ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-B12/24
ހަސަން ރިޔާޟް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2021/HC-B12/24
Hassan Riyaad v. Prosecutor General 2021/HC-B12/24 (2021/HC-B12/24, High Court of the Maldives, 30 June 2021)
ހަސަން ރިޔާޟް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ހަރުކަށި ފިކުރު ފަތުރާ ކަމަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިފައިވާތީ، ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބަންދު އިތުރުކުރިއެވެ.
އައްޑޫ ސިޓީގައި ހަރުކަށި ފިކުރު ފަތުރައި އައި.އީ.ޑީ ހަދަން ބޭނުންކުރާ ތަކެތި ރައްކާކުރި ކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނެވުނު މީހެއްގެ ބަންދު ހަތަރު ފަހަރު އިތުރުކުރެވުނެވެ.
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނީ ފުރަތަމަ އަމުރު ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމަށާއި، ޚާއްޞަ ޤާނޫނާއި ޢާއްމު ޤާނޫނު މިކްސްކޮށް ބަންދު އިތުރުކުރި ކަމަށާއި، ފުރަތަމަ އަމުރާއި ހަތަރުވަނަ އަމުރު ބާޠިލުކުރަން ވާނެ ކަމަށެވެ. ޕީ.ޖީ ބުނީ ފުރަތަމަ އަމުރު އިސްތިއުނާފުކޮށްފައި ނުވާތީ މި މައްސަލައިގެ ތެރެއިން ނޭދެވޭނެ ކަމަށާއި ހަތަރުވަނަ އަމުރު ޞައްޙަ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޓެރަރިޒަމްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުގައިވާ މީހެއްގެ ބަންދުގެ މުއްދަތު ހަތަރުވަނަ ފަހަރަށް 15 ދުވަހަށްވުރެ ދިގުކޮށް އިތުރުކުރި އަމުރު، ޚާއްޞަ ޤާނޫނާއި ޢާއްމު ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު "މަސްހުނި" ކުރުމުގެ ސަބަބުން ބާޠިލުވޭތޯ؛ އަދި އިސްތިއުނާފު ނުކުރެވި މުއްދަތު ހަމަވެފައިވާ ފުރަތަމަ އަމުރާމެދު ގޮތެއް ނިންމިދާނެތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ޤާއިމް
ޓެރަރިޒަމް ޤާނޫނުން ޢާއްމު އިޖުރާއަތު ބޭނުންކުރުން ހުއްދަކުރާތީ މަސްހުނިކުރުމެއް ނެތް ކަމަށާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި ހުރުމުން 15 ދުވަހަށްވުރެ ދިގު ބަންދަކީ ޤާނޫނީ ކަމެއް ކަމަށާއި، މުއްދަތު ހަމަވެފައިވާ ފުރަތަމަ އަމުރާމެދު ގޮތެއް ނުނިންމޭނެ ކަމަށް ނިންމިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގައި ޞަރީޙަކޮށް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ޢާއްމު އިޖުރާއަތުތައް އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންދުކުރެވޭ މީހެއްގެ މައްޗަށް ތަންފީޛުކުރުމަށް ހުރަހެއް ނާޅާތީ، އެ ދެ ޤާނޫނުގެ އިޖުރާއަތު ބޭނުންކުރުމަކީ މަސްހުނިކުރުމެއް ނޫން (ހައިކޯޓުގެ 2021/HC-B12/13-17 އަށް ތަބާވެ) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 11).
- ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށްތަކަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށްތަކެއް ކަމަށްވާތީ، ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިއްޖެނަމަ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން 15 ދުވަހަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ނުވަތަ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވޭ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 12-13).
- ބަންދާމެދު ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ޖަވާބު ހޯދަންޖެހޭނީ (1) ތުހުމަތުކުރެވުނު ކުށް ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިތޯ އަދި (2) ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާނެތޯ މި ދެ ސުވާލަށް؛ ދެވަނަ ސުވާލުގެ މިންގަނޑަކީ ސަބަބު ވުޖޫދުވުން ވުޖޫދުނުވުމަށްވުރެ ގާތްކަން ބޮޑުވުން؛ ބަންދަށް އެދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއަކީ ހެކި ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ފަނޑިޔާރަށް ބުނެދިނުން (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/93) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14).
- ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިފައިވޭތޯ ބަލަންޖެހޭނީ މަދަނީ މިންގަނޑުން (balance of probabilities)؛ ފުލުހުންގެ އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓާއި ތުހުމަތު އުފެދޭ ވީޑިއޯ/ފޮޓޯ ފަދަ މަޢުލޫމާތަކީ އެފަދަ ހެކި (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 15).
- އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވިއިރުވެސް އިސްތިއުނާފު ނުކުރެވުނު ކުރީގެ ބަންދުގެ އަމުރަކާމެދު، ފަހުން ނެރުނު އަމުރެއްގެ އިސްތިއުނާފުގެ ތެރެއިން (އެ އަމުރު ޞައްޙަ ކަމަށް ކަނޑައެޅޭ ޙާލަތުގައި) ގޮތެއް ނުނިންމޭނެ (ހައިކޯޓުގެ 2021/HC-B12/06 އަށް ތަބާވެ) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 16).
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2015 (ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ މާއްދާގެ (ފ) (ފައިލުގައި "36 ވަނަ މާއްދާ"، ނަންބަރު އޮޅިފައިވާ ފަދަ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) އަދި (ކ)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށްތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާ (ފައިލުގައި "33 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)")
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ ފަނޑިޔާރުންނާބެހޭ މާއްދާ އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 25 (ށ) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ހުށަހެޅުން)
- ހައިކޯޓުގެ 2021/HC-B12/13، 14، 15، 16، 17 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އުތިޞިމް މުޙައްމަދު ސަޢީދު އަދި އެހެނިހެން މީހުން)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- ހައިކޯޓުގެ މުޙައްމަދު ވިސާމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް (ނަންބަރު ފައިލުގައި ނެތް)
- ހައިކޯޓުގެ 2021/HC-B12/06 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިބްރާހީމް ސައްމާޙް އަޙްމަދު ފަތުޙު)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/108,109,110 (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ހުށަހެޅުން)
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދު، ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް