ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/479
2016/HC-A/479، 2016/HC-A/479
2016/HC-A/479 (2016/HC-A/479, High Court of the Maldives, 15 May 2017)
2016/HC-A/479
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކުލި އާއި ޖޫރިމަނާގެ ޢަދަދު ދައްކަންޖެހޭކަން ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، 9 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދައްކައި ނުނިމިއްޖެނަމަ އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނެސް ބިން އަނބުރާ ހަވާލުކުރަންޖެހޭނެ ކަމަށް ހުޅުމާލެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަނުން ހުޅުމާލޭގައިވާ ސިނާޢީ ބިމެއް އެޓޯލް ޕެރެޑައިސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑަށް ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ދައްކަންޖެހޭ ކުލި ނުދެއްކުމުން، ކުލި، ޖޫރިމަނާ އަދި ބިން ހަވާލުކުރުމަށް އެދި ހުޅުމާލެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ދަޢުވާކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ދެފަރާތުގެ އެހެން ބިންތަކާ ގުޅިގެން އެކުއެކީ ތަސައްރަފުކުރާތީ މި ބިމުގެ ކުއްޔާއި ޖޫރިމަނާއަށް ވަކިން ދަޢުވާ ނުކުރެވޭނެ ކަމަށާއި، މި މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ހުޅުމާލެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ނެތް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ބިމެއް ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ކުލި އާއި ޖޫރިމަނާ ހޯދުމަށް ހުށަހެޅި ދަޢުވާ، އެ ދެފަރާތުގެ އެހެން ބިންތަކާ ގުޅޭ އެއްބަސްވުންތަކާ ވަކިން ބެލެވޭނެތޯއާއި، އެ މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ހުޅުމާލެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ލިބިގެންވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ސިވިލް ކޯޓަށް ޚާއްޞަ އިޚްތިޞާޞް ލިބިފައިވަނީ 5 މިލިއަން ރުފިޔާއާއި އެއަށްވުރެ މަތީގެ މައްސަލަތަކަށް ކަމަށާއި، ވަކިން ދަޢުވާކުރުމަށް ހުރަސްއަޅާ ޝަރުޠެއް ނުވަތަ ވަކި ކޯޓެއް އެއްބަސްވުމުގައި ކަނޑައަޅާފައި ނުވާތީ، ހުޅުމާލެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން މައްސަލަ ބެލުން ޞައްޙަ ކަމަށް ހައިކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ދަށު ކޯޓުތަކަކީ ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގައި މައްސަލަ ބެލުމަށް ޤާނޫނުއަސާސީން ނުވަތަ ޤާނޫނުން އެހެން ކޯޓަކާ ޙަވާލުކޮށްފައިނުވާ މައްސަލަތައް ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގައި ބެލުމަށް އުފައްދާފައިވާ ކޯޓުތަކެކެވެ. ދަށު ކޯޓުތަކުގެ ތެރެއިން މަތީ ގިންތީގެ ކޯޓުތަކަކީ ސުޕީރިއަރ ކޯޓުތަކާއި އެއާ އެއް ދަރަޖައެއްގެ ކޯޓުތަކެވެ. ތިރީ ގިންތީގެ ކޯޓުތަކަކީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުތަކެވެ. ސިވިލް ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞް ޖަދުވަލު 1 ގައި އަދި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުތަކުގެ އިޚްތިޞާޞް ޖަދުވަލު 5 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ށ))
- 5,000,000 (ފަސް މިލިއަން) ރުފިޔާއިން ފެށިގެން މަތީގެ ޢަދަދުގެ ފައިސާ ހިމެނޭ ނުވަތަ އެއަގުގެ މުދާ ހިމެނޭ މައްސަލަތައް ފިޔަވައި އެހެނިހެން އެންމެހައި މަދަނީ މައްސަލަތައް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް، އުޞޫލެއްގެގޮތުން މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުތަކަށްވެސް ލިބިފައިވެއެވެ. މުދަލުގެ މައްސަލަތަކާއި، ވިޔަފާރީގެ މައްސަލަތަކާއި ރަހުނުގެ މައްސަލަތަކާއި ދަރަނީގެ މައްސަލަތަކާއި އަދި އެނޫންވެސް މަދަނީ މައްސަލަތަކަކީ، އެފަދަ މައްސަލައެއްގައި ހިމެނޭ ފައިސާގެ ޢަދަދު ނުވަތަ މުދަލުގެ އަގު 5,000,000 ރުފިޔާއިން ފެށިގެން މަތީގެ ޢަދަދަކަށް ނުވާނަމަ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުތަކުގައިވެސް ބެލޭނެ މައްސަލަތަކެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ނ))
- އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން އެއްފަރާތުން އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާތައް އަދާ ނުކުރުމުން އަނެއް ފަރާތުގެ ޙައްޤުތައް އެއެއްބަސްވުމުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ހޯދުމަށް ވަކިން ދަޢުވާކުރުމަށް ހުރަސްއަޅާފަދަ މާއްދާއެއް އަދި ޝަރުޠެއް އެއެއްބަސްވުމުގައި އަދި ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައިވެފައިވާ އެހެންވެސް އެއްބަސްވުމެއްގައި ބަޔާންކޮށްފައި އޮތްކަން ދެއްކިފައިނުވާނަމަ، ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ވެފައިވާ އެހެން އެއްބަސްވުންތަކާ ވަކިން އެ އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން ތަންފީޒުކުރުމަށް ހުރަސް އެޅޭފަދަ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ރ))
- ރަށެއްގައިވާ ބިމެއް ކުއްޔަށް ދިނުމަށް ވެވިފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން އުފެދިފައިވާ މައްސަލައެއްގައި، އެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އުފެދޭ ޚުޞޫމަތްތަކާގުޅިގެން މައްސަލަ ހުށަހަޅަން ޖެހޭ ވަކި ކޯޓެއް އެއެއްބަސްވުމުގައި ކަނޑައަޅާފައި ނުވާނަމަ، އެ މައްސަލަ އެ ރަށެއްގެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގައި ބެލުމަށް ހުރަސް އެޅޭފަދަ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ރ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 52 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ ޖަދުވަލު 1
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ ޖަދުވަލު 5 ގެ 2 ވަނަ ނަންބަރުގެ (އ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ ޖަދުވަލު 5 ގެ 3 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ހ)
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ދީދީ، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް