ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2023/HC-B12/10
އިޙްސާން ރަޝީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2023/HC-B12/10
Ihsaan Rasheed v. Prosecutor General 2023/HC-B12/10 (2023/HC-B12/10, High Court of the Maldives, 19 March 2023)
އިޙްސާން ރަޝީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ވަކީލު ނެތި ބޭއްވި އަޑުއެހުމުގައި ބަންދުގެ މުއްދަތު 15 ދުވަސް އިތުރުކުރިއެވެ.
މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުމާއި ވިޔަފާރިކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުގައި ހުރި ފަރާތެއްގެ ބަންދަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން 15 ދުވަސް އިތުރުކުރިއެވެ. ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައި ވަކީލަކު ޢައްޔަންކޮށްފައިވި ނަމަވެސް، މައްސަލަ ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރެއް ދެވުނުތީ ކޯޓުން ވަކީލަށް އަޑުއެހުމުގެ ލިންކެއް ނުފޮނުވައެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 (ށ) އާއި 53 (ހ) އާ ޚިލާފަށް ވަކީލެއްގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ބަންދާމެދު ނިންމި ކަމަށެވެ. ޕްރޮސިކިއުޝަނުން ބުނީ ގަވާއިދުގެ 149 (ހ) ގެ ފޯމު ވަކީލު ހުށަނާޅާ ކަމަށާއި، އަޑުއެހުމުގައި ވަކީލަކު ބޭނުންވާކަމަށް ނުބުނާތީ އަސާސީ ޙައްޤެއް ގެއްލިފައި ނުވާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޤާނޫނީ ވަކީލަށް އަޑުއެހުމަށް ވަނުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމުން ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ލިބުމުގެ ޙައްޤަށް އުނިކަން އައިސް، އެ ކޯޓު އަމުރު ބާޠިލުވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ރަސްމީ ނިންމުން ޓެކްސްޓުގައި ނެތް؛ ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒުގެ ރައުޔުގައި އަމުރު ބާޠިލުކުރަން ޖެހޭ ނަމަވެސް މުއްދަތު ހަމަވެފައިވާތީ އަލުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަން އެންގުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތް
ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒު ދެކެވުނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ބަންދާމެދު ނިންމިކަން ސާފުކޮށް އެނގޭ ކަމަށާއި، ވަކީލު ނެތި ބާއްވާ މުއްދަތު މަޖިލީހުގައި ވަކީލާ ބެހޭ ގޮތުން ކޯޓުން ސުވާލު ނުކުރާތީ މިކަން މެދުވެރިވި ކަމަށެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައި ކަމަށް ވިޔަސް، ޝަރީޢަތަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅިފައިވާ މަރުޙަލާގައި ކަމަށް ވިޔަސް، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ބަންދާމެދު ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމާއިރު، އޭނާގެ ފަރާތުން ވަކީލަކު ޙާޟިރުވެފައި ނުވާނަމަ ވަކީލަކު ނެތީ ކީއްވެތޯ މަދުވެގެން ކޯޓުން ސުވާލުކޮށް، ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ ޙައްޤާ ގުޅޭ ގޮތުން އޭނާ ބުނާ އެއްޗެއް އޮޅުން ފިލުވަން ޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14)
- ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާއާއި ޝަރީޢަތަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅުމާ ދެމެދު ހިނގި އޮޅުމެއްގެ ސަބަބުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ވަކީލަށް ބަންދުގެ އަޑުއެހުމުގައި ބައިވެރިވެވޭ ގޮތް ނުވެ ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރެވިފައިވާނަމަ، އެއީ ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ބަންދާމެދު ގޮތް ނިންމުމެވެ؛ މިފަދަ ޙާލަތުގައި އަމުރު ބާޠިލުކޮށް ބަންދާމެދު އަލުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަން ޖެހޭ ނަމަވެސް، އަމުރުގެ މުއްދަތު ހަމަވެފައިވާނަމަ އަލުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަން އެންގުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 11–15)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު (2021-SC-REG-01) ގެ 149 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- 2020/SC-A/108,109,110 (ޢަލީ ޒުބައިރު އާއި އިތުރު ދެމީހުން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ވަކީލުން
- ޢަލީ ޝިހާމް
- ޖަވާބުދާރީވި ފަރާތުގެ ވަކީލުން
- ޞަފާ އިބްރާހީމް، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ޙަސަން ޝަފީޢު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް