ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2017/HC-A/02
މަރްޔަމް ޢާފިޔާ ވ. މުޙައްމަދު ޒާހިދު، 2017/HC-A/02
Mariyam Aafiyaa v. Mohamed Zaahidhu 2017/HC-A/02 (2017/HC-A/02, High Court of the Maldives, 18 October 2018)
މަރްޔަމް ޢާފިޔާ ވ. މުޙައްމަދު ޒާހިދު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން، ފައިސާ އަނބުރާ ނުދައްކާގޮތަށް ދީފައިވާކަން ސާބިތުވާ ހެއްކެއް ނެތުމާއި ވިއްކުމުގެ ޢަޤުދު ނުކުރެވޭތީ، ފައިސާ އަނބުރާ ދައްކަންޖެހޭކަން މަދަނީ މިންގަނޑުން ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި 4 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދެއްކުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ނަމުގައިވާ ގޯތި ވިއްކުމަށް 15 އޭޕްރީލް 2013 ގައި ލިޔުމުން އެއްބަސްވެ، ގޯތީގެ އަގުގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނޭގޮތަށް އިދާރީ ކަންކަމަށް ދިނުމަށް އެއްބަސްވި 1,000,000 ރުފިޔާގެ ތެރެއިން 100,000 ރުފިޔާއާއި 54,216.86 ޑޮލަރު ގަންނަ ފަރާތުން ދެއްކިއެވެ. ގޯތި ވިއްކުމުގެ މުޢާމަލާތް ކުރިއަށް ނުދިޔައެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ، ފައިސާ ދެއްކީ ބޭންކުގައި މޯގޭޖްކޮށްފައިވާ ގޯތި ސަލާމަތްކުރުމުގެ އިދާރީ މަސައްކަތަށް ކަމަށާއި، ވިއްކުން ނުވިޔަސް ފައިސާ އަނބުރާ ނުދޭގޮތަށް އަނގަބަހުން އެއްބަސްވެފައިވާކަމަށާއި، އެކަން ސާބިތުކުރުމަށް ހެކިން ހާޒިރުކުރުމުގެ ފުރުސަތު ނުދިންކަމަށާއި، ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 19 (ހ) އާއި 20 (ހ) އާ ޚިލާފުކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ގޯތި ވިއްކުމުގެ އެއްބަސްވުމަކާ ގުޅިގެން 'އިދާރީ ފީ' ގެ ގޮތުގައި ދައްކާފައިވާ ފައިސާ، ވިއްކުމުގެ މުޢާމަލާތް ފުރިހަމަނުވުމުން އަނބުރާ ދައްކަންޖެހޭތޯއާއި، އަނގަބަހުން ވެވުނު ކަމަށްބުނާ އެއްބަސްވުމެއް ސާބިތުކުރުމަށް ހެކިން ހާޒިރުކުރުމުގެ ފުރުސަތު ނުދީ ދަށުކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމުމަކީ ޚިލާފެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ފައިސާ ދެއްކީ ގޯތި ގަތުމުގެ ބޭނުމުގައި ކަމާއި ގޯތި ވިއްކިފައިނުވާކަމާއި، ފައިސާއަކީ ތަބައްރުޢެއްކަން ސާބިތުކުރެވޭ ހުއްޖަތެއް ނެތުމާއި، ދަށުކޯޓަށް ހެކިން ހުށަހެޅިކަން ރެކޯޑުން ނޭނގޭތީ ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމްކުރިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ގޯތި ވިއްކުމަށް ވެވުނު އެއްބަސްވުމާ ގުޅިގެން ގަންނަ ފަރާތުން ވިއްކާ ފަރާތަށް ދައްކާފައިވާ ފައިސާ، ވިއްކުމުގެ މުޢާމަލާތް ފުރިހަމަނުވެ ގޯތި ގަންނަ ފަރާތަށް ވިއްކޭގޮތް ނުވެއްޖެނަމަ، ގަތުމުގެ ބޭނުމުގައި ދައްކާފައިވާ އެ ފައިސާއަކީ ގަންނަ ފަރާތަށް އަނބުރާ ލިބެންޖެހޭ ފައިސާއެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ދައްކާފައިވާ ފައިސާއަކީ އަނބުރާ ދައްކަންނުޖެހޭ ގޮތަށް (ތަބައްރުޢެއްގެ ގޮތުން) ދީފައިވާ ފައިސާއެއްކަމަށް ބުނާ ފަރާތުން، އެކަން ސާބިތުކުރުމަށް ހަރުދަނާ ހުއްޖަތެއް ހުށަހަޅަންޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.1، 3.3)
- ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންވެފައިވާ ފަދައިން، އެއްބަސްވުން ފުރިހަމަކުރުމަށް އެ ފަރާތުން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ފުރިހަމަނުކޮށް އެއްބަސްވުމުގެ މުޢާމަލާތް ފުރިހަމަނުވާ ޙާލަތުގައި، އެ ފަރާތަށް ލިބުނު ފައިސާ ހިފަހައްޓައިގަތުމަށް އެ މާއްދާތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކުރެވޭނެ ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ދަށުކޯޓަށް ހެކިން ހުށަހެޅިކަމަށް އިސްތިއުނާފުގައި ބުނި ނަމަވެސް، އެކަން ދަށުކޯޓަށް ދީފައިވާ ބަޔާނަކުން ނުވަތަ ދަށުކޯޓުގެ ރެކޯޑުން އެނގެން ނެތްނަމަ، ހެކިން ނުބެލުމުގެ ނުކުތާ ބަލައިނުގަނެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް