ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018-HC-S-A-05
ހުންގާނު ޕވޓ ލޓޑ ވ. ޑރ. މިލްޒާ ޢަބްދުލްމުޙްސިން، 2018-HC-S-A-05
Hungaanu Pvt Ltd v. Dr. Milzaa Abdhulmuhsin 2018-HC-S-A-05 (2018-HC-S-A-05, High Court of the Maldives, 12 September 2018)
ހުންގާނު ޕވޓ ލޓޑ ވ. ޑރ. މިލްޒާ ޢަބްދުލްމުޙްސިން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ތަރިކަ ބަހައި، ނިޔާވިފަހުން 22 މަހުގެ ކުލި އެއްބަސްވުމުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ކުންފުނިން ދައްކަންޖެހޭކަމަށާއި، ތަރިކައާބެހޭ ދަޢުވާގެ ޤާނޫނުގައިވާ މުއްދަތުގައި ދަޢުވާ ނުކުރާތީ މަރުޙޫމާއި ކުންފުންޏާ ދެމެދު ހެދި 3 އެއްބަސްވުން ބާޠިލްކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.
ބަންޑާރަ ގޯއްޗެއްގައި ހުރި ފިހާރައެއް ކުންފުންޏަކަށް ކުއްޔަށް ދީފައިވާ އެއްބަސްވުމާއި އޭގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމުގެ 3 އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ ކުރިން ކުއްޔަށް ދިން ފަރާތް ނިޔާވިއެވެ. ވާރިސަކު ތަރިކަ ބެހުމަށް ދަޢުވާކުރިއެވެ.
ކުލީގެ މުޢާމަލާތަކީ ދަރަންޏެއް ނުވަތަ ވަޞިއްޔަތެއް ނޫން ހިނގަމުންދާ މުޢާމަލާތެއްކަމަށާއި، ވާރިޘުން ކުލި ނަގައިގެން ޢަމަލުން އެއްބަސްވުން ދަމަހައްޓަން އެއްބަސްވެފައިވާކަމަށާއި، އެޑްވާންސް ފައިސާ ކުލިން އުނިކުރަންޖެހޭކަމަށް ކުންފުނިން ހުށަހެޅިއެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
އިމާރާތެއް ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ ކުރިން ކުއްޔަށް ދިން ފަރާތް މަރުވުމުން އެ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުވޭތޯ ނުވަތަ އޭގެ ޙައްޤުތަކާއި އިލްތިޒާމްތައް ވާރިޘުންނަށް ނަޤުލުވޭތޯއާއި، މަރުޙޫމަށް ދީފައިވާ އެޑްވާންސް ފައިސާ ކުލިން އުނިކުރަންޖެހޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ބައެއް ބަދަލުކުރި؛ ފިހާރައިގެ ކުލި ދައްކަންޖެހޭކަމަށާއި ކުލީގެ 3 އެއްބަސްވުން ބާޠިލްކަމަށް ކަނޑައެޅި ބައި ބާޠިލުކުރި
އެއްބަސްވުމުގައި ބައިވެރިއަކު މަރުވިއަސް އެއްބަސްވުން ދެމިއޮންނާނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާތީއާއި، ކުލީގެ ކޮންޓްރެކްޓެއްގައި ކުއްޔަށްދޭ ފަރާތް މަރުވުމުން ޙައްޤުތަކާއި އިލްތިޒާމްތައް ވާރިޘުންނަށް ނަޤުލުވާތީ އެއްބަސްވުންތައް ވާރިޘުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އެއްބަސްވުންތަކެއްކަމަށާއި، އެޑްވާންސް ފައިސާ ކުލިން އުނިކުރަން އެއްބަސްވެފައިވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގެ އެ ބައިތައް ބާޠިލުކުރެވުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ކުއްޔަށް ހިފާ ފަރާތް ނުވަތަ ކުއްޔަށް ދިން ފަރާތް ނިޔާވިނަމަވެސް އެއްބަސްވުން އުވިގެން ނުދާނެކަމަށް ޞަރީޙަކޮށް ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ، އެ ޙާލަތުގައިވެސް ދެފަރާތުން އެއްބަސްވުން ދަމަހައްޓަން ޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ށ))
- ދެ ބައިވެރިއެއްގެ ދެމެދުގައި ކުރެވޭ ޢަޤުދު ނުވަތަ ކޮންޓްރެކްޓުގެ "އަޘަރު" އެ ކޮންޓްރެކްޓުގެ ބައިވެރިއަކު މަރުވުމަށްފަހު އޭނާގެ ވާރިޘުންނަށް ނަޤުލުވުމުގެ އުޞޫލަކީ އިސްލާމީ ފިޤުހާއި އެނޫންވެސް ތަފާތު ޤާނޫނީ ނިޒާމްތަކުގައި އިންތިޒާމުކުރެވި އެއަށް ޢަމަލުކުރެވޭ އުޞޫލެކެވެ. އެ އުޞޫލުގެ މަފްހޫމަކީ ކޮންޓްރެކްޓުގެ ބައިވެރިއަކު މަރުވުމަށްފަހު، އެ ކޮންޓްރެކްޓަކުން އުފެދޭ ޙައްޤުތަކާއި އިލްތިޒާމްތައް އޭނާގެ ވާރިޘުންނަށް އުޞޫލެއްގެ ގޮތުގައި ނަޤުލުވެގެން ދިއުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ރ))
- ކޮންޓްރެކްޓުން އުފެދޭ ޙައްޤުތަކާއި އިލްތިޒާމްތައް ވާރިޘުންނަށް ނަޤުލުނުވާ ޙާލަތްތަކެއް ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި، ކޮންޓްރެކްޓުގެ އަޞްލު ބައިވެރިންގެ މެދުގައި އެ ޙައްޤުތަކާއި އިލްތިޒާމުތައް ވާރިޘުންނަށް ނަޤުލު ނުވާނެކަމަށް އެއްބަސްވެފައިވުން، ނުވަތަ ޤާނޫނުގައި ކޮންޓްރެކްޓުގެ އަޘަރު ވާރިޘުންނަށް ނަޤުލު ނުވާނެކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވުން، ނުވަތަ ކޮންޓްރެކްޓުގެ ޠަބީޢަތުގެ ގޮތުން އެ ކޮންޓްރެކްޓުން އުފެދޭ ޙައްޤުތަކާއި އިލްތިޒާމްތައް ވާރިޘުންނަށް ނަޤުލުވުމަށް ޢުޒުރުވެރިވުން ފަދަ ޙާލަތްތައް ޝާމިލުވެގެންވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ރ))
- އިމާރާތެއް ނުވަތަ ގެއެއް ފަދަ ތަނެއް ކަނޑައެޅޭ ވަކި މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށްދިނުމަށް ވެވޭ ކުލީގެ ކޮންޓްރެކްޓެއްގައި ކުއްޔަށްދޭ ފަރާތް މަރުވުމަކީ އެ ކޮންޓްރެކްޓެއް ނިމުމަކަށް އަންނަ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. އެފަދަ ކޮންޓްރެކްޓެއްގައި ކުއްޔަށްދޭ ފަރާތް މަރުވުމުން، އެ ކޮންޓްރެކްޓްގެ ދަށުން ލިބިދޭ ޙައްޤުތަކާއި އަދާކުރަންޖެހޭ އިލްތިޒާމްތައް އެފަރާތުގެ ވާރިޘުންނަށް ނަޤުލުވެގެން ދިއުމަކީ އިސްލާމީ ފިޤުހުގެ ޖުމްހޫރުން އިއްތިފާޤުވާ ކަމަކަށްވުމުގެ އިތުރުން، އެއީ ތަފާތު ޖުރިސްޑިކްޝަންތަކުގެ ޤާނޫނުތަކާއި ޤަޟާއީ ޕްރެކްޓިސްތަކުގައި އިސްތިޤްރާރުވެފައިވާ މަފްހޫމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ރ))
- "ގޯއްޗާއި ގޯތީގައި ހަދާ އިމާރާތް ކުއްޔަށް ދިނުމާބެހޭ ޤަވާޢިދު" ގައި ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ ކުރިން އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިއަކު މަރުވެގެން ވާރިޘުންގެ މެދުގައި ބިން ބަހައިދެވޭނީ ޝަރީޢަތުން އެހެންގޮތަކަށް ނުނިންމާހާ ހިނދަކު ކުއްޔަށްދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތެއްގެ މަތިންކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާތީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ނިޒާމުގައިވެސް އިމާރާތެއް ކުއްޔަށް ދިނުމާބެހޭ އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ ކުރިން ކުއްޔަށްދޭ ފަރާތް މަރުވުމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި އެ އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް އަންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. އޭގެ މަފްހޫމަކީ އެފަދަ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން އުފެދިފައިވާ ޙައްޤުތަކާއި އިލްތިޒާމްތައް ކުއްޔަށްދިން ފަރާތުގެ ވާރިޘުންނަށް ނަޤުލުވެގެން ދިއުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ރ))
- ތަރިކައިގެ މައްސަލައެއްގައި ކުލީގެ އެއްބަސްވުން ދަމަހައްޓަން ވާރިޘުންގެ މައްޗަށް އަމުރުކޮށްފައި ނެތުމަކީ، އޭގެ ޒާތުގައި އެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ވާރިޘުން އަދާކުރަންޖެހޭ އިލްތިޒާމްތައް ނަފީވެގެންދާ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ރ))
- ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ކުއްޔަށް ދިން ފަރާތަށް ދީފައިވާ އެޑްވާންސް ފައިސާ އަދާކޮށް ނިމެންދެން ކުލިން އުނިކުރާ ގޮތަށް ދެފަރާތުން އެއްބަސްވެފައިވާނަމަ، އެ އެއްބަސްވުންތަކަކީ ކުއްޔަށް ދިން ފަރާތުގެ ވާރިޘުން އެއަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އެއްބަސްވުންތަކެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ބ)، (ޅ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2002 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނު)
- ގޯއްޗާއި ގޯތީގައި ހަދާ އިމާރާތް ކުއްޔަށް ދިނުމާބެހޭ ޤަވާޢިދު (މާއްދާގެ ނަންބަރު ޕީޑީއެފުގައި ކިޔަން ނޭނގޭ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/SC-A/06
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ނިޔާޒު، ޙުސައިން ޝަހީދު، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް