ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-B12/49
އިސްހާޤު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2021/HC-B12/49
Ishaaqu v. Prosecutor General 2021/HC-B12/49 (2021/HC-B12/49, High Court of the Maldives, 12 September 2021)
އިސްހާޤު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ޤާނޫނުއަސާސީ، ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު އަދި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ބަންދާބެހޭ މާއްދާތަކާ ޙަވާލާދީ، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި 10 ދުވަހަށް ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށް އަމުރުކުރިއެވެ.
ކުރީގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއާއި އިތުރު ބަޔަކަށް އައި.އީ.ޑީ ގޮއްވައިގެން ޒަޚަމްކުރި ހަމަލާއާ ގުޅިގެން ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށްތަކުގެ ތުހުމަތުގައި އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ހައްޔަރުކުރެވި، ހަތަރުވަނަ ފަހަރަށް ބަންދުގެ މުއްދަތު 10 ދުވަހަށް އިތުރުކުރެވުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ފުލުހުން އެދުނީ ބަންދާބެހޭ މާއްދާގެ (ކ) ގެ ދަށުން ކަމަށާއި، އެ އަކުރުގެ ދަށުން 15 ދުވަހަށްވުރެ ކުރު މުއްދަތެއް ނުޖެހޭނެ ކަމަށާއި، ދެވަނަ ފަހަރަށް އެ އަކުރު ތަޠުބީޤުނުކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ އަމުރު ނެރުނީ ރަނގަޅަށް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުގައިވާ މީހެއްގެ ބަންދުގެ މުއްދަތު 10 ދުވަހަށް އިތުރުކޮށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރަކީ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ބަންދާބެހޭ މާއްދާގެ (ކ) ގެ ދަށުން 15 ދުވަހަށްވުރެ ކުރު މުއްދަތަކަށް ބަންދުކުރެވޭތޯ، އަދި އަމުރުގައި އަކުރު ބަޔާންނުކުރުމުން އަމުރު ބާޠިލުވޭތޯ؛ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންދުކުރެވޭ މީހެއްގެ މައްޗަށް ޢާންމު އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރެވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރު ޤާއިމް
ޚާއްޞަ ޤާނޫނުން ޢާންމު ޤާނޫނަށް ރުޖޫޢަވުން ހުއްދަކުރާތީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރެވޭނެކަމާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ހެކި ހުރުމާއެކު ޤާނޫނުއަސާސީގެ ސަބަބެއް އޮތްކަމަށް ދަށުކޯޓުން ބެލީ ރަނގަޅަށްކަމާއި، (ކ) ގެ ދަށުން ކުރު މުއްދަތަކަށްވެސް ބަންދުކުރެވޭނެކަމާއި، އަކުރު ބަޔާންނުކުރުމުން ބަންދު ޣައިރު ޤާނޫނީ ނުވާނެކަމެވެ. ތިންވަނަ ފަނޑިޔާރު ނަތީޖާއަށް ތާއީދުކުރެއްވީ ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ބާރުގެ މައްޗަށެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޚާއްޞަ ޤާނޫނެއްގައި، އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންދުކުރެވޭ މީހެއްގެ މައްޗަށް ޢާންމު އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައިވާ އިޖުރާއަތުތައް ތަންފީޛުކުރެވޭނެކަމަށް ޞަރީޙަކޮށް ބަޔާންކުރާނަމަ، ޚާއްޞަ ޤާނޫނާއި ޢާންމު ޤާނޫނު މަސްހުނިކުރުމުގެ ސުވާލެއް ނުއުފެދޭނެއެވެ؛ އެހެންކަމުން ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންދުކުރެވޭ މީހެއްގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ އިޖުރާއަތުތައްވެސް ތަންފީޛުކުރެވޭނެއެވެ.
- ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ޖަވާބު ހޯދަންޖެހޭ ދެ ސުވާލަކީ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް އޭނާ ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިތޯ، އަދި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާނެތޯއެވެ؛ 'ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ހެކި' އަކީ ހަމައެކަނި ޝައްކަށްވުރެ މަތީ، ފަރުވާތެރި ސަބަބުވެރި މީހަކަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ މިންވަރެވެ؛ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ސަބަބެއް ވުޖޫދުވާކަން ބަލާނީ ވުޖޫދުވުން ވުޖޫދުނުވުމަށްވުރެ ގާތްކަން ބޮޑުވުމުގެ މިންގަނޑުންނެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޝަހީބް އިބްރާހީމް އަދި މަފްތޫޙް ސަޢީދު މައްސަލަތަކަށް ތަބާވެ).
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ބަންދާބެހޭ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަކީ ފަނޑިޔާރަށް ލާޒިމްކަމެއް ނޫން، އިޚްތިޔާރެކެވެ؛ އެހެންކަމުން ކުރު މުއްދަތަކަށް ބަންދުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރުވެސް ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު ނިޝާމް މައްސަލައަށް ތަބާވެ).
- ޤާނޫނު މާނަކުރުމުގައި މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނުގައިވާ ކޮންމެ އުޞޫލެއް ބޭނުންކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާއިރު، މާނަކުރުން ފެށެނީ ޤާނޫނުގެ ޢިބާރާތާއި އޮނިގަނޑުން، މުޅި ޤާނޫނުގެ ސިޔާސަތާއި މަޤްޞަދުގެ ތެރޭގައެވެ؛ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ބަންދާބެހޭ މާއްދާ މާނަކުރަން އެންމެ އެކަށޭނަ އުޞޫލަކީ މަޤްޞަދަށް ބެލުމުގެ އުޞޫލެވެ.
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތަކާއި ކުށް ސާބިތުވުމުގެ ކުރިން މައުޞޫމުކަމުގެ އުޞޫލަށް ބަލާއިރު ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަކީ އިސްތިސްނާ ޙާލަތެކެވެ؛ އެހެންކަމުން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ބަންދާބެހޭ މާއްދާގެ (ކ) ގެ ދަށުން 15 ދުވަހަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ނުވަތަ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރަކީ ދިގު މުއްދަތަކަށް ބެހެއްޓުން ލާޒިމުކުރާ އިޚްތިޔާރެއް ނޫނެވެ؛ އެ އަކުރުގެ ދަށުން 15 ދުވަހަށްވުރެ ކުރު މުއްދަތަކަށްވެސް ބަންދުކުރެވޭނެއެވެ (އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔު).
- މީހުން ހައްޔަރު/ބަންދުކުރުމާ ގުޅޭ އިޚްތިޔާރެއްގެ ބޭނުން ޟަރޫރަތެއް ނެތް ޙާލަތެއްގައި ނުހިފަންވާނެއެވެ (ހައިކޯޓުގެ ޞަބްރާ އިބްރާހީމް ނޫރައްދީން މައްސަލައަށް ތަބާވެ).
- ބަންދުކުރުމުގެ ނުވަތަ ދޫކޮށްލުމުގެ އަމުރެއްގައި މާއްދާއަށް ޙަވާލާދީ، އޭގެ އަކުރު ބަޔާންކުރުމުގައި އޮޅުމެއް އެރުމަކުން ނުވަތަ އަކުރު ބަޔާންނުކުރުމަކުން ހަމައެކަނި އެ ސަބަބަށް ބަލައި ބަންދަކީ ޣައިރު ޤާނޫނީ ބަންދަކަށް ނުވާނެއެވެ؛ ބަންދަކީ ޤާނޫނީ ސަބަބުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ކަމެކެވެ.
- (ތިންވަނަ ފަނޑިޔާރުގެ ރައުޔު) ބަންދާބެހޭ މާއްދާގެ (ޅ) ގައި ބަޔާންކުރަނީ 15 ދުވަހަށްވުރެ ކުރު މުއްދަތަކަށް ބަންދުކުރެވޭ ޙާލަތާއި (ކ) ގައި ބަޔާންކުރަނީ 15 ދުވަހަށްވުރެ ދިގު ނުވަތަ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވޭ ޙާލަތް ކަމަށްވާތީ (ކ) ގެ ދަށުން ކުރު މުއްދަތަކަށް ބަންދުކުރުމަކީ އިޚްތިޔާރުން ބޭރުކަމެއް ނަމަވެސް، ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ތަޙްޤީޤު ނިމެންދެން ވަކިވަކި އަމުރުތަކުން ބަންދުކުރުމަށް ހުރަހެއް ނެތުމުން އަމުރު ޤާނޫނާ ޚިލާފެއް ނޫނެވެ.
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ، އަދި 2 ވަނަ ބާބު (އަސާސީ ޙައްޤުތައް)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ބަންދާބެހޭ މާއްދާ (60 ވަނަ މާއްދާ) ގެ (ށ)، (ބ)، (ޅ)، (ކ)؛ އެ ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާ؛ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށްތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2015 (ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ބަންދާބެހޭ މާއްދާ (ޢާންމު އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް ރުޖޫޢަވުމާބެހޭ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 6 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ) އަދި އުޞޫލުތައް އިޚްތިޔާރުކުރުމާބެހޭ މާއްދާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/SC-A/50 (މަފްތޫޙް ސަޢީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/61 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު ނިޝާމް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/46 (ދައުލަތް (މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް) ވ. އަތަމާ މެރިން އިންޓަރނޭޝަނަލް)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/HC-B12/13,14,15,16,17 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިޢުތިޞާމް މުޙައްމަދު ސަޢީދު އަދި އެހެނިހެން)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/HC-B12/24 (ޙަސަން ރިޔާޟް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2013/HC-A/77 (ޞަބްރާ އިބްރާހީމް ނޫރައްދީން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- ބެންޗު
- ޙުސައިން މަޒީދު، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް