ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/06
އިބްރާހީމް ޢަލީ މަނިކު ވ. ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާ، 2019/HC-A/06
Ibrahim Ali Maniku v. State Bank of Indiyaa 2019/HC-A/06 (2019/HC-A/06, High Court of the Maldives, 14 February 2019)
އިބްރާހީމް ޢަލީ މަނިކު ވ. ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާ
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ރެސް ޖުޑިކާޓާގެ މަބްދައަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު ދަޢުވާ މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބަލައި ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ.
ގާޑިއަން އޭޖެންސީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑަށް ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިއާއިން ދޫކުރި ކްރެޑިޓް ފެސިލިޓީތަކުގެ ދަރަނި ނުދެއްކުމުން، ސިވިލް ކޯޓުގެ 147/Cv-C/2014 އަދި 1426/Cv-C/2014 ޙުކުމްތަކާއި، އެ ޙުކުމްތައް ތަންފީޒުކުރުމަށް 1050/Cv-C/2018 އަދި 1052/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާތަކުން ރަހުނުކުރެވިފައިވާ ރިސޯޓު ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ބޭންކަށް ދެވުނެވެ. ދެން ވެލުއޭޝަން ޙިއްޞާނުކުރުމާއި ޕްރޮމިސަރީ އެސްޓޮޕެލް ފަދަ އިކުއިޓަބަލް ޙައްޤުތަކަށް ބިނާކޮށް އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ބޭންކުގެ މައްޗަށް އާ ދަޢުވާއެއް ކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ރެސް ޖުޑިކާޓާއަށް ބިނާކޮށް ނިންމީ ހައިކޯޓުގެ 2012/HC-A/305 ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލާ ޚިލާފަށް ކަމަށާއި، ނީލަމުގެ މަސައްކަތް އޭނާގެ ބައިވެރިވުމެއް ނެތި ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީ ޠަބީޢީ ޢަދުލާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ. ބޭންކުން ބުނީ 2015 ގެ ޙުކުމަށްފަހުވެސް އެއްވެސް ފައިސާއެއް ނުދައްކާ ކަމަށާއި ގިނަ ފުރުޞަތުތައް ދީފައިވާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ބޭންކަށް ރަހުނުކުރެވިފައިވާ ރިސޯޓު ނީލަމުގައި ވިއްކުމުގެ ޕްރޮސެސް (ފޯރކްލޯޒަރ) އާ ގުޅިގެން ލޯނު ނެގި ފަރާތުން އުފުލި ދަޢުވާ، ރެސް ޖުޑިކާޓާގެ މަބްދައުގެ ސަބަބުން ނުބެލޭނެކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމުމަކީ ޞައްޙަ ނިންމުމެއްތޯއާއި، ނީލަމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގައި ޠަބީޢީ ޢަދުލުގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފުވެފައިވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
މި ދަޢުވާއަކީ ކުރީގެ ޙުކުމްތަކާއި ތަންފީޒީ ޤަޟިއްޔާތަކުގައި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް ކަންކަމަށް ބިނާކޮށް ހުށަހެޅި ދަޢުވާއެއް ކަމުން ރެސް ޖުޑިކާޓާއަށް ފެތޭކަމަށާއި، 14 އަހަރުގެ މުއްދަތުގައި ދަރަނި ދައްކަން ތަފާތު ފުރުޞަތުތައް ދީފައިވާތީ ޠަބީޢީ ޢަދުލާ ޚިލާފުވެފައި ނުވާކަމަށް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ރެސް ޖުޑިކާޓާގެ ޤާނޫނީ މަބްދައަކީ، ކޯޓަކުން ފައިޞަލާކުރަނިވި ޙުކުމެއް ކުރެވިފައިވާ މައްސަލައެއްގައި، އެމައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ފަރާތްތަކުން އެމައްސަލައިގެ ތެރޭގައި ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ނުވަތަ ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އިތުރު ދަޢުވާއެއް ކުރުން މަނާކުރާ މަބްދައެކެވެ. (3.3)
- ދަރަނި ދެއްކުމަށް ކުރެވުނު ޙުކުމްތަކާއި އެ ޙުކުމްތައް ތަންފީޒުކުރުމުގެ ގޮތުން ރަހުނު ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ދެވިފައިވާ ޤަޟިއްޔާތަކުގެ ތެރޭގައި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، އެ ޙުކުމްތައް ތަންފީޒުވުމަށް ހުރަސްއެޅޭގޮތަށް އާ ދަޢުވާއެއް ހުށަހަޅައިގެން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީ ރެސް ޖުޑިކާޓާގެ މަބްދައަށް ފެތި ތަޠުބީޤުވާ ކަމެއް ކަމުން، އެފަދަ ދަޢުވާއެއް މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބަލައި ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެއެވެ. (3.3)
- ޠަބީޢީ ޢަދުލު (natural justice) ގެ އުޞޫލަކީ ޙައްޤެއް އުނިވެފައިވާ ފަރާތަށް ހަމަހަމަ އުޞޫލެއްގެ ތެރެއިން އިންޞާފު ހޯދައިދިނުމެވެ. ދަރަނީގެ މި ބާވަތުގެ މައްސަލައެއްގައި އެ އުޞޫލަކީ ދެފަރާތުންވެސް އެފަރާތެއްގެ ޒިންމާ އެއްވަރަކަށް އަދާކުރުން ނުވަތަ duty to act fairly އެވެ. (3.4)
- ދަރަނި ދައްކަން ސޮފްޓް ރިކަވަރީ މެޝަރސް އާއި ކޮމްޕްރޮމައިސް ޕްރޮޕޯސަލްތަކުގެ ތެރެއިން އަހަރުތަކެއްގެ މުއްދަތުގައި ތަފާތު ފުރުޞަތުތައް ދީފައިވާ ޙާލަތެއްގައި، ރަހުނު ނީލަމުގައި ވިއްކުމުގެ މަސައްކަތް ދަރަނިވެރިޔާގެ ބައިވެރިވުމެއް ނެތި ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީ ޠަބީޢީ ޢަދުލުގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (3.4)
- ހައިކޯޓުގެ 2012/HC-A/305 ނަންބަރު ޤަޟިއްޔާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ޙަސަން ޢަލީ، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް