ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-A/354
ޙަސަން ޝިވާޒް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2021/HC-A/354
Hassan Shivaaz v. Prosecutor General 2021/HC-A/354 (2021/HC-A/354, High Court of the Maldives, 1 June 2022)
ޙަސަން ޝިވާޒް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ތުހުމަތުކުރެވުނު ފަރާތް ޝަރީޢަތުގައި ކުށަށް އިޢުތިރާފުވީތީ ކުށް ސާބިތުކޮށް، އުމުރަށް ޖަލަށްލުމާއެކު 100,000 ރުފިޔާ ޖުރުމާނާކުރިއެވެ.
ސައިކަލުގައި ދަނިކޮށް ފުލުހުން ހުއްޓުވުމުން، އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ އަތުގައި އޮތް ކޮތަޅު ފަޅާލުމުން އޭގެ ތެރެއިން އެޅުނު ތަކެއްޗާއި ސައިކަލުގައި އަދި ކޮތަޅުގައި ހުރި ތަކެތީގައި ޑައިމޯފިން ހުރިކަމަށް ތަޙުލީލުން ދެއްކުމުން، ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ ކުރެވުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ތަޙްލީލު ރިޕޯޓާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލުނުކުރާ ކަމަށާއި ބަރުދަން ބަލާފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމަށާއި ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ ފުރިހަމަނުވާ ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ދަށު ކޯޓުގައި ނުފާހަގަކުރާ ކަންކަން އިސްތިއުނާފުގައި ނުބެލޭނެ ކަމަށާއި ކުށަށް އިޢުތިރާފުވެފައިވާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށަށް ޝަރީޢަތުގައި އިޢުތިރާފުވެގެން ކުށް ސާބިތުވި މައްސަލައެއްގައި، ތަޙްޤީޤުގެ އިޖުރާއަތު (ތަޙްލީލު ރިޕޯޓާ ބެހޭ ސުވާލުކުރުން، ބަރުދަން ބެލުން، ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ) ފުރިހަމަނުވާ ކަމަށް ދަށު ކޯޓުގައި ނުފާހަގަކޮށް އިސްތިއުނާފުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ހުށަހަޅާ ނުކުތާތަކަށް ހައިކޯޓުން ރިޢާޔަތްކުރެވޭނެތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ދަށު ކޯޓުގައި ހެކި ހުށަހެޅުމާއި ހެކިވެރިންނާ ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބުނު ނަމަވެސް އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކުގައިވާ ކަންކަން ދަށު ކޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައި ނުވާތީއާއި، ކުށް ސާބިތުވީ ޤަޟާއީ އިޢުތިރާފުން ކަމަށްވާއިރު އެ އިޢުތިރާފާމެދު ސުވާލު އުފައްދާފައި ނުވާތީ، ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ހައިކޯޓުން މައްސަލަތައް ބަލާނީ ދަށު ކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތައް އަސާސްކޮށްގެން ކަމުން، ދަށު ކޯޓުގައި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބި ހުށަނާޅާ ހެކި އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ބަލައިނުގަނެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8)
- ދަށު ކޯޓުގައި ފާހަގަކޮށް ވާހަކަދެއްކުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބި، ދަށު ކޯޓަށް ހުށަނާޅާ ނުކުތާތައް އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ހުށަހެޅި ނަމަވެސް، އެ ކަންކަމަށް ހައިކޯޓުން ރިޢާޔަތްކުރަން ނުޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8، 13)
- ތަޙްޤީޤުގައި ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ޤާނޫނީ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަނުވާ ކަމަށް (ތަޙްލީލު ރިޕޯޓު ލިބުމުން ސުވާލުނުކުރުން، މަސްތުވާތަކެތީގެ ބަރުދަން ބެލުން، ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ) ހުށަހަޅާ ނުކުތާތަކަކީ ދަށު ކޯޓުގައި ފުރުޞަތު ލިބި ނުފާހަގަކޮށްފައިވާ ކަންކަމަށް ވާނަމަ، އިސްތިއުނާފުގައި އެ ނުކުތާތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރެވޭނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9–13)
- ޤަޟާއީ އިޢުތިރާފަކީ ޖިނާއީ މައްސަލައެއް ސާބިތުކުރުމުގެ އެންމެ ވަރުގަދަ ހެއްކެވެ؛ ދަށު ކޯޓުގައި ވީ އިޢުތިރާފާމެދު އިސްތިއުނާފުގައި ސުވާލު ނުއުފައްދާނަމަ، އިޢުތިރާފުން ސާބިތުކުރި ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެނެވޭނެ ސަބަބެއް ނުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 12، 14)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ ހައިކޯޓުގައި މައްސަލަ ބެލުމުގެ އުޞޫލު ބަޔާންކުރާ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) (PDF ގައި '23 ވަނަ މާއްދާ'، ނަންބަރު އޮޅިފައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) (ދަޢުވާގައި ޙަވާލާދީފައި)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/HC-A/83 (މޫސާ ނަޞީރު ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/SC-A/41
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/42
- ބެންޗު
- ޙުސައިން މަޒީދު، ޙަސަން ޝަފީޢު، ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް