ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/298
ފާޠިމަތު ޖަމްޝީދާ ވ. ފާޠިމަތު ޙުސައިން، 2018/HC-A/298
Fathimath Jamsheedhaa v. Fathimath Hussain 2018/HC-A/298 (2018/HC-A/298, High Court of the Maldives, 27 August 2020)
ފާޠިމަތު ޖަމްޝީދާ ވ. ފާޠިމަތު ޙުސައިން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން 641/2007-MC/C އެއްބަސްވުން ފިޔަވައި އެހެން އެއްބަސްވުންތައް ބާޠިލުކޮށް، އެ އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތަށް އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތަށް ތާޑް، ފޯތު، ފިފްތު ފުލޯރ ލިބިދެވޭނެ ކަމަށާއި، ގްރައުންޑް ފުލޯރ ވާރިޘުންނާ ޙަވާލުކުރަން ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ބަންޑާރަ ގޯތީގެ ވެރިފަރާތް ކަމުގައިވާ މަރުޙޫމާ، އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތާ ދެމެދު 2007 ގައި ޢިމާރާތުގެ ބައެއް ފުލޯރ ފުލޯރއަކަށް މަހަކަށް 1 ރުފިޔާގެ ކުލިއަށް 15 އަހަރަށް ކުއްޔަށް ދިނުމަށް އެއްބަސްވިއެވެ. މަރުޙޫމާ ނިޔާވުމަށްފަހު ތަރިކަ ބެހުމުން ހ.ޖީމާގެ ބައި ވާރިޘެއްގެ ވާރިޘުންނަށް ލިބުނުއިރު، އެ ވާރިޘުންގެ ފަރާތުން ޢިމާރާތް ހުސްކޮށްދިނުމަށް އެދި ދަޢުވާކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ، ދަށުކޯޓުން އެއްބަސްވުމުގައިވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރުމެއްނެތި ވާރިޘުންގެ ޙައްޤު ގެއްލޭގޮތަށް ޙުކުމްކުރި ކަމަށާއި، 1 ރުފިޔާގެ ކުލިއަކީ ޝަރުޢީ ގޮތުން އަގެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނެ މުޤާބިލެއް ނޫން ކަމަށެވެ. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ، އެއްބަސްވުމުގެ 11 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވާރިޘުން އެއްބަސްވުމަށް ޢަމަލުކުރަން ޖެހޭ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަރުވެފައިވާ ފަރާތަކާއި ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތާ ދެމެދު ވެފައިވާ، ފުލޯރއަކަށް މަހަކަށް 1 ރުފިޔާގެ ކުލިއަށް 15 އަހަރަށް ޢިމާރާތް ކުއްޔަށް ދިން އެއްބަސްވުމަކީ، ތަރިކައާބެހޭ ދަޢުވާގެ ޤާނޫނުގެ މުއްދަތުގައި ދަޢުވާ ނުކުރެވި ހުރިއިރު، މަރުޙޫމާގެ ވާރިޘުންގެ ނުރުހުމުގައި އެވާރިޘުންގެ މައްޗަށް ދެމެހެއްޓެންޖެހޭ އެއްބަސްވުމެއްތޯ؛ އަދި އެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތް ޢިމާރާތުގެ ފުލޯރތަކުން ނެރެވޭނެތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ބައެއް ބަދަލުކުރި؛ ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގެ ބައެއް ބާޠިލުކޮށް ތާޑް، ފޯތު، ފިފްތު ފުލޯރވެސް ހުސްކޮށް ވާރިޘުންނާ ޙަވާލުކުރަން އަންގައިފި
ތަރިކައާބެހޭ ދަޢްވާގެ ޤާނޫނުގެ 60 ދުވަހުގެ މުއްދަތުގައި ވަޞިއްޔަތް ދެމެހެއްޓުމަށް ދަޢުވާ ނުކުރާތީ ވާރިޘުންގެ މައްޗަށް އެއްބަސްވުން ދެމެހެއްޓެން ޖެހޭނީ އީކުއިޓީގެ ހަމައިން ކަމަށާއި، 4 ފުލޯރ ފުލޯރއަކަށް 1 ރުފިޔާގެ ކުލިއަށް ދިނުމަކީ މަޤްބޫލު މުޤާބިލަކަށް ނުވާތީ ދެމެހެއްޓެން ނުޖެހޭ ކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- މީހަކު މަރުވުމަށްފަހު އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ދަރަންޏެއް ނުވަތަ ވަޞިއްޔަތެއް ފަދަ ކަމެއް އޮވެގެން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަކު، ޤާނޫނު ނަންބަރު 25/75 (ތަރިކައާބެހޭ ދަޢްވާގެ ޤާނޫނު) ގައިވާ މުއްދަތުގެ (މަރުވާ ދުވަހުން ފެށިގެން 60 ދުވަސް) ތެރޭގައި ކަމާބެހޭ ކޯޓަށް އެކަން ހުށަހަޅަންވާނެ ކަމާއި، އެގޮތަށް ނުހުށަހަޅައިފިނަމަ ޤާނޫނީ ގޮތުން ބެލެވޭނީ އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ދަރަންޏެއް ނުވަތަ ވަޞިއްޔަތެއް ނުވަތަ އެފަދަ ކަމެއްގެ ދަޢުވާއެއް ކުރާ މީހަކު ނެތީ ކަމަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 20)
- އެއްބަސްވުމެއްގައި، ބައިވެރިއަކު މަރުވެއްޖެނަމަ ވާރިޘުން އެއްބަސްވުމަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ވަޞިއްޔަތްކުރާ މާއްދާއެއް އޮތަސް، އެ ވަޞިއްޔަތް ދެމެހެއްޓެން ބޭނުންވާ ފަރާތުން ތަރިކައާބެހޭ ދަޢްވާގެ ޤާނޫނުގައިވާ މުއްދަތުގައި ކަމާބެހޭ ކޯޓަށް އެކަން ހުށަހަޅަން ޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 20)
- ދެފަރާތުގެ ދެމެދު ވެވޭ އެއްބަސްވުމެއްގައި ދީފައިވާ މުޤާބިލަކީ މަޤްބޫލު ނުވަތަ ކުފޫ ހަމަވާ އެއްޗެއްތޯ ކޯޓުން ބަލަން ނުޖެހޭ ނަމަވެސް، އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިއަކު މަރުވުމުން އޭނާގެ އިލްތިޒާމްތައް ތިންވަނަ ފަރާތެއް ކަމުގައިވާ ވާރިޘުންގެ މައްޗަށް ފުރޮޅިގެންދާއިރު، ޤާނޫނީ މުއްދަތުގައި ވާރިޘުންނާ ދެކޮޅަށް ދަޢުވާ ނުކުރެވިފައިވާ ޙާލަތުގައި، އެ އެއްބަސްވުމަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ޢަދާލާ ވަލް އިންޞާފުގެ (އީކުއިޓީ) ހަމައިން ވާރިޘުންނަށް އަންގަންވީ ސަބަބެއް އޮތްތޯ ބަލާއިރު، އެއްބަސްވުމުގެ މުޤާބިލަކީ މަޤްބޫލު އެއްޗެއްތޯ ކޯޓަށް ބެލިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 21)
- 6 ބުރީގެ ޢިމާރާތެއްގެ 4 ފުލޯރ، ފުލޯރއަކަށް މަހަކަށް 1 ރުފިޔާގެ ކުލިއަށް ދީފައިވާ އެއްބަސްވުމެއް، ވާރިޘުންގެ ނުރުހުމުގައި އީކުއިޓީގެ ހަމައިން ދެމެހެއްޓެންޖެހޭފަދަ މަޤުބޫލު މުޤާބިލެއް އެ އެއްބަސްވުމުގައި ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 21، ޙުކުމް)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 25/75 (ތަރިކައާބެހޭ ދަޢްވާގެ ޤާނޫނު)
- މަދަނީ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 641/2007-MC/C އެއްބަސްވުމުގެ 4 ވަނަ މާއްދާ އާއި 11 ވަނަ މާއްދާ
- މަދަނީ ކޯޓުގެ ނަންބަރު MC/2008/1658
- މަދަނީ ކޯޓުގެ ނަންބަރު MC/2008/1750
- ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C/2014-Cv/595
- ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C/2016-Cv/584
- ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C/2017-Cv/1022
- ފެމެލީ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/C-Fm/2316
- ފެމެލީ ކޯޓުގެ ނަންބަރު C/2016-Fm/13
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް