މުޙައްމަދު ރިޟްވާން ވ. ޢުމަރު ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞަމަދު

3އިސްތިއުނާފު މިކުރެވޭ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 3196/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓަށް ބެލިއިރު، އ ޤަޟިއްޔާއަކީ، […] ހަދާފައިވާ […] / މާލެ، މުޙައްމަދު ރިޟްވާން )ދ.ރ(ގެ އިމާރާތުން ބައެއް ދަފްތަރު ނަންބަރު 5378/ މާލެ،ޢުމަރު ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞމަދ )ދ.ރ( އަށް ކުއްޔަށަދިނުމަށްޓަކައް ޢުމަރު ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞު މަދު އާއި މުޙައްމަދ ރިޟްވާނާއ ދެމެދުގައި 2011 ވަނަ އަހަރު އަނގަބަހުން ވެވުނު އެއްބަސްވުމުގައި ކަރަންޓާއި ފެން ވަކިކޮށްދޭނެކަމަށް ބުނެފައިވާކަމަށާއި،ކުއްޔަށްދިނިބައިގެ ފެން ވކަ ކުރުމަށްޓަކައި މުޙައްމަދު ރިޟްވާންގް ނަމުގައި ލާފައިވާ ފެންމީޓަރެއްގެ ބިލަށް ފައިސާ ނުދައްކައިގެން ޚިދުމަތޭ ކަނޑާލާފައިވަނިކޮށް އެ މީޓަރުގެ ޚިދުމަތް އަލުން ގުޅުމަށްޓަކައ ދައްކަންޖެހި 81,459/84ރ. )އަށްޑިހަ އެއްހާސް ހަތަރުސަތޭކަ ފަންސާސް ނުވަރުފިޔާ އަށްޑިހަ ހަތަރުލާރި( ޢުމަރު ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞމަދަލައްވާ ދައްކުވާފާއިވަކަމަށާއި، އެ ފައިސ މިއަދާއި ހަމައަށްވެސް އަނބުރާ ލިބިފައިނުވާކަމަށް ބުނެ، މެފައިސާ ހޯދުމަށް އެދި […] / މާލީ، މުޙައްމަދު ރިޟްވާނގެ މައްޗަށް ދަފްތަރު ނަންބަރ 5378/ މާލެ، ޢުމަރު ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞަމަދުދަޢުވާކުރުމުނ ބެލުން މައްސަލައެކެވެ.

4އެ ޤަޟިއްޔާ ބައްލަވައި ކުރައްވާފައިވާ ޙުކުމުގައި، " ދެންފަހެ، އިސްވެދިޔަ ނުކުތާތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ދަފްތަރު ނަންބަރު 5378، މާލެ، އުމަރ ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞަމަދު ) ދ.ރ ކާޑް ނަންބަރ (ގެ ފަރާތުން […] މުޙައްމަދު ރިޟްވާން )ދ.ރ( ގެ މައްޗަށް ކޮށްފައިވާ މި ދަޢުވާގައި ހޯދުމަށް އެދިފައިވާ 81,459/84ރ. )އަށްޑިހަ އެއްހާސް ހަތަރުސަތޭކަ ފަންސާސް ނުވަރުފިޔާ އަށްޑިހަ ހަތަރުލާރި( އަކީ މުޙައްމަދު ރިޟްވާންގެ ފަރާތުން ޢުމަރާޒާހިރު ޢަބްދުއްޞަމަދުއަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާކަން ޝަރީޢަތަށް ޘބިތުވާކަމުގައި ކަނޑައަޅައި؛ އިސްވެ ބުނެވިދިޔަ 81,459/84ރ. )އަށްޑިހަ އެއްހާސް ހަތަރުސަތޭކަ ފަންސާސް ނުވަރުފިޔާ އަށްޑިހަ ހަތަރުލާރި( ޢުމަރު ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞަމަދުއަށް ލިބިދިނުމުގެ ގޮތުން މިއަދު )02 ޖުލައި 2019މ(. ދުވަހުން ފެށިގެން 30 )ތިރީސ( ދުވަހުގެ މުއްދަތުގައި މި ފައިސާ ސިވިލް ކޯޓަށް ދައްކާ ޚަލާޞްކުރުމަށް ދަޢުވާލިބޭ […] މުޙައްމަދު ރިޟްވާން )ދ.ރ( އަށް އަންގައި އޭނާގެޣއިރ ޙާޟިރުގައި ޙުކުމްކޮށްފީމެވެ ".

5ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 3196/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔ އާ ކޯޓުން ނިންމާފައިވަނީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާއި ޚިލާފަށް ކަމަށްބުނެ ކ. މާލް، މުޙައްމަދު ރިޟްވާނގާފަރާތުން އަންނަނިވި ނުކުތާތައް ހުށަހަޅާ އެ ނުކުތާތަކާ ބެހޭ ގޮތުނ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ވާހަކަ ދައްކާފައިވެއެވެ. އެގޮތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާތަކަކީ:

5.1- ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 3196/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމަށް ވާޞިލްވެފައިވަނީ ޤާނޫން އޞޫލުތަކާއ ހަމަތަކާއި ޚިލާފަށްކަމުގައި ފާހަގަކުރަމެވެ. އެގަތުނޮ ފާހަގަކުރެވޭ ފުރަތަމކަމަކީ، މި ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމަށް ވާޞިލްވެފައިވ ގޮތަށާ ބަލާއިރު، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/13 )ދިވެހެ ރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު( ގ 5 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އަދި ހަމަ އެ މާއްދާގެ )ށ(ގެ )1( އާ ޚިލާފަށްކަމުގައި ފާހަގަކުރެވޭކަމަށް ބުނެ ހުށަހޅެ ނުކުތާއާއި

5.2- ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 3196/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމަށް ވާޞިލްވެފައިވަނީ ޝަރް ޢީ ހަމަތަކާއި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާއި ޚިލާފަށް ކަމުގައިފާހަގަކުރެވޭ ދެވަނަ ކަމަކީ، މ ދަނީ މައްސަލަތަކުގައި ދެ ޚަޞްމެއްގެ ދެމެދު ލިޔުމަކުން އެއްބަސްވުމެއެހަދާފައިނެތ ނުވަތި އެގްރީމެ ންޓެއ ކޮށްފައް ނެތި މައްސަލަތަކުގައި ހުށަހެޅޭ އްގަކާއ ނުވަތި ކަމަކާމެދު ދ ޚަޞެމުންގެ ދެމެދު ޙުޞޫމާތެއް އުފެދި އެއުބަސްވުމަކަށް ނާދެވިއްޖެނަމަ، ދާ ފަރާތުން ހ ށަހަޅ ޤަރީނާ ނުވަތަ ލިޔެކިޔުންތަކަށާއި،ދެ ޚަޞްމުން ދައްކާ ވާހަކަތަކުގެ މައްޗަށާއި، ކަންހިނގާފައިވާ މަގަށްބަލައި، އީފެ ދަ މައްސަލައެއްގައި ޙުކުމަށް ވާޞިލްވަނީ، ސޮސައިޓީ ގައިއެފަދަ ކަންކަމުގައި ޢަމަލުކޮށް އުޅޭ ގޮތާއި އާދަކާދައަށް ބަލައި ނުވަތަ އެކަމެއްގެ ޢުރުފަށް ބެލުމާއެކު އެ މައްސަލައެއްގައި ހުށަހަޅާފައިވާ އަގަކާއި، ނުވް ތ ކަމަކާއިމެދ މަދަނު މިންގަނޑަކުން ބެލުމުގައި އެކަމެއް ތަޤުޔީމ (evaluation) ކޮށް ވަޒަން ކުރުމަށްފަހު، އެ ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ހެކިތަކާއި ދަލީލުތަކާއި، އެ ހެކިތަކާ ދަލީލާތަކުން ނިކުންނަ ނަތީޖް ތަކުގެ މައްޗަށް ބުރަވހުރެ ޔަޤީނާ ގާތްކުރާ މިންވަރަށް އިޤްތިނާޢު )convince( ވެގެންމެނުވީ ކަމެއް ސާބިތުވެއްޖެކަމަށް ޙުކުމް ކުރުމަކީޢްއމުކޮށ މަދަނު މައްސަލީ ތަކުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޝަރުޢީ ކޯޓް ތަކުންނާއި، ކޮމަނަ ލޯގެ ހަމަތަކުން ކިންކުރަމުން އަންނަ ގޮތްކަމުގައވ ނަމަވެސް އިސްތިއުނާފު ކުރި ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 3196/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމަށް ވާޞިލްވެފައިވަނީ ބަޔާންކުރި ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތީން ނޫންކަން ފާހަގަކުރެވުނު ކަމަށް ބުން ހުށަހެޅި ނުކުތާއެވެ.

6ޕްރިސިޑެންސް 1ދަށް ކޯޓުތަކާއި ޓްރައިބިއުނަލްތަކުގެ ނިންމުންތައް އިސުތިއުނާފު ކުރެވޭނެ ޙާލަތްތަކުގތެރޭގައި، އިސްތިއުނާފ ކުރަނ ހުށަހަޅް ޙުކުމާ ނުވަތް ނިންމުން ބިނާކުރެވިފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ސަބަބުތަކެއް ހުރުން ނުވަތަ ޤާނޫނު ތަޠުބީޤާކުރުމުގައ ނުވަތި ޤާނޫނަ މާނަކުރުމުގައި ކުށެއް ހެދިފައިވަކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ކަންކަން ހުރުން ހިމެނޭކަން އެނގެން އޮވެއެވެ.

7[…] މުޙައްމަދު ރިޟްވާންގެ ފަރާތުން ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 3196/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާތަކަށާއި،އެ ނުކުތާތަކާ ގުޅިގެން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތާއި، އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށާއި،މައްސަލައާއި ގުޅުންހުރި ލިޔެކިޔުންތަކަށާއި، ޤާނޫނުތަކާއި، ޤަވާއިދުތަކަށް ބަލާއިރު،އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ޝަރީޢަތަށް ފާހަގަކުރެވެއެވެ.

8އިސްތިއުނާފު ކުރެވިފައި މިވާ މައްސަލައަށް ބަލާއިރު، މި މައްސަލައަކީކ.މާލެ،މުޙައްމަދު ރިޟްވާން ގެ ޢމާރާތުނ ބައެއް ކ.މާލެ/ ދަފްތަރު ނަންބަރ 5378، ޢުމަރު ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞްމަދަ އަށި ކުއްޔަށް ދިނުމަށްޓަކައި ޢުމަރު ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞާމަދ އާއު މުޙައްމަދު ރިޟްވާންއ މެދުގައި 2011 ވަނަ އަހަރު އަނގަބަހުން ވެވުނު އެއްބަސްވުމުގައި ކަރްންޓާއ ފެނި ވަކިކޮށްދޭނެކަމަށް ބުނެ،ކުއްޔަށދިނަބައިގެ ފެން ވްކިކުރުމަށްޓަކައި މުޙައްމަދު ރިޟްވާނގެ ނަމުގައި ލާފައިވާ ފެނި މީޓަރެއްގެ ބިލަށް ފައިސާ ނުދައްކައިގެން ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/22 ) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު(ގ 43ވަނަ މާއްދާ ޚިދުމަތް ކަނޑާލާފައިވަނިކޮށް އެ މީޓަރުގެ ޚިދުމަތް އަލުން ގުޅުމަށްޓަކައ ދައްކަންޖެހި 81,459/84ރ. )އަށްޑިހަ އެއްހާސް ހަތަރުސަތޭކަ ފަންސާސް ނުވަރުފިޔާ އަށްޑިހަ ހަތަރުލާރި( ޢުމަރު ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞމަދަ ލައްވާ ދައްކުވާފައިވާކަމަށްބުނެ، އެ ފައިސާ އނެ ބުރާ ލިބިފައިނުވާތީ، އ ފައިސާ ހޯދުމަށް މުޙައްމަދ ރިޟްވާނުގެ މައްޗަށް، ޢުމަރު ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞަމަދު ދަޢުވާކުރުމުން ބެލުނު ޤަޟިއްޔާއެއްކަން އެނގެއެވެ. އަދ ޢުމަރު ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞްމަދުގެ ފަރާތުން ހޯދުމަށް އެދިފައިވާ ފައިސާއަކީ، މުޙައްމަދު ރިޟްވާން ގ ފަރާތުނު ޢުމަރު ޒާހިރާ ޢަބްދުއްޞަމަދުއަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާކަން ޝަރީޢަތަށާޘެ ބިތުވްކަމުގައި އ ޤަޟިއްޔާގައި ޙުކުމކޮށްފައިވާކަނ އެނގެން އޮންނަކަމެވެ.

9ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 3196/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމަށް ވާޞިލްވެފައިވަނީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާއި ހަމަތަކާއި ޚިލާފަށް ކަމަށާއި، ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމަށް ވާޞިލްވެފައިވ ގޮތަށާ ބަލާއިރް ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/13 )ދިވެހެ ރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު( ގ 5 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އަދި ހަމަ އެ މާއްދާގެ )ށ(ގެ )1 ( އާއި ޚިލާފަށްކަމުގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނެއެވެ.

10ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5ވަނަ މާއްދާގަ )ށ( ގައި "މި މާއްދާގެ )ހ( ގައި ވ ގޮތުގެ މަތިން، ފަނޑިޔާރުކަމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގައި އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެވެ." ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި އެ އަކުރުގެ )1( ގައި "މައްސަލައިގައި ހުށަހެޅިފައވ ހެއްކާ ޤަރީނާ" ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. މި މާއްދާގަ )ހ( ގައިވާގޮތުގެމަތިން، ފަނޑިޔާރުކަމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގައި އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެވެ. ދަޢު ވާ ސާބިތު ކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުށަހެޅިފައިވޭތޯ ބެލުން

11އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައި މިވާ މައްސަލައިގައި، […] ހަރުކުރެވިފައިވާ ނަންބަރު މީޓަރުގެ ބިލްތަކަށް މުޙައްމަދުރިޟް ވާނޭގެ ފަރާތުނ ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ދެއްކުމަށް، މާލްވޯޓަރ އެންޑް ސވަރޭޖް ކޮމްޕެންޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާއި މުޙައްމަދު ރިޟްވާ ނިއު މެދުގައީ ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އެ ފައިސަ ދައްކާފައިވަނީޢުމަރ ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞި މަދުކަނ ސާބިތުކޮށްދިނުމަށް އެކަށުގެންވާ ވަރަށް ހެކި ހށަހަޅާފައ ނުވާކަމަށާއ އެގޮތުނި ހުށަހަޅާފައިވާ ޝަފަހުހެކިންގެ ހެކިބަހަކީ އިސްތިއުނާފރައްދުވާ ފަރާތް ފައިސާ ދެއްކިކަން ސާބިތުވާނެ ކަމެއް ނޫންކަމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނެއެވެ.

12ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު ގެ ބުނެވުނު މާއްދާތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ؛

1. ކަމެއްގެ ޙަޤީޤަތީ ގުޅޭގޮތުން ހެކިވެރިޔަކު ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހަކަށް ދިނުން އެމަޖިލިސް ހުއްދަކުރާ ނުވަތަ ހެކިވެރިޔެއްގެ ކިބައިން ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހަކަށް ބޭނުންކުރާ ކޮންމެ ބަޔާނަކީ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ބެލޭނެ އެއްޗެކެވެ. މިފަދަ ކޮންމެ ބަޔާނަކީ ޝަފަހީ )އޯރަލް( ހެއްކެވެ.

2. ކަމެއްގެ ޙަޤީޤަތް ގުޅޭގޮތުން ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހަކަށް ހުށަހެޅުން އެ މަޖިލިސް ހުއްދަކުރާ ނުވަތަ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހަކުން ހޯދާ ކޮންމެ ލިޔުމަކީވެސް ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ބެލޭނެ އެއްޗެކެވެ. މިފަދަ ކޮންމެ ލިޔުމަކީ ކިތާބީ )ޑޮކިއުމަންޓަރީ( ހެއްކެވެ. މިފަދައިންނެވެ.

13މި މައްސަލާގައި ދަށު ކޯޓުގައި ހުށަހަޅާފައިވާ ހެކިތަކަށްބަލާއިރު، ޝަފަހަހެއްކެއްގ ގޮތުނެ ހުށަހަޅާފައިވަނީ ދަފްތަރު ނަންބަރ 5501 މާލެ، އިސްމާއީލް ޙަ ބީބ އާއު ޅ. ހިންނަވަރު، އައިވަރީ ޢަބްދް ﷲ އިބްރާހީމާ ކަން މި މައްސަލާގައި ހުށަހެޅިފައިވެލިޔެކިޔުންތަކުން އެނގެއެވެ. އަދި ކިތާބީ ހ އްކޭއްގ ގޮތުގައެ މާލީވޯޓަރ އެންޑް ސްވަރޭޖް ކޮމްޕެންޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އާ މުޙައްމަދު ރިޟްވާނއ ދެމެދާ ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއް ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ.

14ޕްރިސިޑެންސް 2މި މައްސަލާގައި ދަށު ކޯޓުގައި ހެކިބަސް ދީފައިވާ ހެކިންގެ ހެކިބަހަށް ބަލާއިރު، ޅ. ހިންނަވު ރ، އައިވަރަ ޢަބްދް ﷲ އިބްރާހީމި ގެ ހެކިބަހުގައި، […] ފެން މީޓަރަށް ލާރި ދެއްކި ޢުމަރު ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞަމަދު ކަމަށް މުޙައްމަދްރިޟާ ވާނުގެ ފަރާތުން މަޢުލޫމާތު ލިބިފައިވާކަމަށް ބުނެ ހެކިބަސް ދީފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް ޢަބްދިﷲ އިބްރާހީމްގެ މުހެކިބަހަކ ދަށު ކޯޓުގައި ދަޢުވެ ރައްދުވާ މުޙައްމަދު ރިޟް ވާންގެ ފަރާތުން ދަޢުވާގެ އަޞްލަށް އިންކާރެ ކޮށްފައިވަނިކޮށް މުޙައްމަދު ރިޟާ ވާންގެ ފަރާތުން ލިބުނު މަޢުލޫމާތެއްކަމަށް ބުނީ ދީފައިވާ ހެކިބަހެކެވެ. ފަހަރުގައިވެސ ހެކިވެރިޔާއަށް ޢަބްދާﷲ އިބްރާހީމް ފައިސިދެއްކިކަން އެނގޭ ދަނެގެން ދީފައިވާ ހެކިބަހެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން މުޙައްމަދު ރިޟުވާންގެ ފަރާތުން ދަޢުވާގެ އަޞްލަށް އިންކާރުކޮށްފައިވ މިޙާލަތުގައި ޢަބްދުﷲ އިބްރާހީމްގެ މިހެކިބަހަކީ އެއަށް ބާރު ލިބިދެނިވި ހެކިބަހެއް ކަމުގައި ނުބެލެވެއެވެ.

15ޕްރިސިޑެންސް 3މި މައްސަލާގައި ދެވަނއަށ ހެކިބަސް ދީފައިވަ ދަފްތަރު ނަންބަރު 5501 މާލެ، އިސްމާއީލް ޙަ ބީބުގ ހެކިބަހަށް ބަލާއިރު، އޭނާ ބުނެފައިވަނީ،ޢުމަރު ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞަމަދުއާއްކު، އިސްމާޢީލް ޙަބީބު ފެން ބިލެއް ދައްކަން ދިޔަކަމަށާއި، ފެންބިލ ދެއްކުމަށް ދިޔައިރު، ޢުމަރު ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞަމަދު އެއްބަސްވުމެއް ގެންދިޔަކަމަށާއި، މި އެއްބް ސްވުމަކީ އެމް.ޑަބްލިއު.އެސް.ސުއަށ ފައިސް ދެއްކުމަށް ޢުމަރާ ޒާ ހިރ އާއު އެމް.ޑަބްލިއު.އެސް.ސީއާ މެދުގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއް ކަމަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މައްސަލައިގެ ހުށަހެޅިފައިވާ ލިޔެކިޔުންތަކަށް ބަލާއިރު، […] ހަރުކުރެވިފައިވާ ނަންބަރު މ ޓަރުގެ ފެން ބިލް ދެއްކުމަށް ޢުމަރު ޒާ ހިރ އާއު އެމް.ޑަބްލިއު.އެސް.ސިއ މެދުގައި އެއްބަސްވުމެއް ވެފައިވާކަންއެނގޭފަދަ އެއްވެސ ލިޔުމެއްނެތެވެ. ޢުމަރު ޒާހިރު އަބްދުއްޞަމަދު ދައްކާފައިވަނީ […] ހަރުކުރެވިފައިވާ ނަންބަރު މޓަރުގީ ފެން ބިލް ކަން ކަނޑައެޅިގެން ހެކިބަސް ދިން ފަރާތަށް ބުނެދެވިފައިވި ކަމަކަށް ނުދެކެމެވެ.އަދ މިބުނުމަށް ބާރު ލިބޭ ފަދަ އެއްވެސް ކިތާބީ ހެއްކެއްޢުމަރ ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞަމަދުގެ ފަރާތުނ ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާކަ ނ އެނގޭކަށް ނެތެވެ. އަދި އެފަދަ އެއްބަސްވުމެއް ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ލިޔުންތަކުގެ ތެރޭގައި ވެސް ނެތެވެ.

16ޕްރިސިޑެންސް 4މި މައްސަލާގައި ކިތާބީ ހެއްކެއްގެ ގޮތުންހުށަހަޅާފައިވަނެމާލޭ ވޯޓަރ އެންޑް ސްވަރޭޖް ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓޑ އާއް މުޙައްމަދު ރިޟްވާންއ މެދުގައި ވެފައިވެ އެއްބަސްވުމެކެވެ. އެ އެއްބަސްވުމަށް ބަލާއިރު، އ އެއްބަސްވުމަކީ،[…] ގ ގައު ހަރުކުރެވިފައިވ ނަންބަރ މީޓަރުގެ ނުދައްކާހުރި ބިލްތަކަށް އަރާފައިވާ 81,459/84ރ. )އަށްޑިހަ އެއްހާސް ހަތަރުސަތޭކަ ފަންސާސް ނުވަރުފިޔާ އަށްޑިހަ ހަތަރުލާރި( މުޙައްމަދު ރިޟްވާން 12 މަސް ދުވަހުގެ ތްރެ ގައި ދެއްކުމަށް، މުޙައްމަދު ރިޟޮވާންއާއި މާލޭ ވޯޓަރ އެންޑް ސްވަރޭޖް ކާމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓޑްއްމެދުގައި ވެފައިވާ އެއބަސްވުމެއްކަން އެނގެއެވެ.އިސްތިއުނާފު ރައްދުވް ފަރާތުން ސިވިލް ކޯޓުގެ ޝަރީޢަތށަ މ އެއްބަސްވުން ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާފައިވާއިރު، އެ އެއްބަސްވުމަކީ […] ހަރުކުރެވިފައިވ ނަންބަރާ މީޓަރުގެ ނުދައްކާހުރި ބިލްތަކަށް އިސްތިއުނާފ ރައްދުވު ފަރާތާ ފައިސް ދައްކާފައިވާކަނުސާބިތުކޮށްދެވނެފަދަ ލިޔުމެއްކަމަށް ޤަބޫލު ނުކުރެވެއެވެ.

17ޕްރިސިޑެންސް 5މ މައްސަލައަކީ ފެން ބިލްތަކެއްގެ ފައިސާ ދެއްކުމުގެ ތެރޭގައި އުފެދިފައިވާ ޚުޞިމާތެއްގެ ތެރެއިން އަގު ހޯދުމަށް އެދާހުށަހަޅާފައިވާ މަދަނީ މައްސަލައަކަށްވާއިރު، އަދި މި މައްސަލެ ގައި […] ފެން މީޓަރަށް ޢުމަރް ޒާހި ރ ޢަބްދުއްޞަމަދު ފައިސު ދައާކާފައިވާކަނ ސުބިތުކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން، ޢެމަރ ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞަމަދުގްފަރާތުނ އެއްވެސް ފައިސާގެ ރަސީ ދެއާ ވެސް އަދި ބުނެވިދިޔަ ފަރާތްތަކުން ދެފައިވީ ހެކިބަސްތަކަށް ބާރުދޭނެ އިތުރު ހެއްކއ ޤަރީނާއެއް ހުށަހަޅާފައި ނެތްކަނެ ސިވިލް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓަށާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކުން އެނގެއެވެ.

18އެހެންކަމުން އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު ކަންތައްތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު، ޝަރުޢަތަށ ހުށަހެޅް މައްސަލައެއްގައި ހުށަހެޅިފައިވ ހެކާ ވަޒަންކުރުމާއި މައްސަލައިގެ ވާޤިޢާތަކުގެ މައްޗަށް އެ ހެކި ތަޠބީޤްކުރުމާގުޅޭ ޤާނޫނުތަކުގެ މައްޗަށް ބަލާއިރް ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ މިނުގަނޑަށ ޢުމަރު ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞާ މަދައަށ ދަޢުވް ސާބިތުކޮށްދެވިފައވް ކަމަށް ބަލަންޖެހޭ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތެވެ.

19މި މައްސަލާގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެދޭގޮތް ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 3196/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާ އަލުން ބެލުމަށް އެ ކޯޓުގެ މައްޗަށް އަންގައި ޙުކުމް ކޮށްދެއްވުމަށްކަނ އެނގެން އޮވެއެވެ.

20ޕްރިސިޑެންސް 6ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރެވި މައްސަލޭ ބަލަ ފަނޑިޔާރުންނަށް، އެ މައްސަލަ ދަށު ކޯޓުގައެ ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލްގައި ބެލިއިރު، ނުބެލި ހުރި ކަންތައްތަކެއް ހުރިކަން ފާހަގަކުރެވިގެން އެ މައްސަލަ އަލުން ބެލުމުގެ މަޞްލަޙަތު ބޮޑުކަމަށް ފެނިއްޖެނަމަ، ދަށަކޯޓުގައ ނުވަތި ޓްރައިބިއުނަލްގައި އެ މައްސަލަ ބަލަންޖެހޭ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް ކަނޑައަޅްއި، އެ މައްސުލަ އަލުން ބެލުމަށްޓަކައި، އެ މައްސަލަ ބެލި ދަށެކޯޓަށް ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލަށް ފޮނުވިދާނެކަން އެނގެން އޮވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އިސްތިއުނާފު ކުރެވިފައިމިވާ މައްސަލާގައި، ޤަޟިއްޔާ ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ނުކުތާތަކަށާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދެފަރާތުން ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށާއި ހުށަހެޅިފައިވާ ލިޔެކިޔުންތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު، މި މައްސަލް އިތުރަށް ބަލަންޖެހޭ ޤާނޫނީ އުޞޫލެއް ނެތްކަމަށް ފެންނާތީ، މި މައްސަލަ ސިވިލް ކޯޓަށް ތަޙުވީލު ކުރުމަކަށް ނުފެނެއެވެ.

21އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު ސަބަބުތައް އެގޮތުގެމަތީން ހުރުމުން، […] / މާލެ، މުޙައްމަދް ރިޟްވާންގ ފަރާތުނ ހުށަހެޅަ ނުކުތާތަކަށާއި، އެ ނުކުތާތަކާ ގުޅިގެން ދެފަރާތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށާއި، މައްސަލެ އާ ގުޅިގްން ހުށަހެޅިފައިވާ އެންމެހައި ލިޔެކިޔުންތަކުގެ މައްޗަށް ބަލައި އެ ޤަޟިއްޔާގައި ކޮށް ފައިވާ ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެންނަން ޖެހޭކަމަށެ އަހުރެނ ދެކެމެވ. ދިވެހިރާ އްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޤަވާއިދުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ(