ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-A/58
ޙުސައިން ޒަހީން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2021/HC-A/58
Hussain Zaheen v. Prosecutor General 2021/HC-A/58 (2021/HC-A/58, High Court of the Maldives, 4 April 2023)
ޙުސައިން ޒަހީން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ޖަދުވަލު 2 ގެ މަސްތުވާއެއްޗެއް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށުން ކުށްވެރިކޮށް، 10 އަހަރު ޖަލަށްލުމާއި 100,000 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާގެ ޙުކުމް ކުރިއެވެ.
ފުލުހުންނަށް ލިބުނު މަޢުލޫމާތާ ގުޅިގެން ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ދިރިއުޅޭ ކޮޓަރި ބަލައިފާސްކުރިއިރު، އޭނާގެ އަލަމާރީގެ ތަޅުލާފައިހުރި ކަބަޑެއްގެ ތެރެއިން 4.5343 ގްރާމްގެ ރަބަރު ޕެކެޓެއް ފެނުނެވެ؛ ތަޙުލީލުން އަލްޕްރަޒޯލަމް (ޖަދުވަލު 2) އާއި ޑައިމޯފިން (ޖަދުވަލު 1) ހުރިކަން ދެއްކިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ޓްރެފިކްކުރުމުގެ އުންޞުރު ފުރިހަމަ ނުވާކަމަށާއި، ތަޅުދަނޑިއާ ބެހޭ ހެކިބަހުގައި ތަފާތުތައް ހުރިކަމަށާއި، ހެކި ހޯދީ ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފަށްކަމަށާއި، ބަރުދަން ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ޑޯސެޖުން ނޫންކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޖަދުވަލު 2 ގައިވާ މަސްތުވާއެއްޗެއް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށުގެ އުންޞުރުތައް ފުރިހަމަވިތޯއާއި، ހެކިބަހުގައިވާ ތަފާތުތަކުން މައުނަވީ އުންޞުރާމެދު އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް އުފެދޭތޯއާއި، ހައްޔަރުކުރުމާއި ބަލައިފާސްކުރުން ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފުތޯއާއި، ޖަދުވަލު 1 އާއި 2 ގެ މަސްތުވާތަކެތި އެއްކޮށްފައިވާއިރު ބަރުދަން ކަނޑައަޅަންވީ ގޮތް.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
142 (ރ) ގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ގިނަ މިންވަރެއް ހުރުމުން ޓްރެފިކްކުރުމަށް ކަމަށް ބެލެވޭއިރު އެހެންގޮތަކަށް ސާބިތުނުކުރެވުނެވެ؛ ހެކިބަހުގެ ތަފާތުތަކަކީ މެޓީރިއަލް ތަފާތުތަކެއް ނޫނެވެ؛ ހެކި ހޯދީ ކޯޓު އަމުރުތަކުގެ ދަށުންނެވެ؛ ގިނައިން ހުރީ ޖަދުވަލު 2 ގެ ތަކެތި ކަމުން ޖުމްލަ ބަރުދަން ގުނުން ރަނގަޅެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށުގައި ދަޢުވާ އުފުލާ މީހަކީ މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިވާ މީހެއްތޯ ނުވަތަ ޕެޑްލަރެއްތޯ ވަކިކޮށް ޕްރޮސިކިއުޝަނުން ކޯޓަށް ބަޔާންކޮށްދޭންޖެހެއެވެ؛ މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުމާއި ދެވިހިފުމަކީ ޤާނޫނީގޮތުން ތަފާތު ދެކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8-9)
- ޖަދުވަލު 2 ގައިވާ މަސްތުވާއެއްޗެއް ޕްރިސްކްރިޕްޝަނެއް ނެތި، ޑޮކްޓަރަކު އާންމުކޮށް އެއްފަހަރު ލިޔެދޭ މިންވަރަށްވުރެ ގިނައިން މީހެއްގެ އަތުން ފެނިއްޖެނަމަ، އެހެން ގޮތަކަށް އޭނާ ސާބިތުކޮށްނުދޭހާހިނދަކު އެ ހުރީ ޓްރެފިކްކުރުމަށް ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ (142 (ރ))؛ ދެވިހިފާފައިވާ މީހެއްކަން ނޭނގޭ ޙާލަތުގައި އެ ޢަމަލަކީ ޓްރެފިކްކުރުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 10-11)
- ހެކިބަހުގައި ތަޢާރުޟުވުމެއް އޮތްކަމަށް ބުނާނަމަ، ކުދިކުދި ފަރަގުތަކަށް އެކަށީގެންނުވާ ބުރަދަނެއް ނުދީ، ހުރިހާ ހެއްކެއް ޝާމިލުވާ އަސާސެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ތަޤްޔީމުކުރަންވާނެއެވެ؛ ދަޢުވާގެ ޖައުހަރަށް އަސަރުނުކުރާ، މެޓީރިއަލް ނޫން ތަފާތުތަކުން އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް ނުއުފެދެއެވެ (2018/HC-A/225 ގެ އުޞޫލުތައް). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13-15)
- ކޯޓު އަމުރުތަކެއްގެ ދަށުން ހައްޔަރުކޮށް، ދިރިއުޅޭ ތަން ބަލައިފާސްކޮށް ހޯދާ ހެކި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 46 އަދި 47 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ހޯދި ހެކިއެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 17-18)
- ޖަދުވަލު 1 އާއި ޖަދުވަލު 2 ގެ މަސްތުވާތަކެތި އެއްކޮށްފައިވާއިރު ގިނައިން ފާހަގަވާން ހުރީ ޖަދުވަލު 2 ގެ ތަކެތި ނަމަ، އެއީ ޖަދުވަލު 2 ގެ ތަކެތި ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ؛ އަދި އެ ޙާލަތުގައި ބަރުދަނަކީ އެ ހުރިހާ އެއްޗެއްގެ ޖުމްލަ ބަރުދަނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 23-25)
- ޖަދުވަލު 2 ގެ ތަކެތީގެ ބަރުދަން ޑޯސެޖުން ބަލަންޖެހުނަސް، ޑޯސް ގްރާމް، މިލިގްރާމް ނުވަތަ މިލިލީޓަރުން ބަޔާންކުރެވިދާނެތީ، ތަޙުލީލު ރިޕޯޓުގައި ގްރާމުން ބަރުދަން ބަޔާންކުރުމަކީ 141 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 29-30)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 17 ވަނަ މާއްދާ (ޓްރެފިކްކުރުމުގެ މާނަ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 118 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 141 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ރ)، (ބ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 142 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ޖަދުވަލު 1 އަދި 2
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 46 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- 2018/HC-A/225 (މުޙައްމަދު ޝިފާޢު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- 2012/SC-A/23 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިބްރާހީމް ނާފިޛް)
- ބެންޗު
- ޙުސައިން ޝަހީދު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒު، ފާޠިމަތު ފަރްހީޒު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް