ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/332
2016/HC-A/332، 2016/HC-A/332
2016/HC-A/332 (2016/HC-A/332, High Court of the Maldives, 15 May 2017)
2016/HC-A/332
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ދިރިއުޅޭ އެޑްރެސް 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ސާފުކޮށް ނުދެވުނީކަމަށް ބުނެ، 10(ރ) ތަޠްބީޤުކުރެވޭނީ ދިރިއުޅޭ ތަން އެނގިގެން ކަމަށް ކަނޑައަޅައި ދަޢުވާ ފޯމް ބާޠިލްކުރިއެވެ.
ލޯނު އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން އަނބުރާ ނުދައްކާ އޮތް ފައިސާއާއި އިންޓަރެސްޓާއި ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް މާރިއާ ގެބް ކުޕެންސްކާ ކާގެލް، މުޙައްމަދު ޢާރިފް ޢަލީގެ މައްޗަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ދަޢުވާކުރިއެވެ. ދަޢުވާ ފޯމުގައިވާ އެޑްރެހަށް ފޮނުވި ހާޒިރުވުމުގެ އަމުރު ރައްދުނުވުމުން، ދަޢުވާކުރި ފަރާތުން ބުނީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ސްރީލަންކާގައި ދިރިއުޅޭ ނަމަވެސް އެޑްރެސް ނޭނގޭ ކަމަށެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ގަވާއިދުގެ 10(ރ) އާއި 19 ވަނަ މާއްދާ ތަޠްބީޤުނުކޮށް ހާޒިރުވުމުގެ އަމުރު ރައްދުނުވީކަމަށް ނިންމުމަކީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ހާޒިރުވުމުގެ އަމުރު ރައްދުނުވުމުން، އޭނާ ދިރިއުޅޭ އެޑްރެސް ސާފުކޮށްނުދެވުނީކަމަށް ބުނެ ދަޢުވާ ފޯމް ބާޠިލްކުރުމަކީ ކޯޓަށް މީހުން ހާޒިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ގަވާއިދުގެ 10 ވަނަ މާއްދާއާއި 19 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތް ނިންމުމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު
ހާޒިރުކުރުމަކީ ކޯޓުގެ އިދާރީ މަސައްކަތެއް ކަމަށްވާއިރު، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ހޯދުމަށް ކޯޓުން އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތް ނުކޮށް، ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ދިރިއުޅޭ ފަރާތަކާމެދު 19(ށ) ގައިވާ ގޮތަށް ޢަމަލުނުކޮށް ދަޢުވާ ފޯމް ބާޠިލްކުރުމަކީ ގަވާއިދުގެ 10 އާއި 19 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކޯޓަށް މީހުން ހާޒިރު ކުރުމުގައި ޢަމަލު ކުރާނޭ ގޮތުގެ ގަވާއިދުގެ 10 ވަނަ މާއްދާއަކީ ކޯޓަށް ހާޒިރުވުމުގެ އަމުރު ރައްދުކުރާނެ ގޮތް ބަޔާންކުރާ މާއްދާއެވެ. ކޯޓަށް ހާޒިރުވާންޖެހޭ ފަރާތަކަށް ހާޒިރުވުމުގެ އަމުރު ރައްދުކުރެވެން އޮތްނަމަ، ޙަވާލު ކުރަންވާނީ އެމީހާއަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ހ))
- ހާޒިރުވާންޖެހޭ ފަރާތް ދިރިއުޅޭ ގޭގައި އުޅޭ ތަޞައްރަފު ފުދިފައިވާ މީހަކާ ނުވަތަ ކޯޓަށް ހާޒިރުވާންޖެހޭ ވަކީލާ، ނުވަތަ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ހަމަޖައްސާފައިވާ މީހާއާ އަމުރު ޙަވާލު ކުރުމުން ހާޒިރުވުމުގެ އަމުރު ރައްދުކުރެވުނީ ކަމަށް ބެލެވޭނެ ކަމާއި، މިގޮތަށް ޢަމަލުކުރަންވާނީ އެފަރާތް ހޯދުމަށް އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރުމަށްފަހުގައިވެސް އެފަރާތެއް ނުފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި އަދި އެމީހަކީ ބަންދުގައި ހުރި މީހަކަށް ނުވާނަމަ ކަމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ހ))
- އެގޮތަށް ޢަމަލު ކުރެވެން ނެތް ޙާލަތެއްގައި، ހާޒިރުވުމުގެ އަމުރު ފޮނުވޭ ފަރާތް ޢާންމު ގޮތެއްގައި ދިރިއުޅޭ ގެއެއް ނުވަތަ ތަނެއްގެ ދޮރާށީގައި ނުވަތަ އުޅަނދެއްގައި އަމުރު ހިއްޕުމުން ނުވަތަ އެއަމުރު ފަސޭހައިން ފެންނާނެ ގޮތަކަށް އެއިން ތަނެއްގައި ބެހެއްޓުމުން، ހާޒިރުވުމުގެ އަމުރު ރައްދު ކުރެވުނީ ކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ހ))
- ކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައިވާ މައްސަލައެއްގައި ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތަކީ ދިވެއްސެއްކަމަށްވެފައި އޭނާ ރާއްޖެއިން ބޭރުގައިވާނަމަ، އަދި އެފަރާތެއް ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި އުޅޭ އެޑްރެސް ނޭނގޭނަމަ، ކޯޓަށް ހާޒިރުވުމުގެ އަމުރު ރައްދުކުރަންވާނީ އެމީހަކު ހުރި ގައުމެއްގައި ހުރި ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އޮފީހެއް މެދުވެރިކޮށް، ނުވަތަ އެމީހަކު ހުރި ގައުމެއްގެ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތެއް ނުވަތަ ކޯޓު މެދުވެރިކޮށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ށ))
- ޝަރުޢީ ކޯޓުތަކަށް ހުށަހެޅޭ މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތް ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރުމުގެ މަސައްކަތަކީ ކޯޓުތަކުގެ އިދާރީ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހަމަޖެހި، ކޯޓުތަކުގެ މުވައްޒަފުން ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތެއް މެދުވެރިކޮށް ކޯޓުތަކުން ކުރަމުން އަންނަ ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ނ))
- ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތް ދިރިއުޅޭނެ ކަމަށް ދީފައިވާ އެޑްރެހުގައި ނޫޅުމުގެ ސަބަބުން ހާޒިރުވުމުގެ އަމުރު ރައްދުކުރެވިފައި ނުވާއިރު، އެފަރާތް ހޯދުމަށް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ކޯޓުން މަސައްކަތްކޮށް، ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ދިރިއުޅޭ ފަރާތެއްނަމަ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ދިރިއުޅޭ އެޑްރެސް ދަޢުވާކުރި ފަރާތަށް ސާފުކޮށްދެވިފައި ނުވާކަމަށް ނިންމައި ދަޢުވާ ފޯމް ބާޠިލްކުރުމަކީ ކޯޓަށް މީހުން ހާޒިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ގޮތުގެ ގަވާއިދުގެ 10 ވަނަ މާއްދާއާއި 19 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ނ))
- ކޯޓަށް މީހުން ހާޒިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ގަވާއިދުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ނ) އަދި (ރ)
- ކޯޓަށް މީހުން ހާޒިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ގަވާއިދުގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ބެންޗު
- ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަބްދުﷲ ދީދީ، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް