ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-A/97
މުޙައްމަދު އަންސާމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2020/HC-A/97
Mohamed Ansaam v. Prosecutor General 2020/HC-A/97 (2020/HC-A/97, High Court of the Maldives, 27 August 2020)
މުޙައްމަދު އަންސާމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
އޭދަފުށި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމާއި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވުމުގެ ސަބަބުން 15 ދުވަހަށް ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް އޭނާގެ ކުޑަކުއްޖަކާމެދު ޖިންސީ އަދި ޖިސްމާނީ އަނިޔާކުރި ކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރުމުން، ފުރަތަމަ ދަރަވަންދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ޝަރުޠުތަކާއެކު 15 ދުވަހަށް ރަށުބަންދުގައި ބެހެއްޓިއެވެ. އެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން ފުލުހުން އެދިގެން އޭދަފުށި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން 15 ދުވަހަށް ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބަންދުކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ވަކީލުގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި މަޖިލިސް ބޭއްވި ކަމަށާއި، ކުއްޖާގެ ބަޔާން ފިޔަވައި ހެކި ނެތް ކަމަށާއި، ނުފޫޒާއި ނުރައްކާ ސާބިތުނުވާ ކަމަށާއި، ޞިއްޙީ ޙާލަތަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރި ކަމަށާއި، ރަށުބަންދުން ދޫކޮށްލާފައިވާ މީހެއްގެ ބަންދު 60(ޅ) ގެ ދަށުން އިތުރު ނުކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ވަކީލަށް އަންގައި މަޑުކުރި ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުޑަކުއްޖަކާމެދު ޖިންސީ ގޯނާއާއި ޖިސްމާނީ އަނިޔާގެ ތުހުމަތުގައި، ކުރިން ޝަރުޠުތަކާއެކު ރަށުބަންދުގައި ބެހެއްޓި ފަރާތެއް 15 ދުވަހަށް ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބަންދުކުރުމަށް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރު ޤާނޫނާއި އެއްގޮތްތޯ (ވަކީލުގެ ޙައްޤު، ހެކީގެ މިންވަރު، ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ ނުރައްކާ، ޞިއްޙީ ޙާލަތު، އަދި ރަށުބަންދުގައި ހުރި މީހެއްގެ ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމުގެ އިޖުރާއަތު).
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ޤާއިމް (އަޣުލަބިއްޔަތުން)
އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔަކީ ވަކީލަށް އެކަށީގެންވާ ފުރުޞަތު ދީފައިވާ ކަމާއި، ކުއްޖާގެ ތަފްޞީލީ ބަޔާނަކީ އެކަށީގެންވާ ހެއްކެއް ކަމާއި، އާއިލީ ގުޅުމުގެ ސަބަބުން ނުފޫޒުގެ އިޙްތިމާލު ބޮޑު ކަމާއި، ޞިއްޙީ ޙާލަތަކީ ބަންދު ބާޠިލުކުރާ ސަބަބެއް ނޫން ކަމާއި، ރަށުބަންދަކީ އެއްކޮށް ދޫކޮށްލުމެއް ނޫން ކަމެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަށް މީހަކު ކޯޓަށް ޙާޟިރުކުރުމުގެ ކުރިން، އޭނާ ޤާނޫނީ ވަކީލެއް ޢައްޔަންކޮށްފައިވާނަމަ ކޯޓަށް ޙާޟިރުކުރާ ވަގުތު އެކަށީގެންވާ ވަގުތު ދީގެން ފުލުހުން ވަކީލަށް އަންގަންވާނެއެވެ؛ ނަމަވެސް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަކީ ލަސްނުކޮށް ކުރަންޖެހޭ ކަމަކަށްވާތީ ކޮންމެ މައްސަލައެއްގެ ވަށައިގެންވާ ކަންތައްތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރެވޭނެއެވެ. ވަކީލަށް އަންގާފައި ވަކީލު ހާޒިރުނުވާތީ މަޑުކޮށްފައި ބޭއްވި މަޖިލީހަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާ ޚިލާފު މަޖިލީހެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5.2-5.3، 17) [އަޣުލަބިއްޔަތު]
- ދަށުކޯޓުން ނެރޭ އަމުރެއް މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓަކުން ބަދަލުނުކުރާހާ ހިނދަކު، އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވިޔަސް އެއީ ޞައްޙަ އަމުރެއްކަމުގައި ބަލަންޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 6.2) [އަޣުލަބިއްޔަތު]
- ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރުމަށްފަހު، އައު ހެކި ލިބިގެން ނުވަތަ ކުރިން ލިބުނު ހެކި ދިރާސާކުރުމުން ބަންދުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ފާހަގަކުރެވިއްޖެނަމަ، ތަޙްޤީޤުކުރާ ފަރާތަށް އަލުން ހައްޔަރުކުރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވެއެވެ؛ އެފަދަ ސަބަބެއް ނެތްނަމަ ދޫކޮށްލުމުގެ އަމުރު އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުން ބަދަލުކުރުމަކާ ނުލައި އަލުން ބަންދެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ރަށުބަންދަކީ އެއްކޮށް ބަންދުން ދޫކޮށްލުމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 7، 11) [އަޣުލަބިއްޔަތު، 2019/HC-A/312 ގެ އުޞޫލު]
- ކުޑަކުއްޖާ ތަޙްޤީޤަށް ދީފައިވާ ތަފްޞީލީ ބަޔާން އެކަނި އެވަގުތަށް ލިބިފައި ވިޔަސް، އެއީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގެ ބޭނުމަށް ތުހުމަތާއި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ގުޅުވައިދޭ އެކަށީގެންވާ ވަރުގެ ހެއްކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 7، 11) [އަޣުލަބިއްޔަތު]
- ހެކިވެރިން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާ އާއިލީ ގުޅުމެއް ހުރި ޙާލަތުގައި (ޚާއްޞަކޮށް އުފަން ދަރިއަކާމެދު ކުރި ކަމަށް ބުނާ ކުށެއްގައި) ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް މުޖުތަމަޢަށް ދޫކޮށްލުމުން ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު ބޮޑުވެގެން ދެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8) [އަޣުލަބިއްޔަތު، 2018/HC-A/207]
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޞިއްޙީ ޙާލަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް މުޖުތަމަޢުން އެކަހެރިކުރާނެ މިންގަނޑު ކަނޑައެޅުމާއި ލުއިކުރުމަކީ ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާ ތަޤްދީރީ ބާރެކެވެ؛ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުން ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވާނެ ޞިއްޙީ ޙާލަތެއް ސާބިތުނުވާނަމަ ބަންދު ބާޠިލެއް ނުވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9، 18) [އަޣުލަބިއްޔަތު]
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަންދާމެދު ނިންމުމެއް މުރާޖަޢާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވަނީ އެ ނިންމުން ނިންމި ފަނޑިޔާރަށެވެ؛ ކުރީގެ އަމުރު މުރާޖަޢާ ނުކުރުމަކީ އެ އަމުރުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން ބަންދާމެދު އަލުން ގޮތެއް ނުނިންމޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 10) [އަޣުލަބިއްޔަތު]
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 52 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، (ބ)، (ރ)(2) އަދި (ޅ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 212 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލު ކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 30، 31، 32 އަދި 33 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 69 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (މ) އަދި (ފ)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 14 ވަނަ މާއްދާ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/HC-A/13
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/HC-A/312
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/207
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/HC-A/102
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/HC-A/123
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/HC-A/206
- ބެންޗު
- ޙުސައިން މަޒީދު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒު، ހާތިފް ހިލްމީ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- އެބައޮތް