ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-A/64
ޙުސައިން ޝާމިލް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2020/HC-A/64
Hussain Shaamil v. Prosecutor General 2020/HC-A/64 (2020/HC-A/64, High Court of the Maldives, 8 April 2020)
ޙުސައިން ޝާމިލް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
މަތިވެރި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ޙިޔާޒަތުގެ ދަށުގައި ހުންނަ ތަކެއްޗާމެދު ޒިންމާ އުފުލަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/07 އަށް ބިނާކޮށް، ގެސްޓްހައުސް ހިންގުމާ ހަވާލުވެހުރި އެންމެ އިސް ފަރާތް ކަމަށްވާ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުކޮށް 5000 ރުފިޔާ ޖޫރިމަނާކޮށް، އަނެއް ދެމީހުންގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތު ނުވާ ކަމަށް ނިންމިއެވެ.
ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ފުލުހުން އއ. މަތިވެރީގެ ގެސްޓްހައުސެއް ބަލައިފާސްކުރިއިރު ސްޓޯރޫމުން 514 ދަޅު ބިޔަރާއި 206 ފުޅި ބަނގުރާ ފެނުނެވެ. ގެސްޓްހައުސްގެ ސުޕަވައިޒަރު ކަމުގައިވާ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތާއި އިތުރު ދެމީހެއްގެ މައްޗަށް ބަނގުރާ ގެންގުޅުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ، އޭނާއަކީ ހިންގުމާ ހަވާލުވެހުރި ފަރާތްކަން ސާބިތުކުރާނެ ހެއްކެއް ނެތް ކަމަށާއި، 51 (އ) ގެ މިންވަރަށް ހެކި ނުލިބޭ ކަމަށާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20، 42، 142 ވަނަ މާއްދާތަކާއި ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނާއި ކޯޓުތަކާބެހޭ ޤާނޫނާ ޚިލާފުވާ ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ، ހެކިބަހުން އޭނާއަކީ ހިންގުމާ ހަވާލުވެހުރި އިސް ފަރާތްކަން ސާބިތުވާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ގެސްޓްހައުސެއްގެ ސްޓޯރޫމުން ފެނުނު ބަނގުރަލުގެ ޒިންމާ، އެ ގެސްޓްހައުސް ހިންގުމާ ހަވާލުވެހުރި އެންމެ އިސް ފަރާތް ކަމަށް ހެކިބަހުން އެނގޭ ސުޕަވައިޒަރުގެ މައްޗަށް އަޅައި، 'ބަނގުރާ ގެންގުޅުމުގެ' ކުށް އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުވޭތޯ؛ އަދި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާއާއި ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފުވެފައިވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (ގިނަ ރައުޔުން)
ގިނަ ރައުޔުގައި، ފުލުހުންގެ ހެކިބަހުން އޭނާއަކީ ގެސްޓްހައުސް ހިންގުމާ ހަވާލުވެހުރި އެންމެ އިސް ފަރާތްކަން އެނގޭތީއާއި ދިފާޢުގައި އެއްވެސް ހެއްކެއް ނުހުށަހަޅާތީ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަން ޖެހޭ ކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ. ޚިލާފު ރައުޔުގައި، ސްޓޯރޫމަކީ ހަމައެކަނި އޭނާގެ ކޮންޓްރޯލްގައި ހުރި ތަނެއްކަމާއި ބަނގުރާ ހުރިކަން އޭނާއަށް އެނގޭކަން ސާބިތު ނުވާ ކަމަށް ބެލިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤަވާޢިދާ ޚިލާފަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބަނގުރާ ގެންގުޅުމަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/75 ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1) އާއި 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގެ ދަށުން ކުށެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 21-23)
- (ގިނަ ރައުޔު) ބަނގުރާ ފެނުނު ތަނާ ހަވާލުވެހުރި އެންމެ އިސް ފަރާތަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ކަމަށް ހެކިބަހުން އެނގޭއިރު، އޭނާގެ ދިފާޢުގައި އެއްވެސް ހެއްކެއް ނުވަތަ ޤަރީނާއެއް ނުހުށަހަޅައި، ފެނުނު ތަކެއްޗާ އޭނާއާ ގުޅުމެއް ނެތްކަމަށް ދަލާލާތުކުރާ އެއްވެސް ބަޔާނެއް ނެތްނަމަ، އެކަމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އޭނާ އުފުލަންޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 20، 23)
- (ގިނަ ރައުޔު) ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ މިންވަރަށް ހެކިބަސް ނުލިބޭ ކަމަށް އިސްތިއުނާފުގައި ބުނުމަކަށް ނުފުދޭނެއެވެ؛ ދައުލަތުން ހުށަހެޅި ހެކި ވަޒަންކޮށް ބުރަދަން ދީގެން ޙުކުމްކޮށްފައިވާއިރު، އެކަމަށް ބާރުދޭ ކަމެއް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ފާހަގަކުރަން ޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 24)
- (ގިނަ ރައުޔު) ދައުލަތުން ދަޢުވާ އުފުލާފައިވަނީ ހަމައެކަނި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ނޫން ނަމަ، ވަކި ބައެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ އުފުލައިގެން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފުވީ ކަމަށް ބުނާ ނުކުތާއަކީ އަސްލެއް ނެތް ނުކުތާއެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 25-26)
- (ގިނަ ރައުޔު) ދަށުކޯޓުން ބަލައި ވަޒަން ނުކުރި ހެއްކަކީ ކޮބައިކަމާއި ރިޢާޔަތް ނުކުރި މަތީ މަރުޙަލާގެ ނިންމުމަކީ ކޮބައިކަން ބަޔާން ނުކޮށް، ފަނޑިޔާރުގެ ޒާތާ ގުޅުވައިގެން ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފުވީ ކަމަށް ހުށަހަޅާ ނުކުތާތަކުގެ މައްޗަށް އިސްތިއުނާފު ބިނާ ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 27-28)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/75 (ދިވެހިރާއްޖެއަށް ގެނައުން މަނާތަކެތީގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/75 (ދިވެހިރާއްޖެއަށް ގެނައުން މަނާތަކެތީގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 3
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2010/SC-A/07
- ބެންޗު
- ޙަސަން ޝަފީޢު، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ހާތިފް ޙިލްމީ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- އެބައޮތް