ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/254
އިސްމާއިލް މުހައްމަދު ވ. މޯލްޑިވްސް ޕޯޓްސް ލިމިޓެޑް، 2016/HC-A/254
Ismail Mohamed v. Maldives Ports Limited 2016/HC-A/254 (2016/HC-A/254, High Court of the Maldives, 27 January 2019)
އިސްމާއިލް މުހައްމަދު ވ. މޯލްޑިވްސް ޕޯޓްސް ލިމިޓެޑް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
އެމް.ޕީ.އެލްއިން އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވިކަން ޘާބިތުނުވާތީ އެދުނު ޚަރަދުތައް ނަގައިނުދެވޭނެ ކަމަށާއި، އަގުކޮމިޓީން ކަނޑައެޅި 215,975 ރުފިޔާ ދައްކަންޖެހޭ ކަމަށާއި، ސެކިއުރިޓީ ޑިޕޮސިޓަށް އެއްބަސްވުމުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ޙުކުމްކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ބީލަމުން މާލޭ އުތުރު ބަނދަރުގެ ކެންޓީން ކުއްޔަށް ހިފުމަށްފަހު ފެންހިންދާ ނިޒާމު ހެދުމުގެ ހުއްދައަށް އެދުނުއިރު، އެ ބަނދަރަކީ މިނިސްޓްރީން އެމް.ޕީ.އެލްއާ ހިންގަން ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ތަނަކަށްވާތީ ހުއްދަ ނުދެވި ލަސްވިއެވެ. އެހެންކަމުން އެއްބަސްވުން ރޫޅާލައި ޚަރަދާއި ގެއްލުން ހޯދަން ދަޢުވާކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ މުޅި ދަޢުވާއަށް ރިޢާޔަތްނުކުރި ކަމަށާއި، ހުއްދަތައް ހޯދުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ހާމަނުކުރި ޙަޤީޤަތްތަކަށް (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާ) ބަލާފައިނުވާ ކަމަށާއި، ޚަރަދުތަކުގެ ތަފްޞީލް ހުށަހަޅާފައިވާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ބަނދަރުގައިވާ ކެންޓީނެއް ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމުގައި ކުއްޔަށްދޭ ފަރާތުން މުހިންމު މަޢުލޫމާތު ހާމަނުކޮށް، ކެންޓީން ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ހުއްދަ ހޯދައިނުދެވުމުން، ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތަށް އެއްބަސްވުން އުވާލައި ކުރި ޚަރަދުތައް ހޯދުމުގެ ޙައްޤު ލިބޭތޯ، އަދި ސިވިލް ކޯޓުން މުޅި ދަޢުވާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ބައެއް ބަދަލުކުރި (އަގުކޮމިޓީގެ 215,975 ރުފިޔާ ޤާއިމްކޮށް، އިތުރަށް 401,838.70 ރުފިޔާ ނަގައިދިނުމަށް ޙުކުމްކުރި)
އެމް.ޕީ.އެލްއަށް ހުއްދަ ދިނުމުގެ ބާރު ނެތްކަން ހާމަނުކުރުމުން އެއްބަސްވުން ވެވުނީ ޙަޤީޤަތް އޮޅޭ މަޢުލޫމާތުގެ މައްޗަށް ކަމާއި، ހުއްދަ ހޯދައިދިނުމަކީ ޟިމްނީ ޝަރުޠެއް ކަމުން އެއްބަސްވުން voidable ކަމަށާއި، ފަރުވާއަކީ ރުޖޫޢަކޮށްދިނުމާއި ޘާބިތުވާ ޚަރަދު ނަގައިދިނުން ކަމަށް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ބައިވެރިއަކަށް އެ ކޮންޓްރެކްޓާ ބެހޭ މާއްދީ ވަޤާއިޢުތައް އަނެއް ބައިވެރިޔާއަށް ބަޔާންކޮށްދިނުން ޢާންމުކޮށް ލާޒިމު ނުވިނަމަވެސް، އެފަދަ މަޢުލޫމާތެއް ހާމަކުރަންޖެހޭ މަޤާމެއްގައި ހުރި ފަރާތެއްނަމަ (މިސާލަކަށް ތިންވަނަ ފަރާތަކަށް ނޭނގޭނެ، ތަނުގެ މިލްކުވެރިކަމާއި ހުއްދަ ދިނުމުގެ ބާރާ ބެހޭ މަޢުލޫމާތު)، އެކަން އެއްބަސްވުމުގެ ކުރިން ހާމަކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (3.1)
- ކުއްޔަށްދޭ ތަނެއް އެ ބޭނުމަށް ޤާނޫނީ ގޮތުން ހިންގުމަށް ލާޒިމުކުރާ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަކުރުމަށް ބޭނުންވާ ހުއްދަ ދިނުމަކީ (ނުވަތަ އެހެން ފަރާތަކުން ހޯދައިދިނުމަކީ)، އެއްބަސްވުމުގައި ސާފުކޮށް ލިޔެފައި ނެތްނަމަވެސް ކުއްޔަށްދޭ ފަރާތުން އަދާކުރަންޖެހޭ ޟިމްނީ ޝަރުޠެއް (implied condition) އެވެ. (3.2، 3.3)
- ކެންޓީނެއްގެ ޚިދުމަތް ދިނުމަށް ނަގަންޖެހޭ ހުއްދަތަކާއި، ތަން ކެންޓީނަކަށް ހެދުމަށް ހޯދަންޖެހޭ ހުއްދަތަކަކީ ތަފާތު ދެކަމެކެވެ. (3.2)
- ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލުމުގައި (fraud) މަޢުލޫމާތު ދޭ ފަރާތަށް އެއީ ތެދު ނޫންކަން އެނގިހުރެ މަކަރުވެރިކަމާއެކު ދެއްކުން ހިމެނޭއިރު، ޙަޤީޤަތް އޮޅޭ މަޢުލޫމާތު ދިނުމުގައި (misrepresentation) މަޢުލޫމާތު ދޭ ފަރާތް އެއީ ތެދެއްކަމަށް ޤަބޫލުކުރާ ނަމަވެސް ފަހުން ތެދު ނޫންކަން ހާމަވެއެވެ؛ މި ދެގޮތުގެ ކޮންމެ ގޮތަކުން ވެވޭ އެއްބަސްވުމަކީވެސް އެކަން ކުރިމަތިވި ފަރާތުގެ ނިސްބަތުގައި ބާޠިލުކުރެވިދާނެ (voidable) އެއްބަސްވުމެކެވެ. (3.3)
- ކުއްޔަށްދޭ ފަރާތަށް ޟިމްނީ ޝަރުޠު ފުރިހަމަކޮށް ހުއްދަ ހޯދައިނުދެވުމުން ކުއްޔަށްހިފި ބޭނުން ޤާނޫނީ ގޮތުން މުސްތަޙީލުވެ، އެއްބަސްވުމުގެ މުޤާބިލު މުޅިން ގެއްލިއްޖެނަމަ، ޙަޤީޤަތް އޮޅުނު ފަރާތަށް އެއްބަސްވުން އުވާލައި، އެއްބަސްވުމުގެ ކުރިން ހުރި ހިސާބަށް ރުޖޫޢަކޮށްދިނުމަށް (ދެއްކި ކުލި، ސެކިއުރިޓީ ޑިޕޮސިޓް، ކުރި ޚަރަދު އަނބުރާދިނުން) އެދިދާނެއެވެ. (3.3)
- ޙަޤީޤަތް އޮޅޭ މަޢުލޫމާތުގެ މައްޗަށް ވެވޭ އެއްބަސްވުންތަކުގައި ލިބިދެވޭ ފަރުވާއަކީ އެއްބަސްވުމުގެ ކުރިން ހުރި ޙާލަތަށް ރުޖޫޢަކޮށްދިނުމާއި ޘާބިތުވާ ޚަރަދުތައް ނަގައިދިނުމެވެ؛ ޤަޞްދުގައި ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލުމުގެ މައްސަލަތަކުގައި ނަގައިދޭ ފަދަ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު މިޙާލަތުގައި ނަގައިނުދެވޭނެއެވެ. ޙަޤީޤަތް އެނގުމާއެކު އެއްބަސްވުން ދެމެހެއްޓުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފައިނުވާކަން ވެސް ބަލަންޖެހެއެވެ. (3.4)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 16 ވަނަ މާއްދާ
- ކެންޓީނު ހިންގުމުގެ ޤަވާޢިދުގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
- ދެފަރާތާ ދެމެދު ވެވުނު ނަންބަރު MNH/AG/2014/05-113 އެއްބަސްވުމުގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އަދި 7 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓްރާންސްޕޯރޓް އެންޑް ކޮމިއުނިކޭޝަނާއި އެމް.ޕީ.އެލްއާ ދެމެދު ވެވުނު އެއްބަސްވުމުގެ 2 ވަނަ އަދި 10 ވަނަ މާއްދާ
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް