާޓީގެ ކައުންސިލުން ޕާޓީގެ ހިންގުމާ މެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންދެން ވަގުތީގޮތުން އެ ކަންކަން ޕާޓީގެ ދެން ހުރި އެންމެ އިސްފަރާތާ (މުސްތަޝާރާ) ޙަވާލުކުރުމަކީ ޕާޓީގެ މެންބަރުންގެ މަސްލަޙަތާއި ޕާޓީގެ މަސްލަޙަތުގައި އޮތް އެންމެ ރަނގަޅު ފަރުވާއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(އ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2013 (ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2013 (ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 7 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 10 ވަނަ ނަންބަރު
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2013 (ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ފ) އަދި (ދ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ (އިސްތިއުނާފުގެ ޙައްޤު)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު (އިސްތިއުނާފުގެ ޙައްޤު)
- ޕްރޮގްރެސިވް ޕާޓީ އޮފް މޯލްޑިވްސްގެ އަސާސީ ޤަވާޢިދުގެ ޗެޕްޓަރ 5، 30 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)، 36 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 37، 39، 51 އަދި 57 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޕްރޮގްރެސިވް ޕާޓީ އޮފް މޯލްޑިވްސްގެ ހިންގާ ޤަވާޢިދުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 4، 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި 8 ވަނަ މާއްދާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/04/SC ސަރކިއުލަރ (ސިވިލް ކޯޓުގެ ޑިވިޜަންތަކުގެ އިޖުރާޢަތު) — ތަދައްޚުލުވި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ދީދީ (އިސްފަނޑިޔާރު)، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް