ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/384
މުޙައްމަދު ޝަމްޢޫން ނަޞީރު ވ. މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް، 2016/HC-A/384
Mohamed Shamoon Naseer v. Maldives Police Service 2016/HC-A/384 (2016/HC-A/384, High Court of the Maldives, 5 December 2018)
މުޙައްމަދު ޝަމްޢޫން ނަޞީރު ވ. މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ވަކިކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 43 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ނޫން ކަމަށް ކަނޑައަޅައި ސިވިލް ކޯޓުން ދަޢުވާ ބަލައިނުގަތެވެ.
ފުލުސް ސަރޖެންޓެއް އިތުރު ބަޔަކާއެކު ގެއަކަށް ވަދެ އަންހެނަކަށް އަނިޔާކޮށް ފުލުހުންނަށް އިންޒާރުދިންކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން ބަލައި 14 މާރިޗު 2011 ގައި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ 2012/SC-C/35 ގެ އުޞޫލުތަކަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރި ކަމަށާއި، ހެކިވެރިންގެ ތެރެއިން ދެމީހެއްގެ ބަސް ޝަރުޢީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށް ބަލައިގަނެ، ފުލުހުންގެ ދެ ހެކިވެރިންގެ ބަހުން ބިރުދެއްކިކަން ސާފުނުވާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޖިނާއީ ތުހުމަތަކާ ގުޅިގެން ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުގެ ނިންމުމަކުން ފުލުސް ސަރޖެންޓެއް ވަކިކުރުމުގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-C/35 ގެ އުޞޫލުތައް ތަޠްބީޤުވޭތޯ، ވަކިކުރުމަށް ބިނާކުރި ހެކިބަސްތައް (ތުހުމަތު އުފެދިދާނެ ހެކިވެރިއެއްގެ އަދި ޣައިރު މުސްލިމެއްގެ) ޤަބޫލުކުރެވޭތޯ، އަދި ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރެވިފައިވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަ ނުކޮށް 3 މަހުގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތް ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ދިނުމަށް އަމުރު
ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ މި މައްސަލައާ ތަފާތުކަމާއި، ހެކިބަސްތައް ޤަބޫލުކުރުން ޚިލާފު ނޫންކަމާއި، މަދަނީ މިންގަނޑުން ތުހުމަތު ސާބިތުވާތީ މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވާ ނަމަވެސް، ބޯޑުން ތުހުމަތު އަންގައި ދިފާޢުގެ ފުރުޞަތު ނުދިނުމުން އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާތީ ބަދަލު ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-C/35 އަކީ ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރަކު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ވަކިކުރުމާ ބެހޭ ދުސްތޫރީ މައްސަލައެއް ކަމުން، ފުލުހުންގެ ކޯޑް އޮފް ކޮންޑަކްޓާ ޚިލާފުވެގެން ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން ވަކިކުރާ މައްސަލަތަކުގައި އެ އުޞޫލުތައް ތަޠްބީޤު ނުކުރެވޭނެއެވެ؛ އެއީ ވަޒީފާއާ ގުޅޭ ޢާންމު މައްސަލަތަކުގައި ތަޠްބީޤުކުރެވޭ އުޞޫލެއް ނޫނެވެ. (ނުކުތާ ނ)
- ހެކިވެރިޔާގެ ޝަރުޠުތަކުގެ ތެރޭގައި ތުހުމަތު ނެތުން ހިމެނެއެވެ؛ ގާތްތިމާގެކަން، ޢާއިލީ ގުޅުން، އެކުވެރިކަމާއި ރައްޓެހިކަން، ވިޔަފާރީގެ ނުވަތަ ވަޒީފާގެ ގުޅުން، ޢަދާވާތްތެރިކަން، ނުވަތަ މައްސަލައިން ފައިދާއެއް ލިބުން ފަދަ ޙާލަތްތަކުގައި ދޭ ހެކިބަސް ފުރިހަމަ ހެކިބަހެއްގެ ގޮތުގައި ޤަބޫލުނުކުރެވޭނެ ނަމަވެސް، ބާރުދޭ އިތުރު ހެކި ޤަރީނާ ހުރިނަމަ ޤަރީނާގެ ދަރަޖައިގައި ޤަބޫލުކުރެވިދާނެއެވެ. (ނުކުތާ ރ)
- ޢާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން ޣައިރު މުސްލިމެއްގެ ހެކިބަސް މުސްލިމަކާ ދެކޮޅަށް ޤަބޫލުނުކުރެވޭނެ ނަމަވެސް، މަޤްބޫލު ސަބަބަކާއެކު އިސްތިސްނާއީ ޙާލަތްތަކުގައި ޤަބޫލުކުރެވިދާނެއެވެ؛ ހާދިސާ ދުށް ހަމައެކަނި ވަރަށް މުހިންމު ހެކިވެރިއެއްގެ ބަސް ޤަބޫލުނުކުރުމުން އިންޞާފަށް ހުރަސްއެޅޭ ޙާލަތުގައި ޟަރޫރަތަށްޓަކައި އެ ބަސް ޤަބޫލުކުރުމަށް ޝަރުޢީ އުޞޫލުން ހުރަހެއް ނާޅައެވެ. (ނުކުތާ ރ)
- މުއައްސަސާއެއްގެ ނިންމުމެއް ޠަޢުނުކުރުމަށް ހުށަހަޅާ (ޖުޑީޝަލް ރިވިއު) މައްސަލަތަކުގައި ނިންމުމުގެ މައުޟޫޢަށް ކޯޓުން ނުބަލައެވެ؛ ބަލާނީ ނިންމުމަށް ބާރުލިބިފައިވާ ފަރާތަކުން ނިންމިތޯ، ޤާނޫނާއި ޤަވާޢިދުގެ އުޞޫލުތަކަށް ތަބާވިތޯ، ފަރާތަށް ޙައްޤުތައް ދިނިތޯ، ޢަދުލުވެރިކަމާއި ހެޔޮ ނިޔަތުގައި ނިންމިތޯ، އަދި ކުރި ޢަމަލާ މުނާސިބުތޯއެވެ؛ މިފަދަ މައްސަލައެއްގައި ހެކިން ކޯޓަށް ހާޒިރުނުކޮށް ނިންމުމަކީ އިޖުރާއީ ޚަޠައެއް ނޫނެވެ. (ނުކުތާ ރ)
- ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި މީހަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރާ ޙާލަތުގައި ބަލަންޖެހޭނީ ޝައްކުނެތް މިންވަރު ނޫން، ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ ގޮތް (balance of probabilities) ގެ މަދަނީ މިންގަނޑެވެ؛ ފުލުހުންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވަކިކުރުމުގައިވެސް މިއީ މިންގަނޑެވެ. (ނުކުތާ ބ)
- ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން (ޢަދުލުވެރި ނުވަތަ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް) އާއި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން (ޢަދުލުވެރި އިޖުރާއާތު) ޤާއިމުކުރަން ޖެހެއެވެ؛ ތުހުމަތަކީ ކޮބައިކަން އަންގައި ދިފާޢުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ވަކިކުރުމަކީ އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުކުރުމެވެ. (ނުކުތާ ޅ)
- މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާ މައްސަލަތަކުގައި ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަ ނުކުރެވޭނެ ނަމަވެސް ޢަދުލުވެރި ބަދަލެއް ނަގައިދެވިދާނެއެވެ؛ މި މައްސަލައިގައި ޚިދުމަތްކުރި ކޮންމެ އަހަރަކަށް އެއް މަހުގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތް (3 މަސް) ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 29 (ރ) ގެ ދަށުން ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅިއެވެ. (ނުކުތާ ޅ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/2 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސްގެ ޑިސިޕްލިނަރީ އަދި އިދާރީ ކުށްތަކާއި އެކުށްތަކަށް އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)، 7 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 1، 8 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ)
- ފުލުހުންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ފުލުހުންގެ ކޯޑް އޮފް އެތިކްސް އަދި ކޯޑް އޮފް ކޮންޑަކްޓް
- ސުޕްރީމް ކޯޓު 2012/SC-C/35
- ހައިކޯޓު 2011/HC-A/124
- ހައިކޯޓު 2010/HC-A/25
- ހައިކޯޓު 2011/HC-A/134
- ހައިކޯޓު 2010/HC-A/24
- ހައިކޯޓު 2010/HC-A/208
- ހައިކޯޓު 2013/HC-A/142
- ބެންޗު
- ޢަލީ ސަމީރު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް