ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-A/64
ޙުސައިން ޝާމިލް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2020/HC-A/64
Hussain Shaamil v. Prosecutor General 2020/HC-A/64 (2020/HC-A/64, High Court of the Maldives, 8 April 2021)
ޙުސައިން ޝާމިލް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
މަތިވެރި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ތަން ހިންގުމާ ހަވާލުވެހުރި އެންމެ އިސް ފަރާތަކީ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތްކަމުން ބަނގުރާ ގެންގުޅުމުގެ ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި 5000 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާ ކުރިއެވެ. އެހެން ދެ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުނުވިއެވެ.
ފުލުހުން ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން އއ.މަތިވެރީގެ ގެސްޓްހައުސްއެއް ބަލައި ފާސްކުރިއިރު ސްޓޯރޫމުން ގިނަ އަދަދެއްގެ ބިޔަރާއި ބަނގުރާ ފެނުނެވެ. އެ ވަގުތު ތަނުގެ ސުޕަވައިޒަރަކީ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ އޭނާއަކީ ތަނުގެ އިސް ފަރާތްކަމުގެ ހެއްކެއް ނެތްކަމަށާއި 51(އ) ގެ މިންވަރަށް ސާބިތުނުވާކަމަށާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ވަކި މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރިކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ހެކިންގެ ހެކިބަހުން އޭނާއަކީ އިސް ފަރާތްކަން ސާބިތުވާކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ގެސްޓްހައުސްއެއްގެ ސްޓޯރޫމުން ފެނުނު ބަނގުރަލުގެ ޒިންމާ، އެ ގެސްޓްހައުސް ހިންގުމާ ހަވާލުވެހުރި އެންމެ އިސް ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި ސުޕަވައިޒަރު އުފުލަންޖެހޭތޯއާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގައިވާ މިންވަރަށް ބަނގުރާ ގެންގުޅުމުގެ ކުށް ސާބިތުވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (އަޣުލަބިއްޔަތުން)
އަޣުލަބިއްޔަތުން ދެކެވުނީ ހެކިބަހުން ޙުސައިން ޝާމިލަކީ ތަނާ ހަވާލުވެހުރި އެންމެ އިސް ފަރާތްކަން އެނގޭތީއާއި ދިފާޢުގައި ހެއްކެއް ނެތުމުން މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. ޚިލާފު ރައުޔުގައި ބުނީ ސްޓޯރޫމް އޭނާގެ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށުގައި ހުރިކަމާއި ބަނގުރާ ހުރިކަން އޭނާއަށް އެނގޭކަމުގެ ހެއްކެއް ނެތްކަމަށެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤަވާޢިދާ ޚިލާފަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބަނގުރާ ގެންގުޅުމަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 75/4 ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގެ ދަށުން ކުށެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 21-23)
- ބަނގުރާ ފެނުނު ތަނާ ހަވާލުވެހުރި އެންމެ އިސް ފަރާތަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތްކަން ހެކިންގެ ހެކިބަހުން އެނގޭއިރު، ދިފާޢުގައި އެއްވެސް ހެއްކެއް ނުވަތަ ޤަރީނާއެއް ނުވަތަ އެ ތަކެއްޗާ އޭނާއާ ގުޅުމެއް ނެތްކަމަށް ދަލާލަތުކުރާ ބަޔާނެއް ހުށަހަޅާފައި ނުވާނަމަ، އެ ތަކެއްޗުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އޭނާ އުފުލަންޖެހޭނެއެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު، ޕެރ. 23)
- ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމަށް ހެކި ހުށަހަޅައި، އެ ހެކި ވަޒަންކޮށް ބުރަދަން ދީގެން ޙުކުމްކޮށްފައިވާ ޙާލަތުގައި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގައިވާ މިންވަރަށް ހެކިބަސް ނުލިބޭކަމަށް ބުނުން ފިޔަވައި އެކަމަށް ބާރުދޭ ކަމެއް ފާހަގަނުކުރާނަމަ، އެ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާ ބަލައެއް ނުގަނެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 24)
- ދައުލަތުން ދަޢުވާކޮށްފައިވަނީ ހަމައެކަނި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ނޫންކަން ޤަޟިއްޔާއިން އެނގޭއިރު، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ވަކި ބައެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރީ ކަމަށް ބުނާ ނުކުތާއަކީ އަސްލެއްނެތް ނުކުތާއެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 25-26)
- ފަނޑިޔާރު ބަލައި ވަޒަންނުކުރި ހެކި ނުވަތަ ރިޢާޔަތްނުކުރި މަތީ މަރުޙަލާގެ ނިންމުންތައް ކޮބައިކަން ބަޔާންނުކޮށް ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފުވީ ކަމަށް ބުނުމުން އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއް ނުއުފެދެއެވެ. އަދި ފަނޑިޔާރުގެ ޒާތާ ގުޅުވައިގެން ހުށަހެޅޭ ނުކުތާތަކުގެ މައްޗަށް އިސްތިއުނާފު ބިނާކުރެވިދާނެކަމަށް ނުބެލެވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 27-28)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 75/4 (ދިވެހިރާއްޖެއަށް ގެނައުން މަނާތަކެތީގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 1 ވަނަ ނަންބަރު
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 75/4 (ދިވެހިރާއްޖެއަށް ގެނައުން މަނާތަކެތީގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/13 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 3 ވަނަ ނަންބަރު
- 2010/SC-A/07
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢު، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، އިސްފަނޑިޔާރު ހާތިފް ޙިލްމީ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- އެބައޮތް