ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/525
މަރްޔަމް ޢަލީ ވ. އަޙްމަދު ނަދީމް، 2016/HC-A/525
Mariyam Ali v. Ahmed Nadheem 2016/HC-A/525 (2016/HC-A/525, High Court of the Maldives, 20 March 2019)
މަރްޔަމް ޢަލީ ވ. އަޙްމަދު ނަދީމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވެ މަސައްކަތް ހުއްޓުވާފައިވާކަން ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ޝަރުޢީ އަގު ކޮމިޓީން ކަނޑައެޅި ރ. 696,388 ސީދާ ބަދަލުގެ ގޮތުގައްޔާއި، އޭގެ 15% (ރ. 104,458.20) ފެންނަ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި، ޖުމްލަ ރ. 800,846.20 ނަގައިދިނުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތަށް ހުޅުމާލެއިން ލިބިފައިވާ ބިމުގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ޚަރަދުގައި 4 ބުރީގެ ޢިމާރާތެއް ކޮށް، ވަކި ފްލޯތަކެއް ވަކި މުއްދަތަކަށް އޭނާއަށް ދިނުމަށް އަނގަބަހުން އެއްބަސްވެ، 2 ޝީޓް އެޅިފަހުން ދެބަސްވުން އުފެދި މަސައްކަތް ހުއްޓުވުމުން، ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ދަޢުވާކުރި މައްސަލައެކެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާއާއި ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ނުވާކަމަށާއި، ލިޔުމުން އެއްބަސްވުމެއް ނެތްކަމަށާއި، ޢާއިލީ ގުޅުމުގެ ސަބަބުން އިޢުތިރާޒުކުރަން ނުކެރުނުކަމަށާއި، ހެކިން ނުގެނެސް ނިންމާފައިވާކަމަށާއި، ބަދަލުގެ މިންވަރު ސާބިތުނުވާކަމަށާއި ޝަރުޢީ އަގު ކޮމިޓީގެ އުޞޫލު ރަނގަޅުނޫންކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ލިޔުމުން ސޮއިކުރެވިފައިނުވާ ނަމަވެސް ބިމެއްގައި ޢިމާރާތް ކުރުމަށް ދެފަރާތުގެ ދެމެދު އަނގަބަހުން ކޮންޓްރެކްޓެއް ވުޖޫދުވެފައި ވޭތޯއާއި، އެކަމަށް ރުހުން ދީފައިވަނީ ނުރަނގަޅު ނުފޫޒެއްގެ ދަށުން ތޯއާއި، އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ޝަރުޢީ އަގު ކޮމިޓީގެ އަގާއި އޭގެ އިތުރަށް 15% ނުސީދާ ބަދަލު ނަގައިދިނުން ޞައްޙަ ތޯއެވެ.
ނިންމި ގޮތް
ބައެއް ބަދަލުކުރި (15% ނުސީދާ ބަދަލު އުނިކޮށް، ޝަރުޢީ އަގު ކޮމިޓީގެ ރ. 696,388 ޤާއިމްކުރި)
ފައުންޑޭޝަން ހުއްދަ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ނަމުގައި ހޯދުމާއި، 3 ޑްރާފްޓް އެކުލަވާލެވުމާއި، މަސައްކަތާމެދު ޝަކުވާ ހުށަހެޅުމުން އަނގަބަހުން ވެވުނު އެއްބަސްވުމެއް ސާބިތުވާކަމަށާއި، ނުރަނގަޅު ނުފޫޒެއް ސާބިތުނުވާކަމަށް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ. ޝަރުޢީ އަގު ކޮމިޓީގެ އަގު ޤާއިމްކޮށް، އެއް ކުންފުންޏެއްގެ ފައިދާގެ މިންވަރަށް ބަލައި ކަނޑައެޅި 15% ބަދަލު ޢަދުލުވެރި ނޫންކަމަށް ބަލައި އުނިކުރިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނުގައި ވަކި ގޮތަކަށް އެކުލަވާލުން ލާޒިމް ނުކުރާ ކޮންޓްރެކްޓަކީ އެއްފަރާތުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއް އަނެއްފަރާތުން ޤަބޫލުކުރުމުން ވުޖޫދަށް އަންނަ ކޮންޓްރެކްޓެއް ކަމާއި، އެފަދަ ކޮންޓްރެކްޓަކީ ކިތާބީ ކޮންޓްރެކްޓަކަށް ވާން ނުޖެހޭ ކަމާއި، ކޮންޓްރެކްޓް ވުޖޫދަކީ ތަފާތު ވަސީލަތްތަކުން ސާބިތުކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. (ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާ 3 (ހ)؛ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2009/SC-A/30)
- ތަފްސީލީ ލިޔުމެއްގައި ސޮއިކުރެވިފައި ނުވިނަމަވެސް، ދެފަރާތުގެ ވާހަކަތަކާއި، އެއްބަސްވުމުގެ ޑްރާފްޓްތަކާއި، ހުއްދަ ހޯދުމާއި މަސައްކަތާމެދު ދެފަރާތް ޢަމަލުކުރި ގޮތުން، އަނގަބަހުން ވެވުނު އެއްބަސްވުމެއް އޮތްކަން ސާބިތުވެދާނެއެވެ. (ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާ 3 (ހ)، (ރ))
- އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިން ރުހުން ދޭންވާނީ މަޖްބޫރުކަމެއް ނެތި އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ކަމާއި، ނުރަނގަޅު ނުފޫޒުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ކޮންޓްރެކްޓެއްގައި ބައިވެރިކުރުވާނަމަ އެއީ ބާޠިލް ކޮންޓްރެކްޓެކެވެ. ނަމަވެސް ޢާއިލީ ގުޅުމެއް އޮތުން އެކަނި ނުރަނގަޅު ނުފޫޒު ސާބިތުނުވާއިރު، އެކަން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ބަޔާންކޮށް ސާބިތުކޮށްދޭންޖެހެއެވެ. (ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާ 3 (ށ))
- ދަޢުވާގައި އެދޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ޢަދަދާމެދު ދެފަރާތް އެއްބަސްނުވާނަމަ، ބަދަލުގެ މިންވަރު ކަނޑައެޅުމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ހަދާފައިވާ ޝަރުޢީ އަގު ކުރުމާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ ދަށުން އުފައްދާފައިވާ ޝަރުޢީ އަގު ކޮމިޓީއަށް ފޮނުވައިގެން އަގު ކަނޑައެޅުމަކީ ޢާންމު ގޮތެއްގައި ޢަމަލުކުރާ ގޮތެވެ. (ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާ 3 (ނ))
- ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމުން އަނެއް ބައިވެރިޔާއަށް ލިބޭ ސީދާ ގެއްލުމާއި ބައިވެރިންނަށް އެނގިފައިވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނަގައިދެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ހަމައެކަނި އެއް ކުންފުންޏެއްގެ ފައިދާގެ މިންގަނޑަށް ބަލައި، ތަކެތީގެ އަގަށް އައި ބަދަލާއި ދާއިރާގެ އެހެން ކުންފުނިތަކުގެ މިންވަރު ނުބަލާ ނުސީދާ ބަދަލު (15%) ކަނޑައެޅުމަކީ ޢަދުލުއިންޞާފުގެ ހަމަތަކާ އެއްގޮތް ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާ 3 (ނ))
- މަދަނީ ޚުޞޫމަތްތަކުގައި ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ކަމާއި، ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތުން ކުރާ ދިފާޢީ ދަޢުވާ (ދަފްޢު) ސާބިތުކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހެނީ އެ ދަފްޢު ކުރާ ފަރާތުންނެވެ. (ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާ 3 (ރ)؛ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/02)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) - ނުރަނގަޅު ނުފޫޒާބެހޭ ޙުކުމްތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާ
- ޝަރުޢީ އަގު ކުރުމާބެހޭ ޤަވާޢިދު (ސުޕްރީމް ކޯޓު)
- 2009/SC-A/30
- 2010/SC-A/02
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް