ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2015/HC-A/43
2015/HC-A/43، 2015/HC-A/43
2015/HC-A/43 (2015/HC-A/43, High Court of the Maldives, 16 March 2016)
2015/HC-A/43
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ފުވައްމުލަކު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ވައްކަމުގެ ކުށް ސާބިތުވާ ދެވަނަ ފަހަރުކަމަށްވާތީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 131 (ހ)، 132 އަދި 138 ވަނަ މާއްދާތަކުގެ ދަށުން ޖުމްލަ 8 އަހަރު ޖަލަށްލުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ތަނެއް ހަލާކުކޮށްލައިގެން ފިހާރައަކަށް ވަދެ ދިހަހާސް ރުފިޔާއަށްވުރެ މަތީގެ އަގު ހިމެނޭ މުދަލުން ވައްކަންކުރުމުގެ ދަޢުވާ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ މައްޗަށް ދައުލަތުން އުފުލުމުން، އޭނާ ދަޢުވާއަށް އިންކާރުކުރިއެވެ. ދައުލަތުން ހުށަހެޅީ ތަޙްޤީޤަށް ދިން އިޢުތިރާފުގެ ބަޔާނާއި، ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ގެއެއް ބަލައި ފާސްކޮށް ވަގަށް ނެގި ތަކެތި ފެނުނުކަމުގެ ފުލުހުންގެ ހެކިބަހެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ހައްޔަރުކުރީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 46 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށްކަމަށާއި، ހެކި ހޯދީ 47 (ށ) އާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 52 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށްކަމަށާއި، ވައްކަމުގެ ޢުންޞުރުތައް ފުރިހަމަނުވާކަމަށާއި، އެކަށީގެންވާ ޝައްކު އުފެދޭކަމަށާއި، ދިފާޢީ ހެކިން ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދޭކަމަށާއި، ފަހުން ހުށަހެޅުނު މައްސަލަ ކުރިން ނިންމައިގެން އަދަބު ބޮޑުވީކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ބަންދުގެ މުއްދަތު 4 ފަހަރު އިތުރުކުރެވިފައިވާކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ތަޙްޤީޤުގައި ވެފައިވާ އިޢުތިރާފަށާއި ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ބަލައި ފާސްކޮށް ހޯދި ހެކިތަކަށް ބިނާކޮށް ތަނެއް ހަލާކުކޮށްލައިގެން ފިހާރައަކުން ވައްކަންކުރުމުގެ ކުށް ސާބިތުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 (އ) އާއި 52 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް ކަމުގައިވޭތޯއާއި، ހައްޔަރުކުރުން، ދިފާޢީ ހެކިން ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތާއި މައްސަލަތައް ނިންމި ތަރުތީބާ ގުޅޭ ނުކުތާތަކުގެ ސަބަބުން ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ހައްޔަރާ ބެހޭ ނުކުތާ ދަށުކޯޓުގައި ނުދައްކާތީ ހައިކޯޓުން ބަލަންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. ސާރޗް ވޮރަންޓްގެ ތާރީޚަކީ ލިޔުމުގެ ކުށެކެވެ. ތަޙްޤީޤުގެ އިޢުތިރާފަށް ހެކިބަހުން ބާރުލިބޭތީ އެއީ ހަރުދަނާ ޤަރީނާއެކެވެ. ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 149 ވަނަ މާއްދާގެ ވައްކަމުގެ ޢުންޞުރުތައް ފުރިހަމަވެއެވެ. ދިފާޢީ ހެކިން ހުށަހަޅަން އެދިފައި ނުވާއިރު ދައުލަތުގެ ހެކިން ތަޢުނުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދެވިފައިވެއެވެ. މައްސަލަތައް ނިންމާ ތަރުތީބު ކަނޑައެޅުމަކީ ކޯޓުގެ ބާރެކެވެ. ޖުމްލަ ހެކިން 51 (އ) ގެ މިންގަނޑު ފުރިހަމަވެއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޢާއްމު އުސޫލެއްގެ ގޮތުން ކޯޓުއަމުރެއްގެ ދަށުން މީހަކު ހައްޔަރުކުރުމަށްފަހު އެމީހެއްގެ ބަންދާއިމެދު ގޮތެއްނިންމޭ ނިންމުމަކީ އޭނާގެ ފުރަތަމަ ހައްޔަރާއިމެދުވެސް ގޮތެއް ނިންމޭ ނިންމުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ދަށުކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި އެއްވެސް ގޮތަކަށް ދައްކާފައިނުވާ ވާހަކަތަކަކީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު، ހައިކޯޓުން އެކަމުގެ މައްޗަށް ބަލައި ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ކޯޓު އަމުރުގައި ތާރީޚު ޖެހިފައިވަނީ ލިޔުމުގެ ކުށަކުން ކަން އެނގޭއިރު، އެއަމުރުގެ ދަށުން އަމުރުނެރެވުނު ތަން ބަލާފާސްކުރުމުގައި ފުލުހުންގެ ފަރާތުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އެއްވެސް އިޖުރާއާތަކާ ޚިލާފުވެފައިވާކަން ސާބިތުވާންނެތުމުން، އެއަމުރުގެ ދަށުން ފުލުހުން ބަލައި ފާސްކުރުމަކީ ފުލުހުން ޣައިރު ޤާނޫނީ ގޮތެއްގައި ހެކިބަސް ހޯދުންކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައި މަޖުބޫރުކަމެއްނެތި މުއްތަހަމުމީހާދޭ ބަޔާނެއްގައި، ކުށަކާމެދު ވާ އިޢުތިރާފަށް ބާރުލިއްބައިދޭ ގުޅިފައިވާ ހަރުދަނާ އެހެނިހެން ހެކިތަކާއި ޤަރީނާތަކެއް ހުރެއްޖެނަމަ، ތަޙްޤީޤުގެ މަރުޙަލާގައި ކުށްކުރިކަމުގެ މައްޗަށް މުއްތަހަމު ވެފައިވާ އިޢުތިރާފަކީ މައްސަލަ ސާބިތުކުރުމަށް ފުދޭ ހަރުދަނާ ޤަރީނާއެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެވިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައި ކުށަށް އިޢުތިރާފުވުމަށްފަހު ޝަރީޢަތުގައި އެކުށުގެ ޢަމަލަށް އިންކާރުކުރާ ޙާލަތްތަކުގައި، އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ތުހުމަތު ކުރެވިފައިވާ ކުށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގައިވާ މިންގަނޑުން ސާބިތުވާފަދަ އަދި އެމީހަކު ތަޙްޤީޤަށް ދީފައިވާ ބަޔާނުގެ މައްޗަށް ބާރު ލިއްބައިދޭ ފަދަ ހަރުދަނާ ހެކި އަދި ޤަރީނާ ލިބިފައިވާނަމަ، އެ ހެކިތަކާއި ޤަރީނާތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ޝަރީޢަތުން ކުށް ސާބިތުކުރެވިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުން ބޭރުގައި މުއްތަހަމުމީހާ ކުށަށް އިޢުތިރާފު ވުމަށްފަހު ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި އެ އިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢަވެއްޖެނަމަ، އިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢަވުމާއި އެރުޖޫޢަވުން ބިނާކުރި ސަބަބުތަކެއް ވަޒަންކޮށް ތަޤްޔީމުކުރުމުގެ ބާރު މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ތަޙްޤީޤަށް ބަޔާން ދީފައިވަނީ މަޖުބޫރުންކަމަށް ބުނިނަމަވެސް، އެފަދައިން ބުނާ ބުނުން ފިޔަވައި އެކަމަށް ބާރުލިއްބައިދޭ އެއްވެސްކަމެއް ހުށަހަޅާފައިނުވާއިރު، ހެކިބަހުން އިޢުތިރާފަށް ބާރު ލިއްބައިދޭނަމަ، ތަޙްޤީޤުގައިވެފައިވާ އިޢުތިރާފަކީ ހަރުދަނާ ޤަރީނާއެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަތުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 52 ވަނަ މާއްދާއާއި ޚިލާފަށް ޝަރީޢަތުން ހޯދާފައިވާ ހެއްކެއްކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 149 ވަނަ މާއްދާއަށް ބަލާއިރު، އެޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށް ވައްކަމަކީ، އެހެން މީހެއްގެ ނުވަތަ އެހެން ފަރާތެއްގެ މިލްކުގައިވާ އެއްޗެއް އެފަރާތަށް ނޭނގި، އެއާ ޙަވާލުވެގެން ހުރިމީހާ ނޫން މީހަކު ސިއްރުން ނެގުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ބ))
- ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހަށް ދީފައިވާ އެއްވެސް ބަޔާނެއްގައި ދިފާޢީ ހެކިން ހުށަހަޅަން ބޭނުންކަމަށް ބުނެފައިނުވާއިރު، ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ހެކިންނާއި ސުވާލުކޮށް އެހެކިބަސް ތަޢުނުކުރުމުގެ ފުރުސަތު ދެވިފައިވާނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17، 20، 42 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ މައްސަލަ ތަކުގައި ޝަރީޢަތްހިންގުމުގެ ޤަވާއިދުގެ 1.2 ގެ (ކ) އަދި (އ) ގައިވާ އިޖުރާއާތަކާ ކޯޓުން ޚިލާފުވެފައިވާކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ޅ))
- ކޯޓަކަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލައެއް ނިންމާނެ ވަގުތެއް ކަނޑައެޅުމަކީ ކޯޓަށް ލިބިގެންވާ ބާރެކެވެ. ކޯޓަށް ފަހުން ހުށަހެޅުނު މައްސަލައެއް ކުރިން ނިންމުމަކީ އަދި ކުރިން ހުށަހެޅުނު މައްސަލައެއް ފަހުން ނިންމުމަކީ އެއްވެސް ޤާނޫނެއް ނުވަތަ ޤަވާޢިދެއްގެ ދަށުން މަނާކޮށްފައިވާކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ކ))
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 131 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 132 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 137 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 138 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 149 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 46 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 52 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17، 20، 42 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޖިނާއީ މައްސަލަ ތަކުގައި ޝަރީޢަތްހިންގުމުގެ ޤަވާއިދުގެ 1.2 ގެ (ކ) އަދި (އ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2009/SC-A/18 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ 2011/HC-A/94 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ 2012/HC-A/14 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ 2013/HC-A/373 ޤަޟިއްޔާ
- ބެންޗު
- ޢަލީ ސަމީރު، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް