ޙާމިދު ފާއިޒް ވ. ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

މުޙައްމަދު ތާއީދުކުރއެވެ ).

4މިއީ، ސިވިލް ކޯޓގު ނަންބަރު 663/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފކު ރުމަށު އެދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުން ބެލެވޭ ޤަޟިއްޔާއެކެވެ. މި ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަކީ […] / ޙާމިދު 2 1 ފާއިޒް އެވެ. އަދި އިސްތިއުނާފރައްދުވާ ފަރާތު ކ، ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އެވެ.

9[…] ގްރައުންޑް އަދި ފުރަތަމަ ބުރި ކުއްޔަށް ދިނުމަށް ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އާއި […] / ޙާމިދު ފާއިޒްއާ ދެމެދު 41 މާރިޗް 9242 ގައި އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކޮށްފައިވެއެވެ.

0. ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ވެވުނު އެއްބަސްވުމުގެ 2 ވަނަ މާއްދާގައި ކުއްޔަށްދޭ ތަނުގެ ކުއްޔަކީ މީލާދީ މަހަކަށް -80,000/ (އަށްޑިހަ ހާސް ރުފިޔާ) ކަމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކުއްޔަށް ދިން ތަން، 24 އޯގަސްޓް 9242 އިން ފެށިގެން […] / ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން ބޭނުންކުރަމުން ދިޔަނަމަވެސް، ކުލި ދައްކާފައިނުވާ ތ، ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްއަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބެމުންދާކަމަށްބުނެ، ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން 24 މަސްދުވަހުގެ ނޯޓިސްއެއް ދިނުމަށްފަހު ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުން ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުން ބާޠިލުކޮށްފައިވެއެވެ.

1އިސްވެ ބުނެ ވުނު ނޯޓިސްއާ އެއްގޮތަށް ތަން ޙަވާލުކޮށްފައިނުވާތީއާއި ތަން ޙަވާލުކުރުމަށް އަމުރުކޮށްދިނުމަށް އެދި އަދި ކުލީގެ ފައިސާއާއި ކުލި ނުދައްކާތީ އަރަމުންދާ ޖޫރިމަނާ ހޯދުމަށްއެދި، ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ ފަރާތުން ސިވިލް ކޯޓުގައި ދަޢުވާކޮށްފައިވެއެވެ. އައިޑީރަޖިސްޓްރޭޝަން ނަންބަރު C0270/2015

2ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްއިން ހުށަހެޅި އެ މައްސަލަ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 663/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާއިން ބަލާފައިވެއެވެ. މިއީ، ސިވިލް ކޯޓުގެ ބުނެވިދިޔަ ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފުކުރުމުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައި ބަލާފައިވާ ޤަޟިއްޔާއެކެވެ.

0. ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ ފަރާތުން ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ދަޢުވާގެ ސީޣާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ: " މްދަޢުވާއަކީ، […] ގްރައުންޑް އަދި ފުރަތަމަ ބުރި ކުއްޔަށް ދޫކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓ ލިމިޓެޑް (މީގެފަހުން "ދަޢުވާ ކުރާ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައިވާ ފަރާތް) އާއި […] ޙާމިދު ފާއިޒް (މީގެފަހުނެ"ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނުފައިވާ ފަރާތް) އ ދެމެދު41 މާރިޗު 9242 ގައު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމާ ގުޅިގެން ކުއްޔަށްދެވުނ ތަން24 އޯގަސްޓް 9242 އިނާ ފެށިގެން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ބޭނުންކުރަމުން ގޮސްފައިވީނަމަވެސް،އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް ދަޢުވު ލިބޭ ފަރާތުން ދައްކަންޖެހޭ ކުލި ދައްކަމުންން ދާތީ އާއި މިކަމުގެ ސަބަބުން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ނުހަނު ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބެމުންދާތީ، އެއްބަސްވުން ބާޠިލްކޮށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ދީފައިވާ ނޯޓިސްއާ އެއްގޮތަށް ތަން ހުސްކޮށްފައިނުވާތީ، ތަން ހުސްކުރުމަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް އަމުރުކޮށްދެއްވައ، ތަން ހުސްކުރުމާ ހަމައަށް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ދައްކާފައިނުވާ އެންމެހާ ކުއްޔާއި ކުލި ނުދެއްކުމުން އަރާފައިވާ ޖޫރިމަނާ އެކީ އެއްފަހަރާ ދެއްކުމަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް އަމުރުކޮށްދެއްވުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ދަޢުވާއެކެވެ." ސިވިލް ކޯޓުގެ ޙުކުމް

3ސިވިލް ކޯޓުން ޙުކުމްކޮށްފައި ވަނީ: " ދެންފަހެ، އިސްވެ ބަޔާންވެދިޔަ ނުކުތާތަކުގެ މައްޗަށް ރިޢާޔަތްކުރުމުން، ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް (ރަޖިސްޓްރީ ނަންބަރ 0270/2015-C) ގެ ފަރާތުން […] ޙާމިދު ފާއިޒް (ދ.ރ.ކ ނަންބަރު ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ ފަރާތުން ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ދަޢުވާ ފޯމުގެ 7 ވަނަ ނަންބަރު ) ގެ މައްޗަށް ކޮށްފައިވާ މިދަޢުވާގައި، ދެފަރާތުގެ މެދުގައި 41 މާރިޗް 9242 ގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ތަން ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން 24 އޯގަސްޓް 9242 ދުވަހުން ފެށިގެން ބޭނުންކުރަމުންދާކަ ން އެނގެން އޮންނަކަމާއި، އެއްބަސްވުމާއި އެއްގޮތަށް ދައްކަންޖެހޭ ކުލި ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން ދައްކަމުންގޮސްފައި ނުވާކަން ދެފަރާތުގެ ބަހުން ޝަރީޢަތަށް ޘާބިތުވާކަމުގައި ކަނޑައަޅައި؛ 24 އޯގަސްޓް 9242 […] ފެށިގެން21 އޯގަސްޓް 9242މި. ދުވަހުގެ ނިޔަލަށާ ތަނުގެ ކުލީގެ ގޮތުގައި އަރާފައިވާ ފައިސާއިން އެޑްވާންސް ކުލީގެގޮތުގައި ދައްކާފައިވާ ފައިސާ ކަނޑައި ބާކީ ދައްކަންޖެހި ނުދައްކައިވާ 730,322/58ރ. (ހަތްލައްކަ ތިރީސްހާސް ތިންސަތޭކަ ބާވީސްރުފިޔާ ފަންސާސް އަށްލާރި) އާއި، 44 އޯގަސްޓް 9242މ. ދުވަހުން ފެށިގެން 21 އޯގަސްޓް 9242މ. ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް ހިނގާފައިވާ 022 ދުވަހުގެ ޖޫރިމަނާގެ ގޮތުގައި ދުވާލަކަށް -200/ރ. (ދުއިސައްތަ ރުފިޔާ) ގެ ރޭޓުން ދައްކަންޖެހޭ -71,800/ރ. (ހަތްދިހައެއްހާސް އަށްސަތޭކަރުފިޔާ) އާއެކު ޖުމްލަ 802,122/58ރ. (އަށްލައްކަ ދެހާސް އެއްސަތޭކަ ބާވީސްރުފިޔާ ފަންސާސް އަށްލާރި) އަކީ ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާކަން ޝަރީޢަތަށް ޘާބިތުވާކަމުގައި ކަނޑައަޅައި، އިސްވެ ބުނެވުނު 802,122/58ރ. (އަށްލައްކަ ދެހާސް އެއްސަތޭކަ ބާވީސްރުފިޔާ ފަންސާސް އަށްލާރި) ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑަށް ލިބިދިނުމުގެ ގޮތުން މިއަދުން (20 އޯގަސްޓް 9242މ.) ފެށިގެން 42 (ފަނަރަ) ދުވަހުގެ މުއްދަތުގައި ސިވިލް ކޯޓަށް ދައްކައި ޚަލާޞކުރުމަށާއި، މިއަދުން ( 20 އޯގަސްޓް 9242މ.) ފެށިގެން 42 ދުވަހުން ފެށިގެން 24 (އެކެއް) މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތުގައި […] އެވެކިޔާ ގޯތީގެ ގްރައުންޑް ފްލޯރއާއި ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާގައި ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން ބަހައްޓާފައިވާ މުދަލާއި ތިބިނަމަ ތިބިބަޔަކާއެކު ނެރެ ތަން ހުސްކޮށް ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާ ޙަވާލުކުރުމަށް […] ޙާމިދު ފާއިޒް (ދ.ރ.ކ ނަންބަރު ) އަށް އަންގައި ޙުކުމްކޮށްފީމެވެ."4 ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 663/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓްގެ ޞަފްޙާ ނަންބަރު 2 އަދި 42 އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހެޅުނު ނުކުތާތައް

2. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އަންނަނިވި ނުކުތާތައް ހުށަހަޅާ އެ ނުކުތާތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ވަކާލާތުކޮށްފައި ވެއެވެ. އެގޮތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާތަކަކީ:

2.4ގ.މަލްވިނަ ގްރައުންޑް ފްލޯރ އާއި ފަސްޓް ފްލޯރ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ކުއްޔަށްހިފީ، ތަނުގައި ޕްރިންޓްކުރުމުގެ ވިޔަފާރުއަކަށްކަން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ އިޢުތިރާފުންވެސް އެކަން ކަށަވަރުވެފައި، އެ ވިޔަފާރިއާއި ބެހޭ އެއްވެސް ކަމެއްކުރެވޭނީ އެ ޢިމާރާތް ބޭނުން ކުރުމުގެ ހުއްދަ އެއްބަސްވުމުގެ 0 ވަނަ މާއްދާއާއި 1 ވަނަ މާއްދާގައި ވާގޮތަށް ލިބިގެންކަން ނުހަނު ސާފުކޮށް އެނގެން އޮތުމުން، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ދުލެއްދީގެން ތަނާއި ޙަވާލުވެފައިވާކަމަށ ޤާނޫން ނަންބަރު 24/1 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު)ގެ 92 ވަނަ މާއްދާއާއި ޙަވާލާދީގެން ފާހަގަކުރި ކުރުން ޞައްޙަނޫންކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާ؛ އަދި

2.9މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި ޝަރީޢަތްކުރުމަށް ހަމަޖެހި/ހިނގަމުން އަންނަ އުޞޫލާއި ޚިލާފަށް މި ޝަރީޢަތްކުރިއަށް ގެންދަވައ މި ޤަޟިއްޔާގައި ކޮށްފައިވާ ޙުކުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާ ޚިލާފަށް ކުރައްވާފައިވާ ޙުކުމެއްކަމަށް ބެލެވޭކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާއެވެ.

2. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެދިފައިވަނީ: "4 . […] އެވެކިޔާ ޢިމާރާތުގެ ގްރައުންޑް ފްލޯރ އާއި، ފަސްޓް ފްލޯރ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ކުއްޔަށްހިފި ނުވަތަ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ކުއްޔަށްދިނެ"މރ.ޕްރިންޓް" މ ނަމުގައި ޕްރިންޓް ކުރުމުގެ މަސައްކަތެއްގެ ހިންގުމުގެ ވިޔަފާރި އަކަށްކަން ދަޢުވާކުރާ އަދި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ބަހުން އެނގެން އޮތްނަމަވެސް އެ ވިޔަފާރީގެ މައިގަނޑު އިސްތިއުނާފު ފޯމުގެ 7 ވަނަ ނަންބަރު މަސައްކަތްތައް އެ ތަނުގައި ހިނގަމުނިއައިކަން ސާބިތުނުވާތްއާއި، އެވިޔަފާރި ފުޅާދާއިރާއެއްގެ ތެރޭގައި އެތަނުގައި ހިންގުމަށޭ ރާއްޖޭން ބޭރުން އިވަގުތު ދަޢުވާލިބާފަރާތުން އެތެރެކުރި މެޝިނަރީޒ އާއް އެހެނިހެން ތަކެތި ވަގުތީގޮތުން އެތަނުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ފުރުސަތު ދަޢުވާކުރާފަރާތުން ދަޢޭވލިބި ފަރާތަށް ދީފައިވިޔަސް، އެ ޢެ މާރާތ ބޭނުން ކުރުމުގެ ރަސްމީ ލިޔުން ލިބިފައި ނުވުމުން، އ ތަކެތި އ ތަނުގައި ބެހެއްޓުމަށް ފުރުސެ ތ ދިނުމަކީ، އެތަން ޙަވާލުކުރުމަށް އެއްބަސްވުމުގި0 ވަނަ މާއްދާއާއި1 ވަން މާއްދާގައި ވަނަ މާއްދާގައޭބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ދުލް އްދިނީ ކަމަށް ޤަބޫލު ކުރެވޭނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނޫންކމަށަ ކަނޑައަޅުއްވައި ދެއްވައި، ތަން ޙު ވާލު ކުރެވޭނެ ވަގުތު ދަޢުވާކުރި ފަރާތަށް ފަހިކޮށްދެވިފައި ނެތުމުން ކުލީގެ މުއްދަތާއި ކުލި ހިނގަން ފެށިފައި ނުވާތީ ކުލި ނަގައި ދިނުމަށް ކަނޑައެޅުއްވި ކަނޑައެޅުއްވުނަބާޠިލް ކޮށްދެއްވައި، އުދި އެގޮތަށް އެއްބަސްވުނ ބާޠިލުކޮށ ތަން ޙަވާލުކުރުމަށް ކަނޑިއެޅުއްވި ކަނޑައެޅުއްވުން ބާޠިލެކަމަށް ކަނޑައަޅައުދެއްވުމާއެކު ސިވިލް ކޯޓުގ ނަންބަރ 663/Cv-C/2019 ގެ ޙުކުމް ބާޠިލކޮށްދެއްވުން އެދެމެވެ.

9. ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުނު ކުއްޔަށާހިފިތަނުގައި ކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ވިޔަފާރީގައި އެހިނދުން ފެށިގެން ބޮޑު ޚަރަދެއް މެދުނުކެނޑި ހިނގަމުން އަންނަ ގޮތުގައި ޤާއިމްކުރަމުން އައި ނިޒާމު ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ޢްމަލުކުރ ގޮތުނި ފުނޑު ފުނޑުވެ އެކަން ބޮޑު ގެއްލުމަކަށުބަދަލުވެފައި ވަނިކޮށް، ޢެ ދުލުވެރިކަމެއ ނެތް ގޮތެއްގައި ކަނޑައެޅުއްވި އ ޙުކުމުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ބޮޑެގެއްލުމާއްއެކު އ ގެއްލުންތައް އިޢާދަނުކުރެވޭނެފަދަ ބޮޑު ގެއްލުމަކަށް ބަދަލުވެގެންދާނެކަމުގެ ބިރު އޮތުމުން، ނަންބަރ 633/Cv-C/2019 ގެ ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލާގައި އިސްތިއުނާފުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅުއްވަންދެން އެ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުން ފަސްކުރުމުގެ ވަގުތީ އަމުރެއް އަވަސް ވަގުތު ކޮޅެއްގެތެރޭގައި ނެރެދެއްވުން އެދެމެވެ." މިފަދައިންކަން އެނގެން އޮވެއެވެ. އިސްތިއުނާފު ފޯމުގެ 42 ވަނަ ނަންބަރު އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ފާހަގަކުރާ ކަންކަން އިސްތިއުނާފީ ފުރަތަމަ ނުކުތާއާ ގުޅޭ

42.ގ.މަލްވިނަ ގްރައުންޑް އަދި ފަސްޓް ފްލޯރ ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން ކުއްޔަށްހިފީ އެ ތަނުގައި ޕްރިންޓު ކުރުމުގެ ވިޔަފާރިއެއް ކުރުމަށްކަމަށާއި، އ ވިޔަފާރިކުރަން ފެއްޓޭނީ އެއްބަސްވުމުގެ 0 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޤާއިމްކުރަންޖެހޭ ކ ރަންޓާއ ފެނި ޤާއިމްކޮށްގެން ޢިމާރާތް ބޭނުންކުރުމުގެ ހުއްދަލިބި، އެއްބަސްވުމުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަރުޠުތަކާއި އެއްގޮތަށް ޙާމިދު ފާއިޒްއ ތަނާ ޙަވާލުކުރުމުންކަމަށާއި، އެކަމުގެ މައްޗަށް ދެފަރާތުން ލިޔެ ސޮއިކުރި ލިޔުން އޮނނަންޖެހޭން ކަމަށާއި، ޢިމާރާތް ބޭނުންކުރުމުގެ ހުއްދަ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ލިބިގެންނޫނީ އެކަން ނުކުރެވޭނެކަމަށާއި ވިޔަފާރީގައި ހޯދަންޖެހޭ ހުއްދަތައް ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ފެއްޓޭނީވެސ ލިޔުން ޙަ ވާލުކުރުމުންކަމާއި، ތަނުގެ ކުލި އަދި މުއްދަތު ހިނގަން ފަށާނީ ތަން ޙަވާލުކުރާ ރަސްމީ ލިޔުން ވުޖޫދަށްގެނެވޭ ތާރީޚުގައިކަން އެއްބަސްވުމުގެ 1 ވަނަ މާއްދާއިން އެނގޭކަމަށް ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

44ޕްރިސިޑެންސް 6ތަނުގައި މަސައްކަތް ކުރުމަށް އެކިއެކި ވަޒީފާތަކަށް 92 ވަރަކަށް މުވައްޒަފުން އައްޔަންކޮށް، މުވައްޒަފުންނަށް ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދުތައް ހިނގަން ފަށައި، މަސައްކަތަށް ބޭނުންވާ މެޝިނަރީޒ އާއް އިކްވިޕްމަންޓްސް ފަދަ ގިނަ މުދާ ރާއްޖެއަށް އެތެރެކޮށް ކަސްޓަމުންނެރެ އެ ތަކެތި ބަހައްޓާނެތަނެއ ނެތިގެން ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ ފަރާތުން އެ ފަރު ސ ތ ދީފައިވިޔަސް، އެއީ އެއްބަސްވުމުގެ 0 ވަނަ އަދި 1 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުރަންޖު ހ ކަންކަން ކުރުމަށެ ދުލެއްދިނީ ނޫންކަމަށާއި، އަސްލު މަޤްޞަދު ޙާޞިލވާނަމު ދުލެއް ދިނުމުގެ ފުރުސަތު އޮންނާނެ ކަމަށް ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

49.ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/1 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 92 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ލުޔެއް ދޭނަމަ އެ ކަމެއް އެގޮތަށް ކުރުމަށް ރަސްމީ ލިޔުމެއް އޮންނަންވާނެ ކަމަށާއި، އެފަދަ ލިޔުމެއް ނުފެންނަހާ ހިނދަކު، އެ ކަމެއް އެއިން ގޮތަކަށް ކުރީ ކަމަށް ބެލެވޭނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތްކަމށަ އިސްތިއުނާފުކުރާ ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

40.ކޮންމެ މައްސަލައެއް ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުމުން ފުރަތަމަ އޮންނަނީ ޑިސްޕިއުޓް މަރުޙަލާ ކަމަށާއި، ޞުލްޙަވެރި ޙައްލެއް ނުގެނެވިއްޖެނަމަ ދެން އޮންނާނީ ޝަރީޢތަށަ ފޮނުވުންކަމަށާއި، އިޖުރާއީ ނުކުތާއެއް ހުށަހަޅައިފނަމި އޭގެ ޖަވާބު ދިނުމަށް ފުރުސަ ތ ދިނުމަށު ހަމަޖެހިފައިވާކަމށާއި، މި ޤަޟިއްޔާގައި އިޖުރާއަ ނުކުތާ ހުށަހެޅުމުން އެއީ އިޖުރާއީ ނުކުތާއެއް ކަމަށް ބަލައިނުގަންނ ކަމަށަ ބުން ދަޢުވާގެ ޖަވާބު ހުށަހެޅުމަށް ޝަރީޢަތުން އަންގަ އިޖުރާއީ ނުކުތާއާ ގުޅިގެން ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތް ލިޔުމުން ދީފައިނުވާކަމަށް ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން

41.ދަޢުވގާ ޖަވާބު ހުށަހެޅުމުން އެ ޖަވާބަށް ރައްދު ދިނުމަށް ފުރުސަތދީ އ ބަޔާނެ ހުށަހެޅުމުން، ދަޢވާކުރު ފަރާތަށް ދިން ފަހު ފުރުސތުގައ ބަޔާނި ހުށަހަޅާފައިވާކަމަށާއި، އެއަށްފަހު ހެކިލިސްޓް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސތަ ލިބެންޖެހޭކަމަށާއި، ހެކލިސްޓި ހުށަހެޅުމުގައި ލިޔުންތައް ހުށަހެޅުމާއި ހެކިންގެ މަޢުލޫމާތު ހުށަހެޅުން އޮންނަކަމަށާއި، އެ ލިޔުމަކުން ނުވަތަ ހެކިބަހުން ސާބިތުކުރަން ބޭނުނާ ވާ ކަމެއް ފާހަގަކުރަންޖެހޭ ކަމަށާއި، ދެން އޮންނަނީ، ހެކިން ހާޒިރުކުރަންޖެހޭތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ބެލުމަށް ބާއްވާ އަޑުއެހުން ކަމަށާއި، އެއަށްފަހު، ހެކިބަސް ނެގުން އ ންނަކަމަށާއި، އޭގެފަހުން، ޚުލާޞާ ބަޔާން ހުށަހަޅާ އަޑުއެހުން ނިންމާލަނީ ކަމަށާއި، ދެން އޮންނަނީ ޙުކުމް ކުރުން ކަމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

42.އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިމިވާ ޤަޟިއްޔާގައި ހެކި ލިސްޓް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަތު ހުޅުވާނުލާކަމަށާއި، އޭގެ ފަހަތަށް ހުރި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ހަމައެކަނި ކުރި ކަމަކީ ޙުކުމް ކުރުން ކަމަށާއި، މި ޙުކުމަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 19 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ކޮށްފައިވާ ޙުކުމެއްކަމަށާއި، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތާއި އެއްކޮޅަށް ޖެހި ކޮށްފައިވާ ޢަ ދުލުވެރިކަމެއ ނެތް ޙުކުމެއްކަން ހިތާ މަޔާއެކު ފާހަގަކުރާ ކަމަށް ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން ބުނެފައިވެއެވެ.

40.ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި އިޖުރާއީ ބަޔާނުގައި ފާހަގަކުރި އިޖުރާއީ ނުކުތާގެ މައްޗަށް ބެލި ގޮތް އިންސާފުވެރި ނުވުމާ ނ ޞައްޙަނޫން ޙުކުމަކަށް ވާޞިލު ވެފައިވާކަމަށާއި، އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވް ގޮތަށް ތަންޙި ވާލުކުރުމަށ އަމުރުކޮށް ދިނުން އެދު ޙާމިދު ފާއިޒް ހުށަހެޅި ނަންބަރ 42/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާ ހުށަހެޅީ 29 ޖަނަވަރީ 9242 ގައި ކަމަށާއި، އިސްތިއުނާފު ކުރެވިފައިމިވާ ޤަޟިއްޔާ ހުށަހެޅީ 02 ޖަނަވަރީ 9242 ގައި ކަމަށާއި، ސިވިލް ކޯޓުގައި އެހެން މައްސަލައެއްގެ ޝަރީޢަތުގައި ވަނިކޮށް، އެރިއޮޅުމަކުން ކައުންޓަރަށް ކޯޓު އަމުރު ރައްދު ކުރެވޭނެ ގޮތް ނުވުމުން، ޙާމިދު ފާއިޒް ހުށަހެޅި މައްސަލައިގެ ދަޢުވާފޯމު 20 އެޕްރީލް 9242 ގައި ބާޠިލވު އިރި ވަނީ އެ ޤަޟިއްޔާގެ ހެކިލިސްޓް ހުށަހަޅަން ޖެހިފައިކަމަށާއި، 40 އެޕްރީލް 9242 ގައި އަލުން އެ މައްސަލަ ހުށަހަޅާ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1676/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާގެ ގޮތުގައި އެ މައްސަލަ ކ ރިއަށްދާގޮތަށް ހަމަޖެހި، ތަފސް ލުކޮށް ކަން ހިނގިގޮތް އިޖުރާއީ ބަޔާނުގައި ހުށަހަޅާފަ އިވަނިކޮށް، ކަނޑައެޅިގޮތުގައި ޢަދުލުވެރިކަމެއް ނެތްކަމަށާއި، 91 އެޕްރީލް 9242 އަދި 97 އެޕްރީލް 9242 ގައި ހުށަހެޅި އިޖުރާއީ ބަޔާނުގައި އޮޅުން ނާރާވަރަށް މިކަންކަން ބަޔާންކޮށްފައިވާނެ ކަމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން ބުނެފައިވެއެވެ. އިސްތިއުނާފރައްދުވާ ފަރާތުނު ފާހަގަކުރި ކަންކަން އިސްތިއުނާފީ ފުރަތަމަ ނުކުތާއާ ގުޅޭ

47ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން 24 އޯގަސްޓް 9242 ގައި ތަން ބޭނުންކުރަން ފށިފެށުމުން، ތަން ޙވާލުކުރުމަށަ އޮތް މާއްދާގެ ދަށުން އެ ފަރާތުން ލުޔެއް ދީފައިވާކަން އެނގޭ ކަމަށާއި، މިއަދާ ހަމައަށްވެސް ތަން ބޭނުންކުރަމުންދާ ދިޔުމުންވެސ އެކަން އެނގޭކަމަށް ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުން

42.ސިވިލ ކޯޓަށް ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ދަޢުވާގެ މައުލއާއޫ ގުޅިގެން ތިރީގައިވާ ކަނކަނ އެފަރާތުން ފާހަގަކް ށްފައިވާކަމަށް ބުނެއެވެ. އެކަންކަމަކީ:

42.4. ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދު […] ގްރައުންޑް އަދި ފުރަތަމަ ބުރި 42 (ފަނަރަ) އަހަރަށް ކުއްޔަށް ދިނުމަށް 41 މާރިޗް 9242 ގައި އެއްބަސްވެ ސޮއިކޮށްފައިވާކަން.

42.9. އެއްބަސްވުމުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގައި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކުއްޔަށްދީފައިވަނީ […] ގޭގެ ގްރައުންޑް އަދި ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ ކަމަށް ބަޔާ ންކޮށްފައިވާކަމަށާއި، ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ 42 ޖޫން 9242 ގައި ޙަވާލުކޮށްފައިވާނެކަމަށާއި، ގްރައުންޑް ފްލޯ 04 ޖުލައި 9242 ގައި ޙަވާލުކޮށްފައިވާކަމާއި މި ތާރީޚުތަކުގައި ތަނަށް މެޝިނަރީޒް ވައްދާ ބޭނުންކުރަން ފެށިކަމަށް ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން އިންކާރުކޮށްފައނުވާކަން.

42.0. ކުއްޔަށްދިން ފްލޯތައް ޙަވާލުކޮށްފައިވަނީ، ފެނާއި ކަރަންޓް ލިބޭގޮތަށް ބޭނުންކުރެވޭ ވަރަށް ނިންމުމަށްފަހުގައި ކަމަށްވީނަމަވެސް، ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން 9242 އޯގަސްޓް މަހުން ފެށިގެން މިއަދާ ހަމައަށް ތަން ބޭނުންކުރި ނަމަވެސް ކުލި ދައްކާފައިނުވާކަން.

42.1. އެއްބަސވުމުގް 2 ވަނަ މާއްދާގައި ކޮންމެ މީލާދީ މަހެއްގެ 42 ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރިން ކުލި ދައްކަންވާނީ ކަމަށެ ބަޔާންކޮށް، އެގޮތަށް ކުލި ނުދައްކާނަމަ، ކުއްޔަށްހިފާފަރާތަށް އެކަން އެންގުމަށްފަހު އިޞްލާޙު ނުވެއްޖެނަމަ އެއް މަސްދުވަހުގެ ނޯޓިސްއެއް ދިނުމަށްފަހު އެއްބަސްވުން އުވާލުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކުއްޔަށްދިން ފަރާތަށް ލިބޭކަން.

42.2. އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކުއްޔަށްދިން ތަން 01 އޯގަސްޓް 9242 އިން ފެށިގެން ޙާމިދު ފާއިޒް ބޭނުންކުރަން ފަށާފައިވާއިރު، އެ މުއްދަތުގެ ފަހުން ކުލި ދެއްކުމަށް އެންގުމަށްފަހުވެސް، ނޮވެންބަރު މަހާ ހަމައަށް ކުލި ދައްކާފައިނުވާތީ، މިކަމުގެ ސަބަބުން 22 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްއަށް ލިބިފައިވާކަން.

42.އެއްބަސްވުމުގެ 0 ވަނަ އަދި 1 ވަނަ މާއްދާއާއި ގުޅިގެން ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ ފަރާތުން އަންނަނިވި ކަންކަން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

42.4. އެއްބަސްވުމުގެ 0 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ "..ތަން ޙަވާލުކުރެވޭއިރު ހުންނަންވާނީ، އެއްބަސްވެވިފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ތަނުގައި ކުލަ އާއި ދަވާދުލެވި، ކަރަންޓާއި ފެން ބޭނުންކުރެވޭގޮތަށްހަމަޖެހި، ސަރުކާރުން ނަގަންޖެހޭ ޢިމާރާތް ބޭނުންކުރުމުގެ ހުއްދަ ނެގި، ތަން ބޭނުންކުރެވޭ ވަރަށް ނިމިފައި..." ކމަގައިކަން.

42.9. ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން 24 އޯގަސްޓް 9242 ގައި ތަނަށް މުދަލާއި މެޝިނަރީޒް ވައްދާ ތަން ބޭނުންކުރަން ފެށިކަމަށާއި، ތަން ބޭނުންކުރަންފެށީ "ތަން ބޭނުންކުރާ ވަރަށް ނިމިފައި" ވުމުން ކަމަށް ޙާމިދު ފާއިޒްވެސް ޤބޫކުރާކަން.

42.0. ޢިމާރާތް ބޭނުންކުރުމުގެ ހުއްދަ ލިބުން ލަސްވެފައިވަނީ، އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރުމަށްފަހު، ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން ޢިމާރާތަށް ގެންނަން ބޭނުންވި ބަދަލުތައް ގެންނަން ޖެހުމުން އެ ބަދަލުތައް ހިމެނުމަށްފަހު ކުރެހުންތައ ތައްޔާރުކޮށް ހުއްދައަށް އެދުމނު ހުއްދް ލިބުން ލަސްވުމުން ކަމަށާއި، ބަދަލުތަކާއި އެއްގޮތަށް ޢިމާރާތް ނިންމަވައިދެއްވި 42 ޖޫން 9242 އިން ފެށިގެން ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ އަދި 04 ޖުލައި 9242 އިން ފެށިގެން ގްރައުންޑް ފްލޯ ޙަވާލުކުރުމުން އެ ފްލޯތަކަށް މުދާ ވައްދ ތަނާ ބޭނުންކުރަމުން ގޮސް އެއްބަސްވުމުގް 0 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް ތަން ޙަވާލުނުކުރާކަމަށ ބުން ކުލި ނުދައްކާ ހުރުމަކީ ޤަބޫލުކުރެވޭނެކަމެއް ނޫންކަން.

42.1. ދާއިމީ ކަރަންޓް ތަނަށް ލިބިފައިނުވަނީ، ޙާމިދު ފާއިޒް އެދުނުގޮތަށ ބަދަލުގެނެސް އެ ބަދަލުތައް ހިމަނާ ކުރެހުންތައ ތައްޔާރުކޮށް ހުއްދައަށް އެދުމުން އެ ހުއްދަ ލިބުން ލަސްވުމުންކަމަށާއި، ދާއިމީ ކަރަންޓް ލެވިފައިނެތަސް ވަގުތީ ކަރަންޓް ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން ބޭނުންކޮށްފައިވާކަން ކަރަންޓް ބިލްތަކުން އެނގޭކަން.

42.2. އެއްބަސްވުމުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ، "ތަން ޙަވާލުކުރެވުނު ކަމަށް ބަލާނީ، ޢިމާރާތުގެ ތަޅުދަނޑިތަކާއި، ތަން ޙަވާލުކުރި ލިޔުމާއެކު ތަނުގެ އިންވެންޓްރީގައި ދެފަރާތުން ސޮއިކޮށް ކުއްޔަށްހިފާ ފަރާތާއި ޙަވާލުކުރުމުން" ކަމަށްކަން.

42.0. އެއްބަސްވުމުގެ 1 ވަނަ މާއްދާއާއި އެއްގޮތަށް ތަން ޙަވާލުކުރެވިފައިނުވަނީ ޙާމިދު ފާއިޒް އެދުނު ބަދަލުތަކާ ގުޅިގެން ލިބެންޖެހޭ ހުއްދަތައް ނުލިބުމުންކަމާއި، އެހެންނަމަވެސް، އެ ބަދަލުތައް ގެނައުމަށްފަހު 04 ޖުލައި 9242 އާ ހަމައަށް ތަން ޙަވާލުކުރުމަށްފަހު، ޙަވާލުކުރި ކަމުގެ ލިޔުމުގައި ސޮއިކުރަން ޙާމިދު ފާއިޒްއަށ ގުޅުމުން އެކް އުޒުރުދައްކ އާ ލިޔުމާ ޙަވާލުވެފައިނު ވާކަމާއި އަދި އޭގައި ސޮއިކޮށްފައިނުވާކަމަށާއި، މިކަން ސާބިތުކުރުމަށް ޝަފަހީ ހެކިން ހުށަހެޅުމަށް ސިވިލް ކޯޓުގައި ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ ފަރާތުން އެދިފައިވާކަން.

42.7. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/HC-A/139 ޤަޟިއްޔާގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ޚުލާޞާގެ ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާތަކުގެ (ބ) ގައި، ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއް މާނަކުރުމުގައި ބައިވެރިންގެ މެދުގައި ޚިލާފު އުފެދިއްޖެނަމަ އެއްބަސްވުން މާނަކުރުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރެވޭނީ އެއްބަސްވުމުގެ މަޤްޞަދަށްކަމަށާއި، އޭގައިވާ ލަފްޒުތަކަށް ނޫންކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާކަމަށާއި، އެއްބަސްވުމުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ ލަފްޒީގޮތަށ ލިޔުމަކުން ތަން ޙަވާލުނުކުރިނަމަވެސް، އެއްބަސްވުމުގެ މަޤްޞަދަކީ އެތަން ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ބޭނުމަށް ދޫކުރުން ކަމަށާއި، އެކަން އެގޮތަށް ކޮށްފައިވާ ކަމަށާއި، ލިޔުމުން ޙަވާލުކުރެވިފައިނުވަނީ ޙާމިދު ފާއިޒްގެ އިހުމާލުންކަން.

42.2. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/HC-A/19 ޤަޟިއްޔާގެ ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާތަކުގެ

(ނ) ގައި، އެއްބަސްވުމުގެ މަޤްޞަދު ދެނެގަތުމަށްޓަކައި އެއްބަސްވުމުގައި ހިމެނޭ މާއްދާތަކުގެ މައްޗަށާއި މުޢާމަލާތް ހިނގާފައިވާގޮތުގެ މައްޗަށާއި، މުޅި އެއްބަސްވުމުގެ ވަށައިގެންވާ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ބަލަންޖެހޭނެކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާކަމާއި، މި މައްސަލާގައި ކަންހިނގާފައިވާގޮތަށް ބަލާއިރު، ތަން ޙަވާލުކުރެވިފައިވާކަމަށ ޤާނޫން ގޮތުން ބަލަންޖެހޭކަން.

92.މި މައްސަލައިގެ މުޅި މައުލގައި އުފެދުނު ސުވާލަކީ، ޙާމިދު ފާއިޒްއާއި ތަން ޙވާލުކަ ރުވުނުތޯއާއި އެ ތާރީޚަކީ ކޮބާއިތޯ ކަމާއި މެދު އުފެދުނު ސުވާލުކަމަށާއި، ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން ސިވިލް ކޯޓަށް ފުރަތަމަ ހުށަހެޅި ބަޔާނުގައިވެސް، 9242 އޯގަސްޓް ގައި ތަނަށް މެޝިނަރީ ވައްދ ތަނާ ބޭނުންކުރިކަމަށް އިޢުތިރާފުވެފައިވާކަމަށާއި، އަދި އަންނަނިވި ކަންކަމުންވެސް، 24 އޯގަސްޓް 9242 އިން ފެށިގެން ޙާމިދު ފާއިޒް ތަން ބޭނުންކުރަމުންދާކަނ ސާބިތުވާކަމަށް ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ ފަރާތުން

92.4ތަން ޢިމާރާތްކުރަމުން ދިޔައިރު ވަގުތީ މީޓަރުގެ ކަރަންޓް ބިލަށް އަރަމުންދިޔައީ 200ރ. (ދުއިސައްތަ ރުފިޔާ) އަށްވުރެ ކުޑަ ޢަދަދެއްކަމަށާއި، 42 ޖޫން 9242 ގައި ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާއަށް 04 ޖުލައި 9242 ގައި ގްރައުންޑް ފްލޯރއަށް އެ މީޓަރު މެދުވެރިކޮށް ކަރަންޓް ދޫކުރުމުން، ކަރަންޓް ބިލް ބޮޑުތަނުން ބޮޑުވެފައިވާކަން.

92.9ޙާމިދު ފާއިޒްއާ ޙަވާލުކޮށްފައިވާ 9 ފްލޯރއަށް ދާއިމީ ކަރަންޓް ގުޅާފައވަނި 0 ނޮވނެ ބަރް 9242 ގައިކަމަށާއި، ދާއިމީ ކަރަންޓް ގުޅާ ވަގުތީ ކަރަންޓް އެ 9 ފްލޯރ އަށް ހުއްޓާލުމުން، އެ މީޓަރު ޑިސެމްބަރު މަހުގެ ބިލް 401.92ރ (ސަތޭކަ ފަސްދޮޅަސް ހަތަރެއް ރުފިޔާ ވިހި ލާރި) އަށް ކުޑަވެފައިވާކަން.

92.0ބިލްތަކަށް ބެލުމުން 42 ޖޫން 9242 އިން ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، އަދި 24 އޯގަސްޓް 9242 އިން ފެށިގެން ގްރައުންޑް ފްލޯރ ޙާމިދު ފާއިޒް ބޭނުންކުރަން ފަށާފައިވާކަމާއި، އެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި މެޝިނަރީޒ ބޭނުންކޮށްފައިވާކަން ސާފުކޮށް އެނގޭކަން.

92.120 ނޮވެންބަރު 9242 ގައި ކުއްޔަށްދީފައިވާ 9 (ދޭއް) ފްލޯއަށް ދާއިމީ ކަރަންޓް ގުޅުމުން، އެ 9 (ދޭއް) ފްލޯގެ ކަރަންޓް ބިލަށް އެތައް ސަތޭކަ ރުފިޔާއެއް އަރާފައިވާކަމަށާއި، އަދި ޙާމިދު ފާއިޒް އެ ބިލްތަކަށް ފައިސާވެސް ދައްކާފައިވާކަން. އިސްތިއުނާފީ ދަޢުވާގެ ޖަވާބު ފޯމުގެ ޞަފްޙާ 0 ގައި ކަރަންޓްބިލްގެ ތަފްސީލްތައް ހިމެނޭ ތާވަލެއް ހިމަނާފައިވެއެވެ.

92.2ތަނުގައި ހިންގަމުންދާ MR.PRINT ގެ ނަމުގައި ހިންގާ ފޮޓޯކޮޕީ ނެގުމާއި ޕްރިންޓްކުރުމުގެ ޚިދުމަތް ދޭތަނ އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓްރީގައި ރަޖިސް ޓްރީކޮށްފައިވަނީވެސް، […] ގޭގައިކަން.

92.0މިއަދާ ހަމައަށްވެސް، ކުއްޔަށްދީފައިވާ ތަނުގައި ޒަމާނީ ޝޯ ރޫމަކާއެކު ތަނެއް ޙާމިދު ފާއިޒް ހިންގަ މުންދާކަމަށާއި، ލިޔުމުން ތަން ޙަ ވާލުނުކުރީކަމަށ ބުން ތަން ބޭނުންކޮށް ކުލި ނުދައްކާ ހުރުމަކީ އެފަރާތުން ހިންގަމުންދާ ބޮޑު ޖަރީމާއެއްކަން.

92.7ތަން ބޭނުންކުރަމުންދާއިރު، ތަނަށް ކުލި ނުދެއްކުމަކީ ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްއަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ވަމުންދާކަމެއްކަމަށާއި، މިހާތަނަށް 222،222ރ (ނުވަލައްކަ ރުފިޔާ) އަށްވުރެ ގިނައިން އަރާފައިވާއިރު، މިފަދަ ބޮޑު ޢަދަދެއް ނުލިބިވުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވިޔަފާރިކުރާ ކުންފުންޏެއް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް އެޅޭނެ ނުހަނު ބޮޑު ހުރަހެއްކަން.

94.ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 92 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިން ދުލެއް ނުވަތަ ލުޔެއް ދިންކަން އެނގޭނީ ރަސްމީ ލިޔުމަކުންކަމަށް ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން ބުނެފައިވަނީ ކޮން ޤާނޫނީ އަސާސެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްކަން ބުނެދީފައިނުވާކަމަށާއި، މިއަދާ ހަމައަށްވެސް ޙާމިދު ފާއިޒް ތަން ބޭނުންކުރަމުން ދިޔަކަން ސާބިތުކުރުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ފޮޓޯތަކުން އެނގޭކަމަށާއި އެކަމަށް ރަސްމީ ލިޔުމެއަ ބޭނުންނުވާކަމަށާއި އަދި މިއީ ކުލި ނުދައްކާ ހުރެވޭނެ ޙއްޖަތެއ ނޫންކަމަށް ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންސް ޕްރައިވެޓު ލިމިޓެޑުން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

99.އިސްވެ ބުނެވުނު ކަންކަން އެހެން ހުރުމުން، 24 އޯގަސްޓް 9242 އިން ފެށިގެން ޙާމިދު ފާއިޒް ތަން ބޭނުންކުރަމުން ދިޔަކަން ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ހާމަވާން އޮތްއިރު އެއްބަސްވުމުގެ މަޤްޞދަކީވެސަ ޖައުހަރަކީވެސ އެއް ކަމުގައިވާއިރު، ތަން ބޭނުންކުރަން ފެށުމަކީ ތަން ބޭނުންކުރުމަށް ދެވުނު ލުޔއްކަމަށެ އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

90.ޙާމިދު ފާއިޒްއަށް ހެކި ލިސްޓް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަތު ދެއްވުމަކާނުލައި ޙުކުމްކުރިކަމަށް ބުނިނަމަވެސް އެ ފަރާތުން ސިވިލް ކޯޓުގައި ހެކިން ހުށަހަޅައިގެން ސާބިތުކޮށްދޭން ބޭނުންވަނީ ކޮންކަމެއްކަން ބުނެދީފައިނުވާކަމަށާއި، ދަށު ކޯޓު މަރުޙަލާގައި ދެ ފަރާތަށްވެސް ހަމަހމަކަމާއެކަ ވާހަދެއްކުމުގެ ފުރުސތަ ޝަރީޢަތުން ދީފައިވާކަމަށާއި، ޙާމިދު ފާއިޒްއަ ށ ދަޢުވާއާއި ގުޅިގެން ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުސަތާއި ބަޔާން ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަ ތުވެސ ޝަރީޢަތުން ދީފައިވާކަމާއި، އެހެންނަމަވެސް، މިއިން އެއްވެސް ފުރުސަތެއްގައި ދިފާޢީ ދަޢުވާއެއް ސާބިތުކުރުމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ޝަފަހީ ހެއްކެއްނުވަތަ ކިތާބީ ހެއްކެއް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަތަކަށް އެދިފައި ނުވާކަމާއި މިހެންކަމުން ދަށު ކޯޓުން މައްސަލަ ބެއްލެވުމުގައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާ ޚިލާފުވެފައިވާ ކަމަށް ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން ފާހަގަކުރަނީ އެއްވެސް އަސާސެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްގެން ނޫންކަމަށް ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

91އިސްތިއުނާފުރައްދުވާ ފަރާތުން އެދިފައިވަނީ: " މަތީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަނު އެހެން ހުރުމުން، އިސްތިއުނާފރައްދުވާ ފަރާތުން އެދެނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރ 2019/HC-A/446 ޤަޟިއްޔާއިން ބައްލަވަމުން ގެންދަވާ މި މައްސަލައިގައި، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 663/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާ ނިންމަވާފައިވަނީ ޝަރުޢީ އ ދ ޤާނޫނި އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށްކަމުގައ ކަނޑައަޅުއްވައި ދެއްވުމަށެވެ." މިފަދައިންކަން އެނގެން އޮވެއެވެ. އިސްތިއުނާފީ ދަޢުވާގެ ޖަވާބު ހުށަހަޅާ ފޯމުގެ 2 ވަނަ ނަންބަރު ޝަރީޢަތަށް ފާހަގަކުރެވޭ ކަންކަން އެއްބަސްވުމުގެ ޠަބީޢަތް

92.ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގް ސ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އާއި ޙާމިދު ފާއިޒްއާ ދެމެދު 9242 މާރިޗު41 ވަނަ ދުވަހު ވެވުނު އެއްބަސްވުމަކީ ލިޔުމުން ވެވިފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްކަން އެނގެން އޮވެއެވެ. އެގޮތުން، "ގ.މަލްވިނަ ގްރައުންޑް އަދި ފުރަތަމަބުރި ކުއްޔަށް ހިފުމާއިބެހޭ އެއްބަސްވުން" ގައި މި ދެ ފަރާތުން ސޮއިކޮށްފައިވާކަން އެނގެއެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިންނަށް ބަލާއިރު، އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ތަން ކުއްޔަށްދޭ ފަރާތަކީ ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްއެވެ. އަދި ތަން ކުއްޔަށްހިފާ ފަރާތަކީ ޙާމިދު ފާއިޒްއެވެ. ކުއްޔަށްދޭ ތަނަކީ […] ގްރައުންޑް އަދި ފުރަތަމަބުރިއެވެ.

90.ކޮންޓްރެކްޓަކީ ދެ މީހެއްގެ ދެމެދުގައި ނުވަތަ ދެމީހަކަށްވުރެ ގިނަ ބައެއްގެ މެދުގައި އެއްބަސްވެވޭ އެއްބަސްވުމެއްކަމާއި އަދި އެ އެއްބަސްވުމަކީ ޤާނޫނު ޤަބޫލުކުރާ، ނުވަތަ ޤާނޫނު ބާރުދޭ އެއްބަސްވުމަކަށްވެސް ވާންވާނެކަނ އެނގެން އޮތްހިނދު މި ދެފަރާތުގެ ދެމެދު ލިޔުމުން އެއްބަސްވުމެއްވެފައިވާކަން ހުށަހެޅިފައިވާ ލިޔެކިއުންތަކުންނާއި ދެފަރާތުގެ ބަހުންވެސް ޚިލާފެއްނެތް އެނގެނި އޮވެއެވެ.

97.މި ދެފަރާތުގެ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ ޠަބީޢަތަށް ބަލާއިރު، އެއީ ކުލީގެ އެއްބަސްވުމެއްކަން އެނގެއެވެ.

92.މ ޤަޟިއްޔާގައި ޝަރީޢަތުން ގޮތް ކަނޑައަޅަންޖެހެނީ 29 (ދޭއް) ނުކުތާއާމެދުގައެވެ. އެ ނުކުތާތަކަކީ:

92.4ދުލެއްދީގެން ތަނާއު ޙވާލުވެފައިވާކަމަށ ޤާނޫން ނަންބަރު 24/ 1 (ކޮންޓްރެކްޓބެހާ ޤާނޫނު)ގ92 ވަނަ މާއްދާއާއް ޙް ވާލާދީގެނިސިވިލް ކޯޓުނާފާހަގަކުރިކުރުނ ޞައްޙަނޫންކަމަށް ބުން ހުށަހެޅި ނުކުތާ އަދ ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/1 (ކޮންޓްރެކްޓާބެ ހ ޤާނޫނު) ގެ 9 ވަނަ މާއްދާ

92.9 މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި ޝަރީޢަތްކުރުމަށް ހަމަޖެހި/ހިނގަމުން އަންނަ އުޞޫލާއެ ޚިލާފަށް މ ޝަރީޢަތްކުރިއަށް ގެންދަވައ މި ޤަޟިއްޔާގައި ކޮށްފައިވާ ޙުކުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގަ19 ވަން މާއްދާގެ (ށ) އާއި ޚިލާފަށް ކޮށްފައިވާ ޙުކުމެއްކަމަށް ބެލެވޭކަމަށ ބުނެ ހުށަހެޅނުކުތާއެވެ. ދުލެއްދީގެން ތަނާއި ޙު ވާލުވެފައިވާކަމަށ ޤާނޫން ނަންބަރ 24/1 (ކޮންޓްރެކްޓބެހާ ޤާނޫނު)ގ92 ވަނަ މާއްދާއާއި ޙް ވާލާދީގެނާ ސިވިލް ކޯޓުނ ފާހަގަކުރި ކުރުން ޞައްޙަނޫންކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާ

92.ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 92 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ: "ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ބައިވެރިއެއްގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވާ ކަންތައްތައް ކުރަންވާނީ، އެކޮންޓްރެކްޓްގައިވާ ޝަރްޠުތަކ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިންނެވެ. މިއާޚިލާފުގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރެވޭނީ، އެކޮންޓްރެކްޓްގެ އަނެއް ބައިވެރިޔާ، އޭނާގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވާ ކަމަކަށް ދުލެއްދީފިނަމއެވެ. ނުވަތަ އޭނާ ކޮންމެވެސް އެހެން ގޮތަކށ ޢަމަލުކުރާން އެއްބަސްވެއްޖެނަމައެވެ."

02.ދުލެއްދީގެން ޙާމިދު ފާއިޒް ތަނާ ޙަ ވާލުވެފައިވާކަމަށް ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 92 ވަނަ މާއްދާއާ ޙވާލާދަ ސިވިލް ކޯޓުން ފާހަގަކުރިކުރުން ޞައްޙަނޫންކަމުގައި ބަލަންޖެހޭކަމަށް ޙާމިދު ފާއިޒް ބުނެފައިވެއެވެ. ޙާމިދު ފާއިޒު އެހެން ބުނާ ސަބަބަކީ ކޮބައިތޯ ބެލިއިރު، އޭނާގެ ފަރާތުން ބުނެފައިވާ ފުރަތަމަ ސަބަބަކީ، އެ ތަން ކުއްޔަށް ހިފީ ޕްރިންޓްކުރުމުގެ ވިޔަފާރިކުރުމަށްކަން ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ ބަހުންވެސް އެނގޭއިރު، އެ ވިޔަފާރިއާބެހޭ އެއްވެސްކަމެއް ކުރެވޭނީ އެ ޢިމާރާތް ބޭނުންކުރުމުގެ ހުއްދަ އެއްބަސްވުމުގެ 0 ވަނަ މާއްދާއާ 1 ވަނަ މާއްދާގައި ވާގޮތަށް ލިބިގެންކަން ސާފުކޮށް އެނގޭކަމަށް ބުނާ ބުނުމެވެ.

4ބުނެވިދިޔަ ސަބަބަށް ބަލާއިރު، އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އެ ތަން ކުއްޔަށްދީފައިވަނީ ޙާމިދު ފާއިޒް ބުނާ ފަދައިން އެ ތަނުގައި ޕްރިންޓްކުރުމުގެ ވިޔަފާރިކުރުމަށްކަމެއ އެއްބަސްވުމުގް އެއްވެސް މާއްދާއަކުން އެނގޭކަށް ނެތެވެ. އެއާ ޚިލާފަށް، އެއްބަސްވުމުގެ 9 ވަނަ މާއްދާއިން ސާފުކޮށް އެނގެން އޮތީ ކުއްޔަށްދެވޭ ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/1 ތަނުގައިއިސްލާމްދީނާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާއި ޤަވާއިދާ ޚިލާފުނުވާ ކޮންމެ ވިޔަފާރިއެއް އަދި މަސައްކަތެއް ކުރުމުގެ ޙައްޤު ޙާމިދު ފާއިޒްއަށް ލިބިގެންވާކަމަށެވެ.

09.ކޮންޓްރެކްޓާބެ ހ ޤާނޫނުގެ 92 ވަނަ މާއްދާއާ ޙަވާލާދީ ސިވިލް ކޯޓުން ފާހަގަކުރިކުރުން ޞައްޙަނޫންކަމުގައި ބަލަންޖެހޭކަމަށް ޙާމިދު ފާއިޒް ބުނާ ދެވަނަ ސަބަބަކީ ދުލެއްދިންކަމަކަށް ބެލޭނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތްކަމަށް ބުނާ ބުނުމެވެ.

00.ބުނެވިދިޔަ ސަބަބަށް ބަލާއިރު،ލުޔެއް ދިންކަމަށް ބެލޭނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތްކަމަށް ޙާމިދު ފާއިޒް ބުނާ ބުނުން ފިޔަވައި އެކަމަށް އެއްވެސް ޤާނޫނީ ޙުއްޖަތެއް ނުވަތަ ހަމައެއް ދައްކައި އެ ފަރާތުގެ ބުނުމަށް ޤާނޫނީ ގޮތުން ބުރަދަންދޭންޖެހޭ ފަދަ ކަމެއް ފާހަގަކޮށް އެ މަގަށް ވަކާލާތުކޮށްފައެއްވެސް ނުވެއެވެ. އެހެނަސް، ނިޔަދުރު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުން ކުލި ހޯދުމަށް ދަޢުވާކޮށްފައިވާ މުއްދަތުގައި ޙާމިދު ފާއިޒް އެ ތަން ބޭނުންކުރަމުން ދިޔަކަމަށް އޭނާ އަމިއްލައަށް އިޢުތިރާފުވެފައިވެއެވެ. އެކަން ޙާމިދު ފާއިޒް މި ކޯޓަށް ހުށަހެޅި އިސްތިއުނާފު ފޯމުގެ 2.4.9 އިންވެސް އެނގެއެވެ. އަދި މި ޤަޟިއްޔާއާ ގުޅިގެން އެންމެ ފަހުން ބޭއްވުނު މި ކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލިހުގައިވެސ އެގޮތަށް އެކަ ން ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.

01.ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން ފާހަގަކުރާ ނުކުތާއަކީ އެ ތަނުގައި އޭނާގެ ތަކެތި ބެހެއްޓުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ނަމަވެސް، އެ ތަނުގައި ފެށުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ވިޔަފާރީގެ މަސައްކަތަށް އެކަމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު އެއްވެސް ލުޔެއް ނެތްކަމަށް ބުނެ ފާހަގަކުރާ ނުކުތާއެވެ.

02.ނަމަވެސް، އެ ނުކުތާއަށް ބަލައި،ދުލެއްދީގެން ޙާމިދު ފާއިޒް ތަނާ ޙަ ވާލުވެފައިވާކަމަށް ކޮންޓްރެކްޓާބހެ ޤާނޫނުގެ 92 ވަނަ މާއްދާއާ ޙަވާލާދީ ސިވިލް ކޯޓުން ފާހަގަކުރިކުރުން ޞައްޙަނޫންކަމުގައި ބަލަންޖެހޭ އެއްވެސް ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ޙާމިދު ފާއިޒްއަށް ބުނެދެވިފައެއްނުވެއެވެ.

00.ކޮންޓްރެކްޓާބެ ހ ޤާނޫނުގެ 92 ވަނަ މާއްދާއާ ޙަވާލާދީ ސިވިލް ކޯޓުން ފާހަގަކުރިކުރުން ޞައްޙަނޫންކަމުގައި ބަލަންޖެހޭކަމަށް ޙާމިދު ފާއިޒް ބުނާ ތިންވަނަ ސަބަބަކީ ދުލެއްދީފިނަމަ ނުވަތަ ކޮންމެވެސް އެހެންގތަކަށޮ ޢަމަލުކުރަން އެއްބަސްވެއްޖެނަމަ، އެކަމެއް އެގޮތަށްކުރަން ނިންމިކަމުގެ ރަސްމީ ލިޔުމެއް އޮތުން ލާޒިމުވާނެކަމަށާއި، އެހެނަސް އެ ލިޔުން ފެންނަން ނެތްކަމަށް ބުނާބުނުމެވެ.

07.ބުނެވިދިޔަ ސަބަބަށް ބަލާއިރު، ދުލެއްދީފިނަމަ ނުވަތަ ކޮންމެވެސް އެހެންގތަކަށޮ ޢަމަލުކުރަން އެއްބަސްވެއްޖެނަމަ، އެކަމެއް އެގޮތަށް ކުރަން ނިންމިކަމުގެ ރަސްމީ ލިޔުމެއް އޮތުން ލާޒިމުވާނެކަމަށް ޙާމިދު ފާއިޒް ބުނާ ބުނުމަށް ބާރުދޭ އެއްވެސް ޤާނޫނީ ޙުއްޖަތެއް ބަޔާންކޮށްދީފައެއްނުވެއެވެ.

02.އިސްވެ ފާހަގަކުރެވުނު ކަންކަން އެހެން ހުރިއިރު، ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 92 ވަނަ މާއްދާއާ ޙވާލާދަ ސިވިލް ކޯޓުން ފާހަގަކުރިކުރުން ޞައްޙަނޫންކަމުގައި ބަލަންޖެހޭކަމަށް ޙާމިދު ފާއިޒް ބުނެ ފާހަގަކުރާ އިސްތިއުނާފީ ފުރަތަމަ ނުކުތާއަކީ ޤާނޫނީ އެއްވެސް ޙުއްޖަތެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވާ ނުކުތާއެއްކަން އެނގެން ނެތަތީ، އެ ނުކުތާ ބަލައިގަނެ، އެ ނުކުތާގެ މައްޗަށް ގޮތް ކަނޑައަޅަންޖެހޭކަމަކަށ އަހުރެން ނުދެކެމެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާ ޚިލާފަށްކޮށްފައިވާ ޙުކުމެއް ކަމަށް ބުނާ ބުނުން

02.އިސްތިއުނާފީ ދެވަނަ ނުކުތާގައި ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ އެންމެހައި ޝަރީޢަތްތައް ހިންގަންވާނީ ޢަދުލުވެރިކަމާއިއެކު ވަކި ފަރާތަކަށްނުޖެހި، ހާމަކަމާއެކުގައ ކަމަށި ބަޔާނކޮށްފައިވީއިރު، އެ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ޙުކުމްކޮށްފައިވާކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާއެއްކަން އެނގެއެވެ.

12.ޢަދުލުވެރިކަން ގެއްލޭގޮތަށް ނުވަތަވަކި ފަރާތަކަށްޖެހިގެނ ނުވަތް ހާމަކަން ގެއްލޭގޮތަށް ސިވިލް ކޯޓުން ޢަމަލުކުރިކަމަށް ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން ހަމައެކނަ ބުނެލާ ބުނެލުމަކުން ފުދޭނެކަމަކަށް އަހުރެންނުދެކެމެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ޝަރީޢަތް ހިންގުމުގައި ތަބާވާންޖެހޭ މައިގަނޑު 20 (ތިނެއް) އުޞޫލެއްގެ ވާހަކައެވެ. އެ އުޞޫލުތަކަކީ:

12.4. ޢަދުލުވެރިކަމާއި؛

12.9. ވަކި ފަރާތަކަށް ނުޖެހުމާއި؛ އަދި

12.0. ހާމަކަމާއެކު ޝަރީޢަތްކުރުމެވެ.

14.ދިވެހިރާއްޖޭގ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާ ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޚިލާފުކަމަށް ބުނެ އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ޙާލަތުގައި އިސްވެ ފާހަގަކުރެވުނު 20 (ތިނެއް) އުޞޫލުންކުރެ އުޞޫލަކާ ނުވަތަ އެ ތިންއުޞޫލ ދަށާ ކޯޓުގު ނިންމުން ޚިލާފުވިގޮތެއް، ޤާނޫނީ މަސްދަރުތަކަށް ޙަވާލާ ދިނުމާއެކު، ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްދެވިގެން މެނުވީ އެފަދަ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން ބަލައިގަނެ އެ މައްޗަށް އިސްތިއުނާފީ ޝަރީޢަތެއް ހިންގިދާނކަމަކަށ އަހުރެންނަކަށް ޤަބޫލެއްނުކުރެވެއެވެ.

19.ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-L/91 މައްސަލަ ބަލައިގަތުމާމެދު ނިންމި ގޮތުގެ ރިޕޯޓުގެ 42 ވަނަ ނަންބަރުގައި ބޔާންކޮށްފައިވަ ނ: "ދިވެހިރާއްޖޭގ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ10 ވަނި މާއްދާއަށް ބަލާއިރު، މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރު ގާނޫނީ ގޮތުނ ގޯހެއް ހަދާފައިވާ ކަމަށް ހަމައެކަނި ބުން ބުނުމަކުން ނުވަތަ ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ މިންވަރަށް ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފަނުވާކަމަށް ބުނާބުނުމަކުން، ނުވަތަ ތިމަންނަގެ ފަރާތުން ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށް ރިޢާޔަތްކި ށ ފައ ނުވާކަމަށް ބުނާބުނުމަކުން އެ މައްސަލަ ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރަންދިވެހިރާއްޖޭގ ކޯޓުތަކުގެ ގާނޫނުގެ 10 ވަނީ މާއްދާއިން ހުއްދަކުރާ މިންގަނޑަށް ވާސިލުނުވެވެއެވެ. ދަށު ކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމަވާފައަވަނ ތިމަންނަގެ ހައްގު ގެއްލޭގޮތަށް ކަމަށް ހަމު އެކަނި ބުނާބުނުމަކުން ނުވަތަ އްދުލ އިންސާފަށް ހުރަސް އެޅޭގޮތަށ ކަމަށާހަމައެކަނ ބުނި ބުނުމަކުން އެ މައްސަލަ ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރަން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ގނޫނޫގާ 10 ވަނަ މާއްދާއިން ހުއްދަކުރާމިންގަނޑަށް ވާސިލްނުވެވެއެވެ. ގިނޫނީ ގޮތުން ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަމަށް ހަމައެކަނ ބުނި ބުނުމުގެ ނުވަތަ ރައްޔަތްކުރަންޖެހޭ މިންވަރެށާހެކިތަކަށ ރިޢާޔަތްކޮށްފައިނުވާކަމަށް ބުނާބުނުމުގެ ނުވަތަ ތިމަންނަގެ ފަރިތާން ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށް ރއަ ޔަތްކޮށްފައި ނުވް ކަމަށް ބުނާ ބުނުމަށްވުރެ ނުވަތަ ހައްގުތައް ގެއްލިފައިވާ ކަމަށް ބުނާބުނުމުގެ ނުވަތަ އިންސާފަށް ހުރަސްއެޅިފައިވ ކަމަށާ ބުނާބުނުމުގެ އިތުރުކަމެއ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހުއްދައަށް އެދޭ ފަރާތުން ކޯޓަށް ސާފުކޮށްދޭންވާނެއެވެ. ގާނޫނީ ގޮތުން ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަމަށާބުނާނަމ ނުވަތަ ރިއާޔަތްކުރަންޖެހޭ މިންވަރަށް ހެކިތަކަށް ރ އ ޔަތްކޮށްފައި ނުވާކަމަށް ބުނާނަމަ ނުވަތަ ތިމަންނަގެ ފަރާތުން ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށް ރިއާޔަތްކޮށްފައި ނުވާކަމަށް ބުނާނަމަ ނުވަތަ ހައްގުތައް ގެއްލިފައިވ ކަމަށާ ބުނާނަމަ ނުވަތަ އިންސާފަށް ހުރަސްއެޅިފައިވ ކަމަށާ ބުނާނަމަ އެކަމުގައި އުފެދޭ ގާނޫނު ބަހުސަކީ ކޮބައިކަން އެ ނުކުތާގައި އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހުއްދައަށް އެދޭ ފަރާތުން ސާފުކޮށް ބުނަންވާނެއެވެ."

10.އިސްތިއުނާފީ ދެވަނަ ނުކުތާގައި އަދި އެ ނުކުތާގެ ތަފުސީލުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމުގައިވެސް ޤާނޫނީ ނައްސުތަކަށް ޙަވާލާދެވި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބުނެފައިވާ 20 (ތިނެއ) އުޞޫލުންކުރެ އުޞޫލަކާ ނުވަތަ އެ ތިން އުޞޫލާ ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ޚިލާފުވިގޮތެއް ބަޔާންކޮށްދެވިފައި ނެތަތީ، ޤާނޫނީ ގޮތުން ބަހުސްކުރެވޭ މިންވަރަށް އެ ނުކުތާގެ ތަފުސީލު ބަޔާންކޮށްދެވިފައި އޮތްކަމަކަށް އަހުރެން ނުދެކެމެވެ. އެހެންކަމުން، އެ ނުކުތާ ބަލައިގަނެ، އެ ނުކުތާގެ މައްޗަށް ގޮތް ކަނޑައަޅަންޖެހޭކަމަކަށް އަހުރެން ނުދެކެމެވެ.

11.ޙާމިދު ފާއިޒްގެ ފަރާތުން އެ ނުކުތާގެ ތަފްސީލުގައ ޤާނޫނި ނައްސުތަކަށް ޙު ވާލާ ދިނުމެއް ނެތި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ވާހަކަތަކަށް، ބަހުސްގެ ބޭނުމަށްޓަކައި، ބުރަދަންދީގެން ބެލިކަމުގައި ވީނަމަވެސް، އޭނާއަށް ގެއްލިގެން ދިޔަ ފުރުސަތަކީ ހެކި ލިސްޓް ހުށަހެޅުމާއި ޚުލާޞާ ބަޔާން ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަތުކަމަށްވާއިރު، ދަށު ކޯޓުން ކޮށްފައިވާ ޙުކުމް ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ފަދަ ޙާލަތެއް މި ޤަޟިއްޔާގައި އޮތްކަމަކަށް އަހުރެން ނުދެކެމެވެ. ސަބަބަކީ، އެ ތަން ބޭނުންކުރިކަން ޙާމިދު ފާއިޒްގެ އިޢުތިރާފުން ދަށު ކޯޓުގަޔާއި ހައިކޯޓުގެ މަރުޙަލާގައިވެސް އެނގެން އޮތުމެވެ. އަދި ދަށު ކޯޓުގައި ހުށަހެޅި އެއްވެސް ބަޔާނެއްގައިވެސް، އެއްވެސް ދަފްޢުއެއް އުފުލާ އެކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމަށް އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ކޮށްފައިނެތުމެވެ.

12.އެހެންކަމުން، ހުށަހެޅިފައިވާ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކުގެ މައްޗަށް މި އިސްތިއުނާފީ ދަޢުވާ ކުރިއަށް ގެންދެވިދާނެކަމަކަށް އަހުރެންނުދެކެމެވެ. ވީމާ، މި އިސްތިއުނާފީ ދަޢުވާ ފޯމް ބާޠިލުކުރަންޖެހޭކަމުގައި އަހުރެންދެކެމެވެ.