ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-A/99
ޚަދީޖާ ޢަބްދުއްޞަމަދު ޢަބްދުﷲ ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން، 2020/HC-A/99
Khadheejaa Abdhusamadhu Abdhuﷲ v. Civil Service Commission 2020/HC-A/99 (2020/HC-A/99, High Court of the Maldives, 17 August 2020)
ޚަދީޖާ ޢަބްދުއްޞަމަދު ޢަބްދުﷲ ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/21 ގެ އުޞޫލުތަކާއި ޤަވާއިދު (6) ގެ 295 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތެއް މެދުވެރިނުވާތީއާއި، އަމުރު ނެރުމުން މައުޟޫޢީ ދަޢުވާއަށް ދުރާލާ ގޮތެއް ކަނޑައެޅިދާނެތީ ސިވިލް ކޯޓުން ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރެއެވެ.
ޞިއްޙީ ވުޒާރާގެ ޕަރމަނަންޓް ސެކްރެޓަރީގެ މަޤާމަށް 5 އަހަރަށް ޢައްޔަންކުރި ފަރާތެއް، މުއްދަތު ހަމަވާން 4 ދުވަސް ބާކީ އޮއްވާ ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުން، ވަކިކުރުން ބާޠިލުކުރުމަށް ސިވިލް ކޯޓުގައި ދަޢުވާކޮށް، މަޤާމަށް ދާއިމީ ގޮތެއްގައި މީހަކު ޢައްޔަނުނުކުރުމަށް ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއާއި ޤަވާއިދު (6) ގެ 295 ވަނަ މާއްދާއާއި 2012/SC-A/21 އާއި ހައިކޯޓުގެ 2015/HC-A/71 އާއި 2016/HC-A/11 އާ ޚިލާފަށް ނިންމި ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމާ ގުޅޭ މައްސަލައެއްގައި، މަޤާމަށް ދާއިމީ ގޮތެއްގައި މީހަކު ޢައްޔަނުނުކުރުމަށް އެދުނު ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރުމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއާއި، ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޤަވާއިދު (6) ގެ 295 ވަނަ މާއްދާއާއި، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/21 ގެ އުޞޫލުތަކާއި، ހައިކޯޓުގެ ކުރީގެ ނިންމުންތަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލު، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް
ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނަށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދީ ނިންމި ނިންމުމުގައި އިޖުރާއީ ކުށެއް ނެތުމާއި، މުއްދަތު ހަމަވާން 4 ދުވަސް އޮތުމުން ފާޅު މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ އިޢާދަނުކުރެވޭ ގެއްލުމެއް ނެތުމާއި، ޞިއްޙީ ވުޒާރާއަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުން ބޮޑުވުމާއި، ހައިކޯޓުގެ ކުރީގެ ޤަޟިއްޔާތައް ތަފާތުވުމުން ނިންމުމަށް ބަދަލެއް ނުގެނެވެއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ވަގުތީ އަމުރާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަކީ މަޢުޟޫޢީ ދަޢުވާގެ އަޑުއެހުމާއި ޙުކުމްކުރުމާ މުޅިން ތަފާތު ކަމެކެވެ. ވަގުތީ އަމުރަކީ ޙުކުމްކުރުމުގެ ކުރިން ބީވެދާނެ މަޞްލަޙަތެއް ޙިމާޔަތްކުރުމަށް ނެރޭ އަމުރެކެވެ. ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާ ޙާލަތްތަކުގައި އެއީ މުޠުލަޤު ބާރެއް ނޫން، ޤާނޫނުތަކާއި މަތީކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކާއި އިކުއިޓީގެ ހަމަތަކުން ޖަސްޓިފައިކުރަންޖެހޭ ފަނޑިޔާރުގެ އިޚްތިޔާރީ ބާރެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5)
- މައްސަލައިގެ ބާވަތާއި ޙާލަތަށް ބަލައި، އަޑުއެހުމެއް ބޭއްވުމުގެ ކުރިންވެސް، އަދި އެއްފަރާތުގެ ނުވަތަ ދެފަރާތުގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައިވެސް ވަގުތީ އަމުރާމެދު ގޮތެއް ނިންމިދާނެއެވެ. ވަގުތީ އަމުރުގެ އެދުމާމެދު ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު އަނެއް ފަރާތަށް ދީ، ފޯމުގައި ބަޔާންކުރި ކަންކަމަށް ބަލައި ނިންމިނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތެއްގެ ޙައްޤުން މަޙްރޫމުކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޤަވާއިދު (6) ގެ 295 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމަކީ، ޤާނޫނަކުން ނުވަތަ ޤަވާއިދަކުން ލާޒިމުކުރާ ޙާލަތްތައް ފިޔަވައި، މައްސަލައިގެ ވަޤާއިޢު (facts) އާއި ވަށައިގެންވާ ކަންކަމަށް ބިނާކޮށް އިންސާފުވެރިކަމާއެކު ބޭނުންކުރަންޖެހޭ އިޚްތިޔާރީ (discretionary) ބާރެކެވެ. ޙުކުމުގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުނުވުން ނުވަތަ ފަރާތަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބުން ހުއްޓުވުމަށް އަމުރު ނެރެވިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 6)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/21 ގައިވާ ގޮތުން ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމުގެ ޢާއްމު ޝަރުޠުތަކަކީ: ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރްކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ޤާއިމުވުން (fumus boni iuris)، ލަސްވުމުން ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކަލެއް އޮތުން (periculum in mora)، އަދި އެދޭ ފަރާތަށް ޤާނޫނީ ޞިފަތު (capacity) އޮތުމެވެ. ފުރަތަމަ ޝަރުޠު ޤާއިމުނުވާނަމަ އަމުރު ނެރެންޖެހޭ ތަނެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 7)
- ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރުމުން ލިބޭ ގެއްލުމަކީ މާލީ ގޮތުން އެކަށީގެންވާ ބަދަލު (adequate remedy) ދެވިދާނެ ގެއްލުމެއްނަމަ ޢާންމު އުޞޫލަކީ އަމުރު ނުނެރުމެވެ. ސާފު ޖަވާބެއް ނުލިބޭނަމަ ގެއްލުމާއި އުނދަގޫ ބޮޑަށް އުފުލަންޖެހޭނީ ކޮން ފަރާތަކަށްތޯ (balance of convenience) ބަލަންޖެހެއެވެ. ދެފަރާތަށް އެއްވަރަށް ގެއްލުން ލިބޭނަމަ ޙާލަތު އޮތް ގޮތަށް ބެހެއްޓުމަށް (status quo) ބަލަންޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 7)
- ވަޒީފާގެ މުއްދަތު ހަމަވާން 4 ދުވަސް ބާކީ އޮއްވާ ވަކިކުރުމުގެ ޙާލަތުގައި، ވަކިކުރުން ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމަށް ކަނޑައެޅުނަސް، އަލުން އެ މަޤާމަށް ހޮވިދާނެކަމަށް ބެލުމަކީ ވަގުތީ އަމުރުގެ ފަރުވާއާ މާ ދުރު ތަޞައްވުރެކެވެ. އެހެންކަމުން މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރުން ހުއްޓުވަންޖެހޭ ވަރުގެ ގެއްލުމެއް ކުރިމަތިވެފައިވާކަމަށް ނުބެލެވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 6-7)
- ވާޤިޢީ ގޮތުން ތަފާތު ކަންކަމުގައި (ދިގު މުއްދަތުގެ ކުލި އެއްބަސްވުމެއް، ނުވަތަ ދައުލަތުން އިޢުތިރާޟެއް ނުކޮށް ގެއްލުމެއް ބަޔާންނުކުރި މައްސަލައެއް) ވަގުތީ އަމުރާ ބެހޭ ގޮތުން ހައިކޯޓުން ނިންމި ނިންމުންތައް، ފުރިހަމަ ޖަވާބެއް ދައުލަތުން ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލައަކަށް ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ގޮތުން ހެދިފައިވާ ޤަވާއިދު (6) ގެ 295 ވަނަ މާއްދާ (4 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ހ) ގެ 4 އަދި 5 ވަނަ ނަންބަރު)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2012/SC-A/21
- ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2015/HC-A/71
- ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2016/HC-A/11
- ސިވިލް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 483/Cv-C/2012
- ބެންޗު
- ޙުސައިން މަޒީދު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް