ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-B12/66
މުޙައްމަދު އަޙްސަން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2021/HC-B12/66
Mohamed Ahsan v. Prosecutor General 2021/HC-B12/66 (2021/HC-B12/66, High Court of the Maldives, 14 October 2021)
މުޙައްމަދު އަޙްސަން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ބަންދު ދެމެހެއްޓުމާއެކު، ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބަހައްޓާފައިވާ ސަބަބާއި ރިމާންޑް ޖަލަށް ބަދަލުކުރެވޭނެ ތާރީޚު 10 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ލިޔުމުން ސާފުކޮށްދިނުމަށް ދައުލަތަށް އަންގައި، ބަލި ޙާލަތާބެހޭ ކަންކަން ޕީޖީ އޮފީހަށް ހިއްސާކުރުމަށް އެންގިއެވެ.
ކެނަބިސް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ރިމާންޑް ޖަލެއްގައި ބަހައްޓަން ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަމުރުކުރި މީހަކު ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބަހައްޓާފައި ހުއްޓައި، ބަންދު މުރާޖަޢާކުރިއެވެ.
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނީ ޖަލުތަކާއި ޕެރޯލްގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބަހައްޓާފައިވާއިރު ދަށުކޯޓުން ފިޔަވަޅެއް ނާޅާކަމަށާއި، ބަންދުން ދޫކޮށްލަންޖެހޭކަމަށެވެ. ޕީޖީއިން ބުނީ ދަށުކޯޓުން ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ހުރިހާ ކަމަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ނިންމީކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ރިމާންޑް ޖަލެއްގައި ބަހައްޓަން ކޯޓުން އަމުރުކޮށްފައިވާ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ހުރި މީހަކު ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބެހެއްޓުމަކީ އޭނާ ބަންދުން ދޫކޮށްލަންޖެހޭ ސަބަބެއްތޯ؛ އަދި ބަންދު މުރާޖަޢާގެ ނިންމުމާމެދު ހުށަހެޅި އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތައް ހައިކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ މިންގަނޑު ފުރިހަމަވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް
ދަށުކޯޓުން ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލުގައި ހުރުމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ފިޔަވަޅު އަޅާފައިވާތީއާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް މިހާރު ރިމާންޑް ޖަލަށް ބަދަލުކޮށްފައިވާތީއާއި، ބަންދުގެ ސަބަބު ފިލައިނުދާތީއާއި، އެހެން ނުކުތާތަކުގައި ޚިލާފުވި ޤާނޫނެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ ބަހުސެއް ބަޔާންކޮށްނުދެވޭތީ ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ބަދަލެއް ނުގެނެވުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޙުކުމެއް ނުވަތަ ނިންމުމެއް ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރެވޭނީ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގައިވާ ޙާލަތްތަކުގައެވެ: ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ބިނާކުރެވިފައިވުން، ޤާނޫނު ތަޠްބީޤުކުރުމުގައި ނުވަތަ މާނަކުރުމުގައި ކުށެއް ހެދިފައިވުން، ނުވަތަ ނިންމުމަށް އަސަރުކުރާ ބާޠިލު އިޖުރާއަތެއް ހިމެނުމެވެ. ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުމަކާމެދު ހިތްހަމަނުޖެހުމަކީ އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ޙާލަތެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 11، 25-26)
- ފަނޑިޔާރު ޤާނޫނީ ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަމަށް ނުވަތަ ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރާކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނުމަކުން އިސްތިއުނާފުގެ މިންގަނޑަށް ނުފޯރާނެއެވެ. އުފެދޭ ޤާނޫނީ ބަހުސަކީ ކޮބައިކަން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. (2019/SC-L/87-91 ގައިވާ ގޮތަށް) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 12، 13.2، 14)
- އިސްތިއުނާފަކީ މައްސަލަ އަލުން ބެލުމަށް އެދުމެއް ނޫނެވެ. ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލާ އެއްގޮތްތޯ މުރާޖަޢާކުރުމަށް އެދުމެކެވެ. އިސްތިއުނާފު ފޯމުގައި ޤާނޫނީ މާއްދާތަކަށް ޙަވާލާދިނުމަކުން ނުފުދޭނެއެވެ. ނިންމުން ޚިލާފުވާ ގޮތް ޤާނޫނީ ޙުއްޖަތާއެކު ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރެވިގެން މެނުވީ އިސްތިއުނާފު ބަލައިނުގަނެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 27-29، 35-37)
- ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމުގައި ފަނޑިޔާރު ޖަވާބު ހޯދަންޖެހޭ ދެ ސުވާލަކީ، ތުހުމަތު ކުރެވުނު ކުށް ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިތޯއާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާނެތޯއެވެ. (2020/SC-A/93) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 17)
- ކޮންމެ އިޖުރާއީ ގޯހެއްގެ ނަތީޖާއަކީ ބަންދުން ދޫކޮށްލުން ކަމަށް ބަލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢަށް ނުބައި އަސަރު ކުރާނެއެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ގެ ޙާލަތެއް އޮވެ، ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ހެކި ހުރެގެން ބަންދުކުރާ މީހަކީ 45 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ބަންދުގައި ހުރި މީހެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން ބަންދުގެ ސަބަބު ފިލައިނުދަނީސް ހަމައެކަނި ރިމާންޑް ޖަލުގެ ބަދަލުގައި ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބެހެއްޓުމުގެ ސަބަބުން ބަންދުން ދޫކޮށްނުލެވޭނެއެވެ. (2020/SC-A/108,109,110) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 18)
- ދައުލަތުގެ އިދާރާއެއްގެ މައްޗަށް ކުރާ އެންގުމަކާ ޚިލާފަށް އެ އިދާރާއިން ޢަމަލުކުރުމަކީ ފަނޑިޔާރުގެ ނިންމުން ޤާނޫނީ ގޮތުން ޞައްޙަ ނޫންކަމަށް ނިންމޭނެ ހަމައެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 15)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 45 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 56 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ޙާލަތްތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާ (ހ) އާއި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 14/2013 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖަލުތަކާއި ޕެރޯލްގެ ޤާނޫނު) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން)
- 2019/SC-L/87، 2019/SC-L/88، 2019/SC-L/89، 2019/SC-L/90، 2019/SC-L/91
- 2016/SC-A/23 (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން)
- 2020/SC-A/93
- 2020/SC-A/108,109,110
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދު، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢު
- ރައުޔު ލިޔުނު ފަނޑިޔާރު
- ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
- ވަކި ރައުޔު
- ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢު